ວັນຈັນ ທີ 18 ຕຸລາ 2021

ຄວາມອ່ອນໄຫວຂອງສັດນ້ຳກັບມົນລະພິດ: ສັດນໍ້າບາງຊະນິດໃຊ້ກວດສອບຄຸນນະພາບນໍ້າໄດ້

ຄວາມອ່ອນໄຫວຂອງສັດນ້ຳກັບມົນລະພິດ: ສັດນໍ້າບາງຊະນິດໃຊ້ກວດສອບຄຸນນະພາບນໍ້າໄດ້
S! Muan

ສະໜັບສະໜູນເນື້ອຫາ

ແຫຼ່ງນ້ຳ ເປັນບໍ່ເກີດແຫ່ງຊີວິດ, ເປັນຈຸດກຳເນີດຂອງອາລະຍະທຳ, ເປັນວິຖີຊີວິດຂອງຜູ້ຄົນ ຫຼື ສາມາດເວົ້າໄດ້ວ່າ “ແຫຼ່ງນ້ຳເປັນທຸກຢ່າງ” ເພາະແຫຼ່ງນ້ຳໃຫ້ທັງນ້ຳ ທີ່ເປັນປັດໄຈທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດຂອງການດຳລົງຊີວິດ (ຮ່າງການຄົນເຮົາຕ້ອງການນຳເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ເພື່ອຮັກສາໃຫ້ຂະບວນການຕ່າງໆ ຂອງອະໄວຍະວະໃຫ້ສາມາດເຮັດວຽກເປັນປົກກະຕິ, ມີການຄາດການໄວ້ວ່າ ຄົນເຮົາສາມາດຢູ່ໄດ້ໂດຍບໍ່ມີນ້ຳພຽງແຕ່ປະມານ 3 ວັນ ເທົ່ານັ້ນ, ທັງນີ້ກໍ່ຂຶ້ນກັບອາຍຸ ສຸຂະພາບ ແລະ ອື່ນໆ (medicalnewstoday.com). ແຫຼ່ງນ້ຳເປັນແຫຼ່ງອາຫານ, ເປັນແຫຼ່ງພະລັງງານ, ເປັນເສັ້ນທາງຄົມມະນາຄົມ - ຂົນສົ່ງ, ເປັນແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວ - ພັກຜ່ອນຢ່ອນອາລົມ ແລະ ປະໂຫຍດອື່ນໆ ອີກທີ່ບໍ່ສາມາດຍົກມາເວົ້າໄດ້ໝົດ. ແຕ່ປະໂຫຍດຫຼາຍໆ ດ້ານຈະຖືກຈຳກັດ ຫາກແຫຼ່ງນ້ຳຖືກທຳລາຍ ບໍ່ວ່າຈະເປັນທາງດ້ານໂຄງສ້າງຂອງແຫຼ່ງນ້ຳ ຫຼື ຄຸນນະພາບຂອງແຫຼ່ງນ້ຳເອງ ຈາກການກະທຳຂອງມະນຸດເຮົາ ເຊັ່ນ: ການນຳໃຊ້ແຫຼ່ງນ້ຳບໍ່ຖືກຕ້ອງ, ການຊົມໃຊ້ເກີນຄວາມສາມາດທີ່ແຫຼ່ງນ້ຳສະໜອງໃຫ້ໄດ້ ລວມໄປເຖິງການປ່ອຍມົນລະພິດລົງສູ່ແຫຼ່ງນ້ຳ ອັນຈະນຳໄປເຖິງການສູນເສຍຢ່າງມະຫາສານ (ຢາກຮູ້ວ່າຜົນເສຍມີຫຍັງແດ່ ອ່ານບົດຄວາມນີ້ໃຫ້ຈົບ) ແລະ ຍາກຕໍ່ການຟື້ນຟູໃຫ້ກັບຄືນສູ່ສະພາບເດີມ. 

ແບບໃດຈຶ່ງເອີ້ນວ່າມົນລະພິດທາງນ້ຳ?

Water pollution occurs when harmful substances — NRDC (The National Resource Defense Council) 

ດັ່ງທີ່ NRDC ໃຫ້ນິຍາມໄວ້ວ່າ ມົນລະພິດທາງນ້ຳ ເກີດຈາກການປົນເປື້ອນທາງເຄມີີ ຫຼື ຊີວະພາບ ໃນແມ່ນ້ຳ, ທະເລ - ມະຫາສະໝຸດ, ທະເລສາບ, ນ້ຳໃຕ້ດິນ ແລະ ອື່ນໆ ທີ່ເປັນເຫດເຮັດໃຫ້ຄຸນນະພາບຂອງແຫຼ່ງນ້ຳນັ້ນຫຼຸດລົງ ໄປຈົນເຖິງການເປັນພິດຕໍ່ສິ່ງທີ່ມີຊີວິດ. 

ຕົ້ນປາຍສາເຫດ 

ເນື່ອງຈາກ ນ້ຳ ເປັນສິ່ງທີ່ອ່ອນໄຫວຕໍ່ການປົນເປື້ອນສູງ, ກະຈາຍເປັນວົງກວ້າງໄດ້ຢ່າງວ່ອງໄວ ແລະ ຄວບຄຸມຈຳກັດຂອບເຂດໄດ້ຍາກ. ເຮັດໃຫ້ແຫຼ່ງນ້ຳຖືກປົນເປື້ອນໄດ້ງ່າຍຈາກ ການກະສິກຳ (ປຸ໋ຍເຄມີ, ຢາປາບສັດຕູພືດ, ຢາຂ້າແມງໄມ້), ການລ້ຽງສັດ (ການຊະລ້າງຟາມລ້ຽງສັດ), ໂຮງງານອຸດສາຫະກຳ (ນ້ຳເສຍທີ່ປ່ອຍລົງສູ່ແຫຼ່ງນ້ຳ ໂດຍບໍ່ຜ່ານການບຳບັດ ຫຼື ອ່າງບຳບັດບໍ່ມີຄຸນນະພາບ, ໂອ້…ກະທົບໃຜ ຖືກໃຜ ກະຂໍໂທດຂໍອະໄພນຳເດີ້ ແຕ່ມັນແມ່ນຄວາມຈິງ) ຫຼື ແມ່ນແຕ່ການປົນເປື້ອນຈາກນ້ຳເສຍທີ່ປ່ອຍຈາກຄົວເຮືອນ (ເພາະມີສານອິນຊີປົນເປື້ອນເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ເຮັດໃຫ້ຈຸລິນຊີບາງຊະນິດຈະເລີນເຕີບໂຕໄດ້ໄວ ສົ່ງຜົນເຮັດໃຫ້ນ້ຳເນົ່າເໝັນ ດັ່ງທີ່ປາກົດໃຫ້ເຫັນ (ໄດ້ກິ່ນ) ຕາມຮ່ອງແຊງທີ່ໄຫຼຜ່ານກາງຕົວເມືອງວຽງຈັນຂອງພວກເຮົາ).

ມົນລະພິດທາງນ້ຳ "ຂ້າ" ທ່ານໄດ! 

ບໍ່ໄດ້ເວີ້ເນາະ ແຕ່ມົນລະພິດສາມາດຂ້າທ່ານໄດ້ແທ້ (ມີສະຖິຕິຜູ້ຄົນຕາຍຈາກມົນລະທິດທາງນ້ຳ 1.8 ລ້ານຄົນໃນປີ 2015, NRDC), ເພາະເມື່ອແຫຼ່ງນ້ຳປົນເປື້ອນ ປາທີ່ອາໄສຢູ່ໃນແຫຼ່ງນ້ຳດັ່ງກ່າວກໍ່ໄດ້ຮັບຜົນກະທົບ ເຊັ່ນ: ປະລິມານຫຼຸດລົງ ແລະ ຍັງເປັນແຫຼ່ງສະສົມສານປົນເປື້ອນເຂົ້າສູ່ຮ່າງກາຍຄົນເຮົາ ເມື່ອບໍລິໂພກປາດັ່ງກ່າວທີ່ມີທັງ ເສດຢາງຂະໜາດນ້ອຍ (Microplatic), ໂລຫະໜັກທີ່ເປັນສານກໍ່ມະເຮັງ ແລະ ຄວາມສ່ຽງຕໍ່ພະຍາດອື່ນໆ ທັງໄລຍະສັ້ນ (ຖອກທ້ອງຈາກຈຸລິນຊີທີ່ອັນຕະລາຍຕໍ່ມະນຸດ, ໂລກຜິວໜັງຈາກການສຳຜັດ) ແລະ ໄລຍະຍາວ (ສະສົມສານພິດໃນຮ່າງກາຍ). ສ່ຽງຕໍ່ການແຜ່ເຊື້ອຈາກນ້ຳເສຍທີ່ເກີດຈາກການຊະລ້າງມູນສັດຈາກຟາມລ້ຽງສັດຕ່າງໆ, ໂດຍສະເພາະເຂດຊົນນະບົດທີ່ບໍ່ມີລະບົບນ້ຳປະປາເຂົ້າເຖິງ. ນ້ຳທີ່ປົນເປື້ອນສານເຄມີບາງຢ່າງ ສົ່ງຜົນຕໍ່ການເຕີບໃຫຍ່ຂະຫຍາຍຕົວຂອງພືດ, ຈຳກັດປະລິມານຜົນລະປູກ ກະທົບຕໍ່ການຮັບປະການສະບຽງອາຫານ. ເຮັດໃຫ້ລະບົບນິເວດຖືກທຳລາຍ ເພາະສິ່ງທີ່ມີຊີວິດບາງຊະນິດມີຄວາມອ່ອນໄຫວຕໍ່ມົນລະພິດ ແລະ ບໍ່ສາມາດດຳລົງຊີວິດໄດ້ເມື່ອມີການປົນເປື້ອນ. ເກີດການແຜ່ພັນຂອງພືດ ຫຼື ສະຫຼ່າຍບາງຊະນິດເກີນຂອບເຂດ ສົ່ງຜົນເຮັດໃຫ້ອົກຊີແຊນ (Oxygen) ໃນນ້ຳຫຼຸດລົງ ແລະ ສົ່ງຜົນເປັນຕ່ອງໂສ້ຕໍ່ສັດນ້ຳຊະນິດອື່ນໆ.  

ວິທີການປະເມີນຄຸນນະພາບແຫຼ່ງນ້ຳ 

ການປະເມີນຄຸນນະພາບແຫຼ່ງນ້ຳ ສາມາດເຮັດໄດ້ດ້ວຍຫຼາຍວິທີການ ເຊັ່ນ: ການເກັບຕົວຢ່າງເພື່ອວິເຄາະສານປະກອບໃນຫ້ອງປະຕິບັດການ (Lab), ການກວດສອບຄຸນນະພາບນ້ຳດ້ວຍສານເຄມີີ, ການຕິດຕາມກວດກາຄຸນນະພາບນ້ຳດ້ວຍສິ່ງທີ່ມີຊີວິດ (Water quality biological monitoring ຫຼື Water quality bioindicator) ເປັນການໃຊ້ສິ່ງທີ່ມີຊີວິດເປັນຕົວຊີ້ວັດຄຸນນະພາບຂອງແຫຼ່ງນ້ຳ ເຊັ່ນ: ໃນປີນັກຊີວະວິທະຍາ A.R.Linde ແລະ ທີມວິໄຈ ໃຊ້ອ່ຽນ ແລະ ປາ ໃນການຕິດຕາມສານປົນເປື້ອນໂລຫະໃນແຫຼ່ງນ້ຳຈືດ (ອ້າງອີງຈາກວາລະສານ Archives of Environmental Contamination and Toxicology, 31:297-302), ປະເທດໂປແລນໃຊ້ຫອຍໃນການກວດສອບຄຸນນະພາບນ້ຳ ເພາະຫອຍດັ່ງກ່າວມີຄວາມໄວຕໍ່ສານປົນເປື້ອນ ເມື່ອຫອຍກວດພົບສານປົນເປື້ອນ, ຈະເກີດການລະຄາຍເຄືອງ ແລະ ເຮັດໃຫ້ຫອຍດັ່ງກ່າວ ເປີດ - ປິດ ຝາຖີ່ຂຶ້ນກວ່າປົກກະຕິ (ຫອຍຈະເປີດຝາເພື່ອຫາຍໃຈເອົາອົກຊີແຊນ) ໂດຍນັກວິໄຈໄດ້ຕິດເຊັນເຊີ (Sensor) ເອົາໄວ້ກັບຝາຫອຍ ເພື່ອນັບຈຳນວນຄັ້ງທີ່ຫອຍ ເປີດ - ປິດ ຝາ (ອ້າງອີງ zmescience.com). ນອກນັ້ນ ໃນທົ່ວໂລກກໍ່ມີການນຳໃຊ້ສິ່ງທີ່ມີຊີວິດອື່ນໆ ອີກໃນການເປັນໂຕຊີ້ວັດຄຸນນະພາບຂອງແຫຼ່ງນ້ຳ ເຊັ່ນ: ສາຫຼ່າຍ (ອ້າງອີງ iso.org). ໃຜທີ່ສົນໃຈສຶກສາເພີ່ມເຕີມ Google ດ້ວຍ Key-word ນີ້ເລີຍ “bioindicator”. 

ເຮົາເຮັດຫຍັງໄດ້ແດ?

ຫາກຕ້ອງການເປັນສ່ວນໜຶ່ງໃນການຮັກສາແຫຼ່ງນ້ຳທີ່ເປັນຫົວໃຈສຳຄັນຂອງການດຳລົງຊີວິດ ທ່ານສາມາດເລີ່ມລົງມືເຮັດໄດ້ດ້ວຍຕົວຂອງທ່ານເອງ, ງ່າຍໆ ເລີ່ມຈາກການຫຼຸດຜ່ອນປະລິມານການນຳໃຊ້ຖົງຢາງ ດຽວມາເບິ່ງວ່າຫຼຸດແຕ່ຢ່າງດຽວຈະຊ່ວຍຫຍັງໄດ້  

ເມື່ອຫຼຸດການນຳໃຊ້ ເຮັດໃຫ້ຫຼຸດຈຳນວນການຜະລິດ, ຫຼຸດພະລັງງານທີ່ໃຊ້ໃນການຜະລິດ, ຫຼຸດການຂົນສົ່ງ, ຫຼຸດຂີ້ເຫຍື້ອທີ່ຈະເກີດຂຶ້ນ, ຫຼຸດການຂຸດຄົ້ນຊັບພະຍາກອນທີ່ໃຊ້ເຂົ້າໃນການຜະລິດ, ຫຼຸດຄວາມສ່ຽງຂອງການເກີດມົນລະພິດ, ຫຼຸດຄວາມສ່ຽງທາງດ້ານສຸຂະພາບທີ່ອາດຈະເກີດຈາກມົນລະພິດ … ຂະນະທີ່ສາມາດເພີ່ມຮອຍຍິ້ມທີ່ເກີດຈາກການຫ່າງໄກພະຍາດ, ແລ້ວຈະຖ້າຫຍັງຢູ່ ເລີ່ມຈາກຕອນນີ້ເລີຍ (ຢ່າລືມຊວນຄົນອ້ອມຂ້າງຊ່ວຍກັນຮັກສາ ກໍ່ຄືການຮັກສາຄຸນນະພາບຊີວິດຂອງຕົນເອງ ໄປນຳກັນ). 


ຂຽນໂດຍ: Nilavath 

ອ້າງອີງ: 

ພາບໜ້າປົກ: National Institute of Korean Language / Creative Commons Attribution-Share Alike 2.0 Korea

Advertisement Replay Ad
ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພະຫັດ 14 ຕຸລາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພະຫັດ 14 ຕຸລາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນຈັນ ທີ 4 ກັນຍາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນຈັນ ທີ 4 ກັນຍາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 27 ກັນຍາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 27 ກັນຍາ 2021

ອັບເດດສະຖານະການ COVID-19 ປະຈຳວັນທີ 27 ກັນຍາ 2021

ອັບເດດສະຖານະການ COVID-19 ປະຈຳວັນທີ 27 ກັນຍາ 2021

ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນພົບຜູ້ຕິດເຊື້ອໂຄວິດ-19 ໃນຊຸມຊົນໃໝ່ 264 ຄົນ

ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນພົບຜູ້ຕິດເຊື້ອໂຄວິດ-19 ໃນຊຸມຊົນໃໝ່ 264 ຄົນ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 16 ກັນຍາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 16 ກັນຍາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 13 ກັນຍາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 13 ກັນຍາ 2021

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພຸດ ທີ 8 ກັນຍາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພຸດ ທີ 8 ກັນຍາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພະຫັດ ທີ 2 ກັນຍາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພະຫັດ ທີ 2 ກັນຍາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ບົດສຳພາດພິເສດ: ພອນສະຫວັນ ຊ່າງຖ່າຍພາບຈາກລາວທີ່ພາຜົນງານ Street Photography ສູ່ສາຍຕາຊາວໂລກ

ບົດສຳພາດພິເສດ: ພອນສະຫວັນ ຊ່າງຖ່າຍພາບຈາກລາວທີ່ພາຜົນງານ Street Photography ສູ່ສາຍຕາຊາວໂລກ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 30 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 30 ສິງຫາ 2021

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນຈັນ ທີ 30 ສິງຫາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນຈັນ ທີ 30 ສິງຫາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 26 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 26 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 19 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 19 ສິງຫາ 2021

ເປີດໃຫ້ບໍລິການຢ່າງເປັນທາງການແລ້ວ ໂຮງໝໍມາດຕະຖານລະດັບສາກົນ "ກະເສມຣາດ ອິນເຕີຣ໌ເນຊັ່ນແນລ ວຽງຈັນ"

ເປີດໃຫ້ບໍລິການຢ່າງເປັນທາງການແລ້ວ ໂຮງໝໍມາດຕະຖານລະດັບສາກົນ "ກະເສມຣາດ ອິນເຕີຣ໌ເນຊັ່ນແນລ ວຽງຈັນ"

ຄູ່ຮັກທີ່ຢູ່ນຳກັນ ຊ່ວຍກັນຫຼຸດຄວາມສ່ຽງພະຍາດຫົວໃຈໄດ້ຫຼາຍກວ່າຜູ້ທີ່ຢູ່ຄົນດຽວ

ຄູ່ຮັກທີ່ຢູ່ນຳກັນ ຊ່ວຍກັນຫຼຸດຄວາມສ່ຽງພະຍາດຫົວໃຈໄດ້ຫຼາຍກວ່າຜູ້ທີ່ຢູ່ຄົນດຽວ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 16 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 16 ສິງຫາ 2021

ໂລກ້າ ບໍລິສັດສະຕາດອັບທຳອິດຈາກລາວ ມີຊື່ໃນ "100 ບໍລິສັດທີ່ໜ້າຈັບຕາ ຂອງ Forbes Asia"

ໂລກ້າ ບໍລິສັດສະຕາດອັບທຳອິດຈາກລາວ ມີຊື່ໃນ "100 ບໍລິສັດທີ່ໜ້າຈັບຕາ ຂອງ Forbes Asia"

ເຜີຍໂສມໜ້າ ຕົວຈິງຂອງ POPCAT ນ້ອງໜ້າຕາເປັນແບບນີ້ເອງ

ເຜີຍໂສມໜ້າ ຕົວຈິງຂອງ POPCAT ນ້ອງໜ້າຕາເປັນແບບນີ້ເອງ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 12 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 12 ສິງຫາ 2021

ສົ່ງອີເມວຫາໝູ່

ສົ່ງໃຫ້ໝູ່ຫຼາຍຄົນ “,” (ສົ່ງພ້ອມກັນຫຼາຍສຸດ 50 ອີເມວ)

ສົ່ງອີເມວ