ວັນຈັນ ທີ 18 ຕຸລາ 2021

ມາເບິ່ງກັນວ່າ ນ້ຳກ້ອນຂົ້ວໂລກຍັງຈະຢູ່ກັບພວກເຮົາໄດ້ອີກຈັກປີ?

ມາເບິ່ງກັນວ່າ ນ້ຳກ້ອນຂົ້ວໂລກຍັງຈະຢູ່ກັບພວກເຮົາໄດ້ອີກຈັກປີ?
S! Muan

ສະໜັບສະໜູນເນື້ອຫາ

ສະພາບອາກາດຈະບໍ່ມີທາງກັບໄປເປັນເໝືອນຍຸກ 1980, ເຖິງແມ່ນວ່າອຸນຫະພູມຈະມີຂຶ້ນ-ລົງ ແຕ່ຈະບໍ່ສາມາດກັບໄປເປັນສະພາບແບບເມື່ອກ່ອນອີກແລ້ວ , Julienne Stroeve ນັກອຸຕຸນິຍົມວິທະຍາແຫ່ງສູນຂໍ້ມູນນ້ຳກ້ອນ ແລະ ຫິມະແຫ່ງຊາດ (National Snow and Ice Data Center). 

ວ່າດ້ວຍເລື່ອງຂອງນ້ຳກ້ອນ 

Cryosphere — ເປັນຄຳທີ່ມາຈາກພາສາກຣີິກ (Greek) ຄຳວ່າ Kryos ມີຄວາມໝາຍວ່າ ໜາວ/ເຢັນ (Cold), ໝາຍເຖິງພື້ນທີ່ໆ ນ້ຳມີອຸນຫະພູມຕ່ຳຈົນຢູ່ໃນພາວະທາດແຂງ ຫລື ກາຍເປັນນ້ຳກ້ອນ ບໍ່ວ່າຈະເປັນເຂດທີ່ປົກຄຸມດ້ວຍຫິມະ (Snow cover), ແມ່ນ້ຳ / ທະເລທີ່ກ້າມເປັນນ້ຳກ້ອນ / ທະເລສາບທີ່ແຂງໂຕເປັນນ້ຳກ້ອນ (River ice, Sea ice, Lake ice), ພູນ້ຳກ້ອນ (Iceberge), ເຂດສາຍທານນໍ້າກ້ອນ (Glacier) ແລະ ອື່ນໆ. ໃນຄວາມເປັນຈິງແລ້ວ Cryosphere ບໍ່ໄດ້ໝາຍເຖິງສະເພາະຂົ້ວໂລກເໜືອ ຫລື ຂົ້ວໂລກໃຕ້ທີ່ປົກຄຸມດ້ວຍອາກາດໜາວພຽງເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ໝາຍເຖິງທຸກໆ ບ່ອນທີ່ອຸນຫະພູມຕ່ຳ ຈົນນ້ຳກາຍເປັນນ້ຳກ້ອນ ດັ່ງທີ່ກ່າວໄວ້ຂ້າງເທິງນັ້ນ.  

ສາຍທານນໍ້າກ້ອນເປື່ອຍແລ້ວເກີດຫຍັງຂຶ້ນ? 

ຫລາຍຄົນທີ່ບໍ່ມັກອາກາດໜາວຄົງຈະບອກວ່າ “ໂລກຮ້ອນຂຶ້ນ, ອຸນຫະພູມເພີ່ມຂຶ້ນມັນກະດີແລ້ວເດ...ຈະໄປກັງວົນຫຍັງກັບມັນ”. ຜູ້ຂຽນເອງຂໍຄັດຄ້ານເຕັມທີ່ກັບແນວຄິດແບບນີ້ ເພາະເຈົ້າໂຕເປັນຄົນມັກອາກາດເຢັນ ເປັນຄົນຂີ້ຮ້ອນ (ຮ່າໆ ບໍ່ແມ່ນລະ!) ກັບມາສາລະ, ໃນຄວາມເປັນຈິງແລ້ວ ທຸກສິ່ງຢ່າງໃນໂລກເຮົາແມ່ນມີຄວາມກ່ຽວພັນກັນໝົດ ບໍ່ວ່າຈະເປັນລະດູຮ້ອນໃນບ້ານເຮົາ ກໍ່ສຳພັນກັນກັບປະລິມານນ້ຳທະເລໃນອີກຊີກໂລກ (ເພາະມວນນ້ຳບໍ່ເຄີຍຢຸດນິ້ງ ນ້ຳຈະເຄື່ອນທີ່ເປັນວົງຈອນ, ນອກຈາກຈະເຄື່ອນທີ່ເອົາມວນນ້ຳ ມັນຍັງດູດຊັບເອົາຄວາມຮ້ອນ-ເຢັນຂອງບັນຍາກາດໄປກັບມັນ ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງສະພາບອາກາດຂອງແຕ່ລະຂົງເຂດ ແຕ່ລະໆ ດູ ທີ່ກ່ຽວພັນເຖິງສະພາບພູມສັນຖານ ທີ່ຕັ້ງ ແລະ ປັດໄຈອື່ນໆ ອີກຫລາຍຢ່າງ). ອຸນຫະພູມກໍ່ເຊັ່ນດຽວກັນ, ຫາກອຸນຫະພູມສູງຂຶ້ນ ເຮັດໃຫ້ນ້ຳກ້ອນຂົ້ວໂລກເປື່ອຍ ມັນກໍ່ສົ່ງຜົນຕໍ່ສະພາບອາກາດໂດຍລວມທົ່ວໂລກ ໂດຍສະເພາະ ເມື່ອມີການສູນເສຍປະລິມານນ້ຳກ້ອນຂົ້ວໂລກໄປໃນແຕ່ລະປີຢ່າງມະຫາສານ (ປະມານ 70,000 ກິໂລຕາແມັດ ທຽບຈາກໃນຍຸກ 1980 ທີ່ມີປະລິມານນ້ຳກ້ອນກວມເອົາເນື້ອທີ່ປະມານ 10 ລ້ານກິໂລຕາແມັດ). ການປ່ຽນແປງດັ່ງກ່າວ ຈະສົ່ງຜົນເປັນລັກສະນະຕ່ອງໂສ້ໄປຢ່າງອື່ນໆ ເຊັ່ນ:

  • ເຂດຂົ້ວໂລກຈະສູນເສຍກັນເຈື່ອນທຳມະຊາດ (ນ້ຳກ້ອນ) ທີ່ເຄີຍເປັນສິ່ງປ້ອງກັນການກັດເຊາະຈາກກະແສນ້ຳທະເລ; 
  • ລະດັບໜ້ານ້ຳທະເລເພີ່ມສູງຂຶ້ນ, ສົ່ງຜົນໂດຍກົງກັບຜູ້ຄົນທີ່ອາໄສຢູ່ຕາມຊາຍຝັ່ງ ແຄມທະເລ-ແມ່ນ້ຳ, ທົ່ວໂລກຈະສ່ຽງຕໍ່ການເກີດນ້ຳຖ້ວມ ເພາະມວນນ້ຳທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນຈາກນ້ຳກ້ອນທີ່ເປື່ອຍ ແລະ ໄຫລລົງສູ່ທະເລ; 
  • ເກີດການໜູນຂອງລະດັບນ້ຳທະເລ ເຮັດໃຫ້ບາງເຂດໄດ້ຮັບອິດທິພົນຈາກນ້ຳເຄັມ ສົ່ງຜົນຕໍ່ການດຳລົງຊີວິດຂອງສັດ, ພືດ ໃນຂົງເຂດນັ້ນໆ, 
  • ນ້ຳກ້ອນຂົ້ວໂລກເປື່ອຍ ສົ່ງຜົນເຮັດໃຫ້ພື່ນດິນທີ່ແຂງເປັນນ້ຳກ້ອນນັ້ນລະລາຍ, ວິຖີການດຳລົງຊີວິດຕ້ອງປ່ຽນແປງ ສົ່ງຜົນໂດຍກົງຕໍ່ຜູ້ຄົນທີ່ດຳລົງຊີວິດໃນເຂດດັ່ງກ່າວ ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: ອາລາສກ້າ (ຕໍ່ໄປຈະຫາກິນປູອາລາສກ້າຍາກຂຶ້ນອີກລະດັບ); 
  • ນ້ຳກ້ອນຂົ້ວໂລກເປື່ອຍ ເຮັດໃຫ້ການຄວບຄຸມອຸນຫະພູມປ່ຽນແປງ, ສົ່ງຜົນໃຫ້ເກີດການປ່ຽນແປງຂອງສະພາບພູມອາກາດຢ່າງໄວວາ ຮຸນແຮງ, ຈະເກີດມີພາຍຸຫລາຍຂຶ້ນ ແລະ ຮຸນແຮງຂຶ້ນກວ່າເກົ່າ, ລະດູການປ່ຽນແປງ ສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ພືດ ແລະ ສັດ ທີ່ປັບຕົວບໍ່ທັນ ແລະ ມັນສົ່ງຜົນໂດຍກົງຕໍ່ປະລິມານສະບຽງອາຫານຂອງມະນຸດເຮົານັ້ນເອງ; 
  • ນ້ຳກ້ອນຂົ້ວໂລກເປື່ອຍ ເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີການສະທ້ອນກັບແສງແດດຄືນສູ່ບັນຍາກາດ ເພາະນ້ຳກ້ອນມີສີຂາວ ສາມາດສະທ້ອນຄວາມຮ້ອນກັບຄືນສູ່ບັນຍາກາດ ຂະນະທີ່ໜ້ານ້ຳທົ່ວໄປມີສີເຂັ້ມກວ່າ ແລະ ມີລັກສະນະດູດກືນເອົາພະລັງງານຄວາມຮ້ອນທີ່ສ່ອງລົງໜ້ານ້ຳ, ເຮັດໃຫ້ອຸນຫະພູມນ້ຳທະເລສູງຂຶ້ນ ອຸນຫະພູມໂດຍລວມສູງຂຶ້ນ ສ່ຽງຕໍ່ການເກີດຄື້ນຂະໜາດໃຫຍ່ ແລະ ຮຸນແຮງ; 
  • ແລະ ອີກຫລາຍຢ່າງທີ່ຈະໄດ້ຮັບຜົນກະທົບຈາກການສູນເສຍເຂດນ້ຳກ້ອນດັ່ງກ່າວ. 

ປັດໄຈທີ່ສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ສາຍທານນໍ້າກ້ອນ 

ນັກວິໄຈທົ່ວໂລກຕ່າງໃຫ້ຄຳເຫັນເປັນສຽງດຽວກັນວ່າ ການສູນເສຍນ້ຳກ້ອນຂົ້ວໂລກນັ້ນເກີດຈາກອຸນຫະພູມຂອງໂລກທີ່ນັບມື້ນັບເພີ່ມຂຶ້ນ ເປັນຜົນເນື່ອງມາຈາກ “ພາວະໂລກຮ້ອນ” ທີ່ອຸນຫະພູມສະເລ່ຍເພີ່ມຂຶ້ນປະມານ 2-3 ອົງສາ C ຈາກຍຸກກ່ອນມີການປະຕິວັດອຸດສາຫະກຳ (ອຸນຫະພູມໃນເຂດຂົ້ວໂລກເໜືອຈະເພີ່ມຂຶ້ນສູງກວ່າອຸນຫະພູມສະເລ່ຍທົ່ວໂລກປະມານ 2 ເທົ່າໂຕ), ໂດຍມີງານວິໄຈສະໜັບສະໜູນຄຳເວົ້າດັ່ງກ່າວ ເຊັ່ນ: ງານວິໄຈຂອງ Dirk Notz ແລະ ເພື່ອນຮ່ວມງານທີ່ຕີພິມໃນປີ 2016 ສຶກສາກ່ຽວກັບ ການສັງເກດການສູນເສຍທະເລນ້ຳກ້ອນໃນຂົ້ວໂລກເໜືອເປັນຜົນເນື່ອງມາຈາກການປ່ອຍອາຍກ໊າສກາກໂບນິກ (Observed Arctic sea-ice loss directly follows anthropogenic CO2 emission, ຕີພິມໃນວາລະສານ Science ສະບັບທີ 354, ໜ້າ 747-750) ເຊິ່ງຜົນການສຶກສາຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າທຸກໆ ການປ່ອຍກ໊າສກາກໂບນິກ 1,000 ແມັດກ້ອນ (m3) ຈະເປັນສາເຫດເຮັດໃຫ້ສູນເສຍປະລິມານທະເລນ້ຳກ້ອນໄປໃນເດືອນກັນຍາປະມານ 3 ຕາແມັດ (m2), ສາເຫດທີ່ວັດແທກໃນເດືອນກັນຍາກໍ່ເພາະວ່າ ເປັນເດືອນທີ່ມີນ້ຳກ້ອນປົກຄຸມໜ້ອຍທີ່ສຸດໃນປີ ຕ່າງຈາກລະດູໜາວທີ່ມີຜິວໜ້າກ້າມເປັນນ້ຳກ້ອນເກືອບທັງເຂດຂົ້ວໂລກນັ້ນເອງ. ເຊິ່ງຫາກແມ່ນມະນຸດເຮົາຍັງຄົງສືບຕໍ່ປ່ອຍອາຍກ໊າສກາກໂບນິກຂຶ້ນສູ່ບັນຍາກາດແບບນີ້ຕໍ່ໄປ ພາຍໃນປະມານ ປີ 2035 ເຂດຂົ້ວໂລກເໜືອ (Arctic) ຈະບໍ່ເຫລືອນ້ຳກ້ອນປົກຄຸມໃນເດືອນກັນຍາອີກຕໍ່ໄປ (nationalgeographic.com) ເຊິ່ງມັນໄວກວ່າທີ່ຄາດການເອົາໄວ້ກ່ອນໜ້ານີ້ວ່າ ເຫດການດັ່ງກ່າວຈະເກີດຂຶ້ນໃນ 25-35 ປີຕໍ່ຈາກນີ້.  

ຊ່ວຍກັນຄົນລະສອງໄມ້ສອງມື 

ຫາກຈະບອກວ່າຊ່ວຍກັນຄົນລະໄມ້ລະມື ຄົງຈະບໍ່ທັນແລ້ວ, ເພາະປັດຈຸບັນອັດຕາການເພີ່ມຂຶ້ນຂອງອຸນຫະພູມນັບມື້ນັບເພິ່ມຂຶ້ນໄວກວ່າເມື່ອກ່ອນຫລາຍ (ແຕ່ປີ 1981 ເປັນຕົ້ນມາອຸນຫະພູມສະເລ່ຍເພີ່ມຂຶ້ນ 0.18 ອົງສາ C ທຸກໆ ທົດສະວັດ) ເປັນຜົນມາຈາກພາວະໂລກຮ້ອນ ເຊິ່ງກໍ່ແນ່ນອນວ່າເກີດຈາກຝີມືມະນຸດໂລກໂຕນ້ອຍໆ ນັ້ນແຫລະ. ມີຫລາຍໆ ຢ່າງທີ່ເຮົາເອງສາມາເຮັດໄດ້ງ່າຍໆ ດ້ວຍໂຕເອງ ເຊັ່ນ: ການລົດການກໍ່ເກີດມົນລະພິດຈາກການເດີນທາງ, ທາງດຽວໄປດ້ວຍກັນ, ວາງແຜນກ່ອນເດີນທາງ ກໍ່ຈະສາມາດເຮັດໃຫ້ປະຢັດທັງເວລາ ແລະ ຊ່ວຍໂລກໄປອີກທາງ, ຫລຸດການສ້າງ-ເຜົາຂີເຫຍື້ອ ສິ່ງໃດສາມາດນຳກັບມາໃຊ້ໄດ້ ກໍ່ໝູນໃຊ້ຄືນ ປະຢັດທັງເງິນໃນກະເປົາ ແລະ ສາມາດຫລຸດປະລິມານຂີ້ເຫຍື້ອ ເປັນຕົ້ນ ແລະ ຍັງມີອີກຫລາຍໆ ຢ່າງທີ່ເພື່ອນໆ ສາມາດເຮັດໄດ້ ເພື່ອຊ່ວຍເປັນສ່ວນໜຶ່ງໃນການຫລຸດຜ່ອນປະລິມານການປ່ອຍກ໊າສເຮືອນແກ້ວ (Greenhouse gas) ຂຶ້ນສູ່ບັນຍາກາດ (ປລ. ນັກວິໄຈເພິ່ນຍັງຝາກມາບອກວ່າ ຫາກເຮົາສາມາດຫລຸດການປ່ອຍອາຍພິດເຮືອນແກ້ວລົງໄດ ແລະ ຮັກສາອຸນຫະພູມສະເລ່ຍຂອງໂລກລົງຕ່ຳກວ່າປັດຈຸບັນອີກພຽງ 2 ອົງສາກໍ່ຈະສາມາດຮັກສານ້ຳກ້ອນຂົ້ວໂລກ ໃຫ້ຢູ່ກັບເຮົາໄປອີກດົນsciencedaily.com).


ຂຽນໂດຍ: Nilavath 

ອ້າງອີງ: 

Advertisement Replay Ad
ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພະຫັດ 14 ຕຸລາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພະຫັດ 14 ຕຸລາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນຈັນ ທີ 4 ກັນຍາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນຈັນ ທີ 4 ກັນຍາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 27 ກັນຍາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 27 ກັນຍາ 2021

ອັບເດດສະຖານະການ COVID-19 ປະຈຳວັນທີ 27 ກັນຍາ 2021

ອັບເດດສະຖານະການ COVID-19 ປະຈຳວັນທີ 27 ກັນຍາ 2021

ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນພົບຜູ້ຕິດເຊື້ອໂຄວິດ-19 ໃນຊຸມຊົນໃໝ່ 264 ຄົນ

ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນພົບຜູ້ຕິດເຊື້ອໂຄວິດ-19 ໃນຊຸມຊົນໃໝ່ 264 ຄົນ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 16 ກັນຍາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 16 ກັນຍາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 13 ກັນຍາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 13 ກັນຍາ 2021

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພຸດ ທີ 8 ກັນຍາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພຸດ ທີ 8 ກັນຍາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພະຫັດ ທີ 2 ກັນຍາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພະຫັດ ທີ 2 ກັນຍາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ບົດສຳພາດພິເສດ: ພອນສະຫວັນ ຊ່າງຖ່າຍພາບຈາກລາວທີ່ພາຜົນງານ Street Photography ສູ່ສາຍຕາຊາວໂລກ

ບົດສຳພາດພິເສດ: ພອນສະຫວັນ ຊ່າງຖ່າຍພາບຈາກລາວທີ່ພາຜົນງານ Street Photography ສູ່ສາຍຕາຊາວໂລກ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 30 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 30 ສິງຫາ 2021

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນຈັນ ທີ 30 ສິງຫາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນຈັນ ທີ 30 ສິງຫາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 26 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 26 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 19 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 19 ສິງຫາ 2021

ເປີດໃຫ້ບໍລິການຢ່າງເປັນທາງການແລ້ວ ໂຮງໝໍມາດຕະຖານລະດັບສາກົນ "ກະເສມຣາດ ອິນເຕີຣ໌ເນຊັ່ນແນລ ວຽງຈັນ"

ເປີດໃຫ້ບໍລິການຢ່າງເປັນທາງການແລ້ວ ໂຮງໝໍມາດຕະຖານລະດັບສາກົນ "ກະເສມຣາດ ອິນເຕີຣ໌ເນຊັ່ນແນລ ວຽງຈັນ"

ຄູ່ຮັກທີ່ຢູ່ນຳກັນ ຊ່ວຍກັນຫຼຸດຄວາມສ່ຽງພະຍາດຫົວໃຈໄດ້ຫຼາຍກວ່າຜູ້ທີ່ຢູ່ຄົນດຽວ

ຄູ່ຮັກທີ່ຢູ່ນຳກັນ ຊ່ວຍກັນຫຼຸດຄວາມສ່ຽງພະຍາດຫົວໃຈໄດ້ຫຼາຍກວ່າຜູ້ທີ່ຢູ່ຄົນດຽວ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 16 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 16 ສິງຫາ 2021

ໂລກ້າ ບໍລິສັດສະຕາດອັບທຳອິດຈາກລາວ ມີຊື່ໃນ "100 ບໍລິສັດທີ່ໜ້າຈັບຕາ ຂອງ Forbes Asia"

ໂລກ້າ ບໍລິສັດສະຕາດອັບທຳອິດຈາກລາວ ມີຊື່ໃນ "100 ບໍລິສັດທີ່ໜ້າຈັບຕາ ຂອງ Forbes Asia"

ເຜີຍໂສມໜ້າ ຕົວຈິງຂອງ POPCAT ນ້ອງໜ້າຕາເປັນແບບນີ້ເອງ

ເຜີຍໂສມໜ້າ ຕົວຈິງຂອງ POPCAT ນ້ອງໜ້າຕາເປັນແບບນີ້ເອງ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 12 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 12 ສິງຫາ 2021

ສົ່ງອີເມວຫາໝູ່

ສົ່ງໃຫ້ໝູ່ຫຼາຍຄົນ “,” (ສົ່ງພ້ອມກັນຫຼາຍສຸດ 50 ອີເມວ)

ສົ່ງອີເມວ