ວັນພະຫັດ ທີ 26 ພະຈິກ 2020

ຮູ້ຈັກ "ບຸນກະຖິນ" ປະເພນີຂອງຄົນລາວທີ່ນິຍົມຈັດຂຶ້ນຫຼັງອອກພັນສາ

ຮູ້ຈັກ "ບຸນກະຖິນ" ປະເພນີຂອງຄົນລາວທີ່ນິຍົມຈັດຂຶ້ນຫຼັງອອກພັນສາ
S! Muan

ສະໜັບສະໜູນເນື້ອຫາ

ເດືອນຕຸລາຫາພະຈິກເປັນໄລຍະທີ່ຢູ່ລາວເຮົາຈະມີປະເພນີບຸນກະຖິນຂຶ້ນ ເຊິ່ງເປັນບຸນທີ່ສືບຕໍ່ປະຕິບັດກັນມາແຕ່ບູຮານ ໂດຍມີຄວາມກ່ຽວຂ້ອງກັບພຸດທະສາສະໜາ. ບຸນດັ່ງກ່າວນີ້ມີຄວາມເປັນມາຄືແນວໃດ ແລະ ຍ້ອນຫຍັງຈຶ່ງຈັດຂຶ້ນ ເຮົາມີຄຳຕອບ.

ກະຖິນ ແມ່ນຫຍັງ?

ອີງຕາມວັດຈະນານຸກົມພາສາລາວ ໂດຍ ມະຫາສິລາ ວີຣະວົງ ສະບັບປັບປຸງໃໝ່ ພ.ສ. 2549 ລະບຸວ່າ ກະຖິນ ໝາຍເຖິງຜ້າທີ່ເອົາເຄນພິກຂຸຜູ້ໄດ້ຈຳວັດສາແລ້ວ; ໄມ້ກັງ ຄືໄມ້ແບບສຳລັບຄຶງຕັດຈີວອນ; ໄມ້ຂຶງຜ້າສຳລັບຕັດຈີວອນ ຫຼື ເປັນຊື່ຂອງການເຮັດບຸນດ້ວຍວິທີການເອົາຜ້າໄປເຄນສົງ ຕັ້ງແຕ່ເດືອນ 11 ແຮມ 1 ຄໍ່າ ໄປຈົນເຖິງເດືອນ 12 ຂຶ້ນ 15 ຄໍ່າ.

ການທອດກະຖິນ ຫຼື ການຖະຫວາຍຜ້າກະຖິນ ຄືການທີ່ຄະລືຫັດ ຜູ້ມີສັດທາ ຫຼື ແມ່ນແຕ່ ພິກຂຸ-ສາມະເນນກໍດີ ນຳຜ້າໄປຖະຫວາຍແກ່ສົງຜູ້ຈຳພັນສາແລ້ວ ໃນວັດໃດວັດໜຶ່ງ ເພື່ອເຮັດເປັນຜ້າກະຖິນ ຮຽກຄຳທຳມະດາວ່າ 'ທອດກະຖິນ'.


ພາບ: sanook

 

ບຸນກະຖິນ ມີຄວາມເປັນມາຄືແນວໃດ?

ບຸນກະຖິນມີຄວາມກ່ຽວຂ້ອງກັບສາສະໜາພຸດມາແຕ່ຄັ້ງພຸດທະການ ມີເລື່ອງເລົ່າວ່າ ມີພິກຂຸຊາວເມືອງປາຟາຈຳນວນ 30 ອົງ ເຊິ່ງເປັນເປັນຜູ້ຖື ການຢູ່ປ່າ ການທ່ຽວບິນທະບາດ ນົ່ງຫົ່ມຜ້າບັງສະກຸນ( ຜ້າເກັບຕົກຈາກບ່ອນຕ່າງໆມາຕໍ່ກັນເຮັດເປັນຈີວອນ) ຫຼື ໃຊ້ຜ້າ 3 ຜືນ ປະກອບດ້ວຍ ຜ້າຈີວອນ, ສັງຄາຕິ ແລະ ຜ້າສະບົງ ບໍ່ເກີນກວ່ານັ້ນ ໄດ້ເດີນທາງໄປເຂົ້າເຝົ້າພະພຸດທະເຈົ້າ. ແຕ່ເນື່ອງດ້ວຍຫົນທາງໄກ ໄປບໍ່ທັນ ວັນເຂົ້າພັນສາມາເຖິງກ່ອນ ໂດຍເຫຼືອໄລຍະທາງອີກ 6 ໂຢດ ຫຼື ປະມານ 96 ກິໂລແມັດ ຈຶ່ງເຖິງພະນະຄອນສາວັດຖີ ຈຶ່ງຈຳໃຈຈຳພັນສາທີ່ເມືອງສາເກດຕະຫຼອດໄລຍະ 3 ເດືອນ ເຊິ່ງມີຄວາມລະນຶກເຖິງສົມເດັດພະບໍຣົມມະສາດສະດາຢູ່ສະເໝີ.          

ເມື່ອອອກພັນສາແລ້ວຈຶ່ງພາກັນເດີນທາງມາເຝົ້າພະພຸດທະເຈົ້າທີ່ວັດເຊຕະວັນມະຫາວິຫານ ທີ່ພະນະຄອນສາວັດຖີ ໃນຂະນະທີ່ຜ້າຈີວອນຍັງປຽກຊຸ່ມດ້ວຍນ້ຳຝົນຢູ່ ເນື່ອງຈາກຕ້ອງເດີນທາງລຸຍນ້ຳ, ລຸຍຕົມ ເພາະໄລຍະທາງທີ່ເດີນທາງໄປນັ້ນ ຝົນຍັງຕົກໜັກຢູ່. ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ຮັບຄວາມລຳບາກ ເນື່ອງດ້ວຍຜ້າຈີວອນທີ່ເປື້ອນຕົມ ແລະປຽກຊຸ່ມດ້ວຍນ້ຳຝົນ ພະພຸດທະເຈົ້າຈຶ່ງຊົງຖືເປັນມູນເຫດຊົງມີພຸດທານຸຍາດໃຫ້ພິກຂຸທີ່ຈຳພັນສາຄົບ 3 ເດືອນ "ກຣານ" ກະຖິນໄດ້. ຄຳວ່າ ກຣານ ເປັນພາສາຂະເມນ ແປວ່າ ຂຶງ ຄື: ເຮັດໃຫ້ຕຶງ ກໍ່ ຄືເອົາ ຜ້າທີ່ຈະຫຍິບເປັນຈີວອນ ເຂົ້າໄປຂຶງທີ່ໄມ້ສະດຶງນັ້ນ.


ພາບ: Chakard Chalayut / Unsplash

ການທອດກະຖິນ ປະຕິບັດກັນແນວໃດ?

ບຸນກະຖິນ ໃນປັດຈຸບັນນິຍົມປະຕິບັດກັນຕັ້ງແຕ່ວັນແຮມ 1 ຄໍ່າ ເດືອນ 11 ເຖິງ 15 ຄໍ່າ ເດືອນ 12 ໂດຍ ຄາຣາວາດຜູ້ຖະຫວາຍ ຈະຕ້ອງຈອງກະຖິນ ເຊິ່ງທົ່ວໄປນິຍົມຂຽນເປັນໜັງສືຈອງກະຖິນໄປຕິດທີ່ວັດທີ່ຈະທອດຖະຫວາຍ ເປັນການນິມົນພະສົງໃຫ້ຮັບຊາບວັນເວລາທີ່ຈະໄປທອດ ຫຼື ຈະໄປນະມັດສະການເຈົ້າອະທິການວັດໃຫ້ຮັບຊາບໄວ້ກໍ່ໄດ້. ພ້ອມນີ້ກໍຕ້ອງຖະຫວາຍດ້ວຍຄວາມເຫຼື້ອມໃສຄື: ມີຄວາມເອື້ອເຟື້ອ ຕັ້ງຄວາມຫວັງວ່າ ໃຫ້ພະເຈົ້າພະສົງໄດ້ໃຊ້ຜ້າຂອງຕົນ ຈະໄດ້ສະດວກແກ່ການປະຕິບັດທຳ ແລະ ສຶກສາພະທຳວິໄນ ແລະ ຢູ່ສືບອາຍຸພະພຸດທະສາສະໜາຕໍ່ ໄປ.

ສຳລັບຜ້າທີ່ຈະນຳໄປຖະຫວາຍນັ້ນ ຈະເປັນຜ້າເກົ່າ ຫຼື ຜ້າໃໝ່ກໍໄດ້ ແຕ່ຕ້ອງເປັນຜ້າທີ່ບໍ່ມີມົນທິນທາງພະວິໄນ ຫຼື ມີຄະດີຄວາມທາງບ້ານເມືອງມາກ່ອນ. ພ້ອມນີ້ຈະເອົາຜ້າຜືນໃດຜືນໜຶ່ງໃນໄຕຣນັ້ນ ຈະເປັນຜ້າສະບົງ, ສັງຄາຕິ ຫຼື ຈີວອນກໍ່ໄດ້ ບໍ່ໄດ້ໝາຍເອົາທັງໝົດ ແລ້ວແຕ່ພິກຂຸອົງນັ້ນຈະແຈ້ງໃຫ້ທີ່ປະຊຸມສົງຊາບເພື່ອອະນຸໂມທະນາ (ສະແດງຄວາມຍິນດີ).

ຫຼັງຈາກນັ້ນ ຜ້າດັ່ງກ່າວຈະຖືກແຫ່ນຳເອົາໄປຖະຫວາຍຕາມວັນ ແລະ ເວລາທີ່ຕັ້ງໄວ້ ເຊິ່ງສະຖານທີ່ຖະຫວາຍຕ້ອງເປັນເຂດວັດທີ່ມີພະສົງຈຳພັນສາຕົ້ນ ຄືຕັ້ງແຕ່ເດືອນ 8 ເພງ ຂຶ້ນໄປ ໂດຍຕ້ອງມີພະສົງ 5 ອົງເປັນຢ່າງຕໍ່າ ແລະ ກາງພັນສານັ້ນບໍ່ມີພະອົງໃດຂາດພັນສາ ຄື: ໄປຄ້າງຄືນເປັນຕົ້ນ ແລະຈະຖະຫວາຍໃນອາຮາມ ຫຼື ໃນສາລາກໍໄດ້ ແຕ່ເວລາສູດຕ້ອງສູດໃນສີມາ (ເພາະຖືເປັນເຂດທໍລະນີສົງ) ທາງການປົກຄອງບ້ານເມືອງຍົກຂາດໃຫ້ເປັນສົມບັດນິຕິບຸກຄົນແລ້ວ. ໃນກໍລະນີວັດທີ່ບໍ່ມີສີມາກໍ່ສາມາດຈັດຮັບກະຖິນໄດ້ ພາຍຫຼັງຖະຫວາຍກະຖິນແລ້ວ ກໍ່ເອົາໄປສູດ (ກຣານ) ຢູ່ທີ່ສີມາວັດອື່ນ ແລ້ວຈຶ່ງເອົາກັບມາວັດຂອງຕົນ ກໍ່ເຄີຍເຫັນກະທຳກັນເລື້ອຍໆຢູ່ ຫຼື ບໍ່ເຊັ່ນນັ້ນ ກໍ່ໃຊ້ເຊືອກກັ້ນລ້ອມຮອບເຂດວັດໃດວັດໜຶ່ງໃຫ້ໄດ້ພື້ນທີ່ຂະໜາດເທົ່າສີມາຕົວຈິງ ຄືມີພື້ນທີ່ສາມາດບັນຈຸໄດ້ 21 ບ່ອນນັ່ງເປັນຢ່າງນ້ອຍ ແລ້ວສູດສົມມຸດເຂດສີມາຊົ່ວຄາວ. ເມື່ອສູດສຳເລັດແລ້ວ ກໍ່ສູດປະກາດຖອນໃຫ້ເປັນພື້ນທີ່ວັດເຊັ່ນເຄີຍ.

ນອກຈາກນີ້, ວັດທີ່ຈະຮັບກະຖິນກໍຕ້ອງ ມີພະສົງ 5 ອົງຂຶ້ນໄປ ເຫດຜົນກໍຍ້ອນວ່າ ອົງ 1 ຕ້ອງເປັນອົງຮັບເພື່ອ 4 ອົງທີ່ເຫຼືອປະກອບສັງຄະກຳໄດ້. ຖ້າເຫຼືອ 3 ອົງຈະບໍ່ຮຽກວ່າສັງຄະກຳ ແຕ່ຈເອີ້ນວ່າຄະນະກຳຫຼາຍກວ່າ (1 ອົງເອີ້ນວ່າ ພິກຂຸ, 2-3 ອົງເອີ້ນວ່າ ຄະນະ ແລະ 4 ອົງຂຶ້ນໄປຮຽກວ່າ ສົງ). ພະສົງ 5 ອົງໃນທີ່ນີ້ ກໍຕ້ອງຈຳພັນສາຄົບໄຕມາດ (ສາມເດືອນ) ໃນອາວາດດຽວກັນທຸກອົງ ເອີ້ນວ່າຄະນະປູຣະນະ ຄື: ຄະນະເດີມ. ພະທີ່ນິມົນມາ ຈາກວັດອື່ນຈັດເປັນອົງຮ່ວມອະນຸໂມທະນາ ຈະນິມົນມາຮ່ວມກໍ່ໄດ້ ບໍ່ນິມົນມາຮ່ວມກໍ່ໄດ້ແລ້ວແຕ່ສັດທາຂອງເຈົ້າພາບຜູ້ຈັດງານ ແລະ ອົງທີ່ໄດ້ຮັບຕ້ອງເປັນຜູ້ມີຄຸນສົມບັດສົມຄວນເຊັ່ນ: ເປັນຜູ້ມີສະຕິປັນຍາ, ຮູ້ອານິສົງ 5, ມາຕິກາ 8, ປະຣິໂພດ 2. ຄອງອັນທີ່ຈະປະຕິບັດໃນເລື່ອງກະຖິນນັ້ນໄດ້ ຄື: ຕ້ອງເປັນຜູ້ທີ່ມີຄຸນຄວາມດີ ເປັນທີ່ຍອມ ຮັບຂອງພະ 4 ອົງ ທີ່ເຫຼືອນັ້ນໄດ້ ຫຼື ບໍ່ຖືກເຈາະຈົງມາຈາກພໍ່ອອກ, ແມ່ອອກ ວ່າຈະຕ້ອງເປັນພະອົງນັ້ນອົງນີ້ຮັບ ຈຶ່ງຈະມາຖະຫວາຍ ຖ້າບໍ່ດັ່ງນັ້ນຈະບໍ່ມາຖະຫວາຍ ເຊິ່ງກໍ່ເຄີຍມີ.

ປັດຈຸບັນ ນອກຈາກຜ້າກະຖິນແລ້ວຍັງນິຍົມມີເຄື່ອງອື່ນໆຖະຫວາຍເພີ່ມເຂົ້າໄປອີກ ດ້ວຍເປັນຈຳນວນຫຼາຍເອີ້ນວ່າ ບໍຣິວານກະຖິນ ແລ້ວນຳໄປວາງໄວ້ຕໍ່ໜ້າພະສົງ 5 ອົງ ແລ້ວໃຫ້ພະສົງອົງໃດອົງນຶ່ງທີ່ໄດ້ຮັບມອບໝາຍຈາກຄະນະສົງຢ່າງ ເປັນເອກະສັນ ໃຫ້ເປັນຜູ້ຮັບຜ້າກະຖິນນັ້ນ. ພິກຂຸ ອົງນັ້ນປະຕິບັດໜ້າທີ່ ຕັ້ງແຕ່ ຊັກ, ແທກ, ຕັດ, ຫຍິບ ແລະ ຍ້ອມ ໃຫ້ສຳເລັດໃນວັນນັ້ນ. ຈາກນັ້ນກໍທຳພິນທຸ ເຊິ່ງກໍຄືການໝາຍຊື່ຕົນໄວ້ກັນຫຼົງກັບຜ້າຂອງອົງອື່ນ, ອະທິຖານຜ້ານັ້ນຜືນໃດຜືນໜຶ່ງໃນໄຕຣຈີວອນນັ້ນ ແລ້ວບອກແກ່ພິກຂຸສົງທີ່ພ້ອມກັນຍົກຜ້າໃຫ້ ເພື່ອອະນຸໂມທະນາ. ພິກຂຸຜູ້ຮັບ ແລະຫຍິບ ຈີວອນນັ້ນເອີ້ນວ່າ ຜູ້ກຣານກະຖິນ  (ຖ້າຜ້າກະຖິນເປັນຈີວອນສຳເລັດຮູບແລ້ວ ກິດ ຫຼື ວຽກທີ່ຈະຕ້ອງຊັກ, ວັດແທກ, ຕັດ, ຫຍິບ ແລະ ຍ້ອມກໍ່ບໍ່ຕ້ອງມີ).


ອ້າງອີງ:

ພາບໜ້າປົກ: ພູມີໄຊ ຊຸມພົນພັກດີ

Advertisement Replay Ad
7 ປະເພດຄຳທີ່ຄວນຫຼີກເວັ້ນເມື່ອເຮັດວຽກກັບເພື່ອນຮ່ວມງານ

7 ປະເພດຄຳທີ່ຄວນຫຼີກເວັ້ນເມື່ອເຮັດວຽກກັບເພື່ອນຮ່ວມງານ

ໝາ 5 ສາຍພັນທີ່ສາມາດລ້ຽງຮ່ວມກັບເດັກນ້ອຍໄດ້

ໝາ 5 ສາຍພັນທີ່ສາມາດລ້ຽງຮ່ວມກັບເດັກນ້ອຍໄດ້

ຜົນປະໂຫຍດດີມີໃນອາກາດໜາວ

ຜົນປະໂຫຍດດີມີໃນອາກາດໜາວ

8 ແຂວງ 8 ສະຖານທີ່ທ່ອງທ່ຽວທາງພາກເໜືອ ຖ້າຍັງບໍ່ເຄີຍໄປ ຕ້ອງລອງຈັກຄັ້ງໃນຊີວິດ

8 ແຂວງ 8 ສະຖານທີ່ທ່ອງທ່ຽວທາງພາກເໜືອ ຖ້າຍັງບໍ່ເຄີຍໄປ ຕ້ອງລອງຈັກຄັ້ງໃນຊີວິດ

ອົດເຂົ້າແລງ ງົດຂອງຫວານ ກິນຜັກ -- ວ່າດ້ວຍເລື່ອງຂອງການຄວບຄຸມນໍ້າໜັກ

ອົດເຂົ້າແລງ ງົດຂອງຫວານ ກິນຜັກ -- ວ່າດ້ວຍເລື່ອງຂອງການຄວບຄຸມນໍ້າໜັກ

ລວມເຕັກນິກການແຕ່ງໂຕແບບທ່ານຊາຍ ຮັບຮອງວ່າງານນີ້ cool ແນ່ນອນ

ລວມເຕັກນິກການແຕ່ງໂຕແບບທ່ານຊາຍ ຮັບຮອງວ່າງານນີ້ cool ແນ່ນອນ

ສະຖານທີ່ທ່ຽວແບບກາງເຕັ້ນນອນຊົມດາວໃນລາວ ທີ່ໜ້າໜາວນີ້ບໍ່ຄວນພາດ

ສະຖານທີ່ທ່ຽວແບບກາງເຕັ້ນນອນຊົມດາວໃນລາວ ທີ່ໜ້າໜາວນີ້ບໍ່ຄວນພາດ

ເອົາໃຈສາຍປູກ ລະດູນີ້ປູກຫຍັງດີ ຈຶ່ງຈະເໝາະສົມກັບສະພາບອາກາດ?

ເອົາໃຈສາຍປູກ ລະດູນີ້ປູກຫຍັງດີ ຈຶ່ງຈະເໝາະສົມກັບສະພາບອາກາດ?

ຊະນະເກີນລ້ານຖ້ານຳສະເໜີບົດດ້ວຍ 7 ວີທີນີ້

ຊະນະເກີນລ້ານຖ້ານຳສະເໜີບົດດ້ວຍ 7 ວີທີນີ້

5 ໜັງສືສ້າງແຮງບັນດານໃຈສຳລັບຄົນທີ່ກຳລັງທໍ້ ແລະ ໝົດໄຟ ໃຫ້ລຸກຂຶ້ນມາເຂັ້ມແຂງອີກຄັ້ງ

5 ໜັງສືສ້າງແຮງບັນດານໃຈສຳລັບຄົນທີ່ກຳລັງທໍ້ ແລະ ໝົດໄຟ ໃຫ້ລຸກຂຶ້ນມາເຂັ້ມແຂງອີກຄັ້ງ

ງານດີ ເພງມ່ວນ ແນະນຳ 10 ເພງສາກົນຄວາມໝາຍດີໆ ສຳລັບເປີດໃນງານແຕ່ງດອງ

ງານດີ ເພງມ່ວນ ແນະນຳ 10 ເພງສາກົນຄວາມໝາຍດີໆ ສຳລັບເປີດໃນງານແຕ່ງດອງ

ກາເຟ "ເຄື່ອງດື່ມທີ່ບໍ່ໄດ້ເໝາະກັບທຸກຄົນ"

ກາເຟ "ເຄື່ອງດື່ມທີ່ບໍ່ໄດ້ເໝາະກັບທຸກຄົນ"

8 ກຸ່ມອາຊີບມາແຮງ ທີ່ຄາດວ່າຈະເປັນທີ່ຕ້ອງການຫຼາຍຂຶ້ນໃນອະນາຄົດ ບອກເລີຍສາຍ TECH ມາເຕັມ!

8 ກຸ່ມອາຊີບມາແຮງ ທີ່ຄາດວ່າຈະເປັນທີ່ຕ້ອງການຫຼາຍຂຶ້ນໃນອະນາຄົດ ບອກເລີຍສາຍ TECH ມາເຕັມ!

ເຄັດລັບຄວາມສຳເລັດຈາກຜູ້ຊາຍທີ່ໄດ້ຊື່ວ່າ ຄົນເຫຼັກ ARNOLD SCHWARZENEGGER

ເຄັດລັບຄວາມສຳເລັດຈາກຜູ້ຊາຍທີ່ໄດ້ຊື່ວ່າ ຄົນເຫຼັກ ARNOLD SCHWARZENEGGER

ເມນູລະດູໜາວ ແຊບແຖມຍັງເຮັດງ່າຍ ໃຊ້ວັດຖຸດິບຈາກທ້ອງຖິ່ນ

ເມນູລະດູໜາວ ແຊບແຖມຍັງເຮັດງ່າຍ ໃຊ້ວັດຖຸດິບຈາກທ້ອງຖິ່ນ

ຄ່າດອງຄ້າງ ຖ້າຜົວ-ເມຍຢ່າຮ້າງກັນ ຕ້ອງໄດ້ຈ່າຍບໍ່?

ຄ່າດອງຄ້າງ ຖ້າຜົວ-ເມຍຢ່າຮ້າງກັນ ຕ້ອງໄດ້ຈ່າຍບໍ່?

10 ຄໍາພາສາຈີນ ຮູ້ແລ້ວຕົກຢູ່ມົນທົນໃດກໍ່ບໍ່ຢ້ານຕາຍ

10 ຄໍາພາສາຈີນ ຮູ້ແລ້ວຕົກຢູ່ມົນທົນໃດກໍ່ບໍ່ຢ້ານຕາຍ

ທັງງາມ ທັງເກັ່ງ ໂສດໄດ້ແນວໃດ!? 5 ເຫດຜົນທີ່ຜູ້ຍິງເລືອກທີ່ຈະເປັນໂສດຫຼາຍກວ່າມີແຟນ

ທັງງາມ ທັງເກັ່ງ ໂສດໄດ້ແນວໃດ!? 5 ເຫດຜົນທີ່ຜູ້ຍິງເລືອກທີ່ຈະເປັນໂສດຫຼາຍກວ່າມີແຟນ

"ທໍາມິດສາຈານ" ມີຜົວເມຍແລ້ວຍັງໄປເສບສົມກັບຄົນອື່ນ ບາງບັນຫາທີ່ຫຼາຍຄົນຍັງເຂົ້າໃຈຜິດ

"ທໍາມິດສາຈານ" ມີຜົວເມຍແລ້ວຍັງໄປເສບສົມກັບຄົນອື່ນ ບາງບັນຫາທີ່ຫຼາຍຄົນຍັງເຂົ້າໃຈຜິດ

ກິ່ນປາກ ຫຼື ປາກເໝັນ ເກີດຈາກຫຍັງ?

ກິ່ນປາກ ຫຼື ປາກເໝັນ ເກີດຈາກຫຍັງ?

ສົ່ງອີເມວຫາໝູ່

ສົ່ງໃຫ້ໝູ່ຫຼາຍຄົນ “,” (ສົ່ງພ້ອມກັນຫຼາຍສຸດ 50 ອີເມວ)

ສົ່ງອີເມວ