ວັນເສົາ ທີ 31 ຕຸລາ 2020

"ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ" ຕຳແໜ່ງນີ້ມີຄວາມເປັນມາຄືແນວໃດ?

"ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ" ຕຳແໜ່ງນີ້ມີຄວາມເປັນມາຄືແນວໃດ?
S! Muan

ສະໜັບສະໜູນເນື້ອຫາ

ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍລັດຖະບານ (ສະບັບປັບປຸງ 2016) ມາດຕາ 6 ວັກ 1 ກໍານົດວ່າ " ເປັນຫົວໜ້າລັດຖະບານ, ຮັບຜິດຊອບໂດຍກົງຕໍ່ ສະພາແຫ່ງຊາດ ແລະ ປະທານປະເທດ, ຊີ້ນໍາ ແລະ ຄຸ້ມຄອງ ການເຄື່ອນໄຫວວຽກງານຂອງ ລັດຖະບານ ແລະ ອົງການປົກຄອງທ້ອງຖິ່ນ ໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ". 

ຄໍາວ່າ "ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ" ມີການນໍາໃຊ້ຄັ້ງທໍາອິດໃນປະເທດຝຣັ່ງ. ໃນປີ 1624 ມີນັກບວດຝຣັ່ງຄົນໜຶ່ງ ຊື່ວ່າ ບາດຫຼວງຣິເຊີລິເອ (Cardinal due de Richeliere) ຊຶ່ງໄດ້ຮັບການຍອມຮັບວ່າເປັນ Premier ministre ຊຶ່ງມີຄວາມໝາຍວ່າ "ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ" ນັ້ນເອງ. ໃນໄລຍະຕໍ່ມາ ເມື່ອທ່ານ ຣິເຊີລິເອ ເສຍຊີວິດ ນັກບວດອີກທ່ານ ຄື ບາດຫຼວງມາຊາແຣງ (Cardinal Mazarin) ໄດ້ສືບຕໍ່ຕໍາແໜ່ງດັ່ງກ່າວ. ແຕ່ພາຍຫຼັງມາ ທ່ານ ມາຊາແຣງ ເຖິງແກ່ກໍາ ໃນປີ 1661 ກໍບໍ່ມີຜູ້ໃດໄດ້ດໍາລົງຕໍາແໜ່ງດັ່ງກ່າວອີກເລີຍ ເນື່ອງຈາກເຈົ້າຊີວິດຫຼຸຍທີ 14 ໄດ້ດໍາເນີນການປົກຄອງປະເທດຝຣັ່ງ ໂດຍບໍ່ມີຕໍາແໜ່ງ Premier ministre. 

ແຕ່ສໍາລັບຕໍາແໜ່ງ "ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ" ຕາມຄວາມໝາຍໃນປັດຈຸບັນ ຖືກໍາເນີດຂຶ້ນໃນປະເທດອັງກິດ ພາຍໃຕ້ການປົກຄອງຂອງເຈົ້າຊີວິດຈ໊ອດ ທີ 1 (George I) ເມື່ອປະມານ 300 ປີກ່ອນ. ເນື່ອງຈາກພະອົງເປັນເຈົ້າຊາຍແຫ່ງຣາຊະວົງແຮນໂນເວີ (Hanover) ໃນປະເທດເຢຍລະມັນ ຊຶ່ງສືບເຊື້ອສາຍມາຈາກເຈົ້າຍິງໃນຣາຊະວົງອັງກິດ ເຈົ້າຊີວິດຈຶ່ງບໍ່ຮູ້ວຽກງານປົກຄອງຂອງປະເທດອັງກິດ ແລະ ບໍ່ສາມາດເວົ້າ ແລະ ເຂົ້າໃຈພາສາອັງກິດໄດ້ ລວມທັງເຈົ້າຊີວິດບໍ່ມີຄວາມສົນໃຈໃນການປົກຄອງປະເທດ.


ຮູບຫຼໍ່ເຈົ້າຊີວິດ ຈ໊ອດ ທີ 1 ແຫ່ງ ຣາຊະອານາຈັກອັງກິດ / ພາບ: Elliott Brown (ell brown on Flickr)  Creative Commons Attribution 2.0 Generic

ໃນເວລາມີກອງປະຊຸມຂຸນນາງ (minister) ເຈົ້າຊີວິດມີຄໍາເຫັນໃນກອງປະຊຸມເປັນພາສາເຢຍລະມັນ ແລະ ບັນດາຂຸນນາງທີ່ຟັງພາສາເຢຍລະມັນບໍ່ຮູ້ເລື່ອງ ກໍພາກັນນັ່ງຫຼັບໃນຫ້ອງປະຊຸມ. ແຕ່ປາກົດວ່າມີຂຸນນາງພຽງຄົນດຽວທີ່ສາມາດເຂົ້າໃຈໃນເລື່ອງທີ່ເຈົ້າຊີວິດກ່າວໃນກອງປະຊຸມ ຊຶ່ງເປັນຂຸນນາງທີ່ອາຍຸນ້ອຍທີ່ສຸດ ແລະ ນັ່ງຢູ່ທາງຫຼັງສຸດຂອງຫ້ອງປະຊຸມ ຄື ຂຸນນາງທີ່ຮັບຜິດຊອບວຽກງານການເງິນ ຊື່ວ່າ ທ່ານ ໂຣເບີດ ວໍໂພ (Sir Robert Walpole). ເຈົ້າຊີວິດຈຶ່ງເອີ້ນທ່ານ ໂຣເບີດ ວໍໂພ ມານັ່ງທາງໜ້າ ແລະ ເວົ້າກັນພຽງສອງຄົນເທົ່ານັ້ນ ຈາກນັ້ນ ທ່ານ ໂຣເບີດ ວໍໂພ ກໍຈະແປໃຫ້ຂຸນນາງທ່ານອື່ນຟັງ ແລະ ຫຼັງຈາກນັ້ນຕໍ່ມາ ເຈົ້າຊີວິດກໍບໍ່ເຂົ້າຮ່ວມກອງປະຊຸມຮ່ວມກັບຂຸນນາງອີກເລີຍ ພຽງແຕ່ເວົ້າກັບທ່ານ ໂຣເບີດ ວໍໂພ ໃນຫ້ອງເຮັດວຽກຂອງພະອົງເທົ່ານັ້ນ. ສະນັ້ນ ທ່ານ ໂຣເບີດ ວໍໂພ ຈຶ່ງເປັນຕົວແທນຂອງເຈົ້າຊີວິດ; ດ້ວຍເຫດນີ້, ບັນດາຂຸນນາງໃນກອງປະຊຸມຈຶ່ງເອີ້ນທ່ານ ໂຣເບີດ ວໍໂພ ວ່າ Mister Prime Minister ແລະ ຖືເປັນຕົ້ນກໍາເນີດຂອງຕໍາແໜ່ງ "ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ" ແລະ ທ່ານ ໂຣເບີດ ວໍໂພ ກໍໄດ້ຮັບກຽດວ່າເປັນນາຍົກລັດຖະມົນຕີຄົນທໍາອິດອີກດ້ວຍ.


ຮູບແຕ້ມຂອງ ທ່ານ ໂຣເບີດ ວໍໂພ (Sir Robert Walpole) ນາຍົກລັດຖະມົນຕີຄົນທຳອິດ / ພາບ: Falt i det fri (Public domain)

ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ ຕໍາແໜ່ງນາຍົກລັດຖະມົນຕີນັບຕັ້ງແຕ່ ທ່ານ ໂຣເບີດ ວໍໂພ ເປັນຕົ້ນມາ ຍັງບໍ່ທັນມີກົດໝາຍຮັບຮອງເອົາ ຢ່າງເປັນທາງການ ຈົນມາຮອດ ປີ 1832 ລັດຖະສະພາອັງກິດໄດ້ມີການພິຈາລະນາ, ຮັບຮອງເອົາກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການປະຕິຮູບ ປີ 1832 (The Reform Act of 1832) ຊຶ່ງກົດໝາຍສະບັບດັ່ງກ່າວ ໄດ້ຈໍາກັດອະພິສິດຂອງເຈົ້າຊີວິດ ໃຫ້ຕ້ອງພິຈາລະນາແຕ່ງຕັ້ງຜູ້ນໍາຂອງພັກການເມືອງ ທີ່ມີສຽງສ່ວນຫຼາຍຢູ່ໃນສະພາສາມັນ ດໍາລົງຕໍາແໜ່ງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ. 

ພາຍຫຼັງມາ ໃນປີ 1905 ເຈົ້າຊີວິດເອັດເວີດທີ 7 (Edward VII) ໄດ້ປະກາດໃຫ້ການຮັບຮອງບຸກຄົນທີ່ດໍາລົງຕໍາແໜ່ງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ມີສິດເຂົ້າພົບເຈົ້າຊີວິດໄດ້ກ່ອນບຸກຄົນອື່ນ ແລະ ໃນປີ 1937 ເຈົ້າຊີວິດຈ໊ອດທີ 6 (George VI) ໄດ້ປະກາດໃຊ້ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍລັດຖະມົນຕີ ປີ 1937 (The Ministers of the Crown Act of 1937) ຊຶ່ງມີບົດບັນຍັດ ທີ່ກໍານົດກ່ຽວກັບຕໍາແໜ່ງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ແລະ ເງິນເດືອນຂອງລັດຖະມົນຕີ ລວມທັງຕໍາແໜ່ງຂອງຫົວໜ້າພັກການເມືອງ.


ທ່ານ ທອງລຸນ ສີສຸລິດ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຄົນທີ 7 ແຫ່ງ ສປປ ລາວ / ພາບ: TOBIAS SCHWARZ/AFP/Getty Images

ສໍາລັບ ສປປ ລາວ, ລັດຖະບານແຫ່ງ ສປປ ລາວ ໄດ້ຮັບການສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໃນເວລາດຽວກັນກັບການສ້າງຕັ້ງສະພາປະຊາຊົນສູງສຸດໃນວັນທີ 2 ທັນວາ 1975 ໂດຍກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຜູ້ແທນປະຊາຊົນທົ່ວປະເທດ ແລະ ໄດ້ຮັບການຈັດຕັ້ງຂຶ້ນຕາມກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການຈັດຕັ້ງສະພາລັດຖະມົນຕີ ແຫ່ງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ສະບັບເລກທີ 100/ສປສ, ລົງວັນທີ 30 ກໍລະກົດ 1978 ແລະ ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍສະພາລັດຖະມົນຕີ ແຫ່ງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ສະບັບເລກທີ 01/82.ສປສ, ລົງວັນທີ 20 ກໍລະກົດ 1982. 

ໃນເບື້ອງຕົ້ນ ສປປ ລາວ ມີຫົວໜ້າລັດຖະບານຄົນທໍາອິດ ຄື ທ່ານ ໄກສອນ ພົມວິຫານ ຊຶ່ງໃນເວລານັ້ນເອີ້ນວ່າ "ປະທານສະພາລັດຖະມົນຕີ". ໃນປີ 1991 ສະພາປະຊາຊົນສູງສຸດໄດ້ພິຈາລະນາ, ຮັບຮອງເອົາລັດຖະທໍາມະນູນສະບັບທໍາອິດຂອງ ສປປ ລາວ ຊຶ່ງລັດຖະບານໄດ້ຮັບການບັນຍັດໄວ້ໃນໝວດທີ 7 ຂອງລັດຖະທໍາມະນູນສະບັບດັ່ງກ່າວ ແລະ ໄດ້ປ່ຽນຊື່ເອີ້ນຂອງຫົວໜ້າລັດຖະບານຈາກ "ປະທານສະພາລັດຖະມົນຕີ" ມາເປັນ "ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ" ແລະ ສືບຕໍ່ນໍາໃຊ້ມາຈົນເຖິງປັດຈຸບັນ. 


ຂຽນໂດຍ: ວິລະວົງ ຍຸບົນພາກ

ອ້າງອີງ: 

  • ລັດຖະທໍາມະນູນ ແຫ່ງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ (ສະບັບປັບປຸງ ປີ 2015) ສະບັບເລກທີ 63/ສພຊ, ລົງວັນທີ 8 ທັນວາ 2015; 
  • ລັດຖະທໍາມະນູນ ແຫ່ງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ປີ 1991; 
  • ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍລັດຖະບານ (ສະບັບປັບປຸງ) ສະບັບເລກທີ 04/ສພຊ, ລົງວັນທີ 8 ພະຈິກ 2016; 
  • ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການຈັດຕັ້ງສະພາລັດຖະມົນຕີ ແຫ່ງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ສະບັບເລກທີ 100/ສປສ, ລົງວັນທີ 30 ກໍລະກົດ 1978; 
  • ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍສະພາລັດຖະມົນຕີ ແຫ່ງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ສະບັບເລກທີ 01/82.ສປສ, ລົງວັນທີ 20 ກໍລະກົດ 1982; 
  • Chakrin Wongkulluedee, The Role and Power of the Prime Minister of Thailand (TH), Master of Laws Thesis, Department of Law, Graduate School, Chulalongkorn University, 1996; 
  • Nachcha Khunataff, The Problems of the Prime Minister Appointment under the Constitution of the Kingdom of Thailand, B.E. 2540 and the Impacts to the Political System Reform (TH), Master of Laws Thesis, Ramkhamhaeng University, 2001.

ພາບໜ້າປົກ: AFP

Advertisement Replay Ad
ໜຸ່ມດວງເຮັງ ຖືກເລກ 5 ໂຕ 4 ໂຕ ແລະ 3 ໂຕພ້ອມກັນ ກວາດເງິນລາງວັນໄປຫຼາຍກວ່າ 300 ລ້ານກີບ

ໜຸ່ມດວງເຮັງ ຖືກເລກ 5 ໂຕ 4 ໂຕ ແລະ 3 ໂຕພ້ອມກັນ ກວາດເງິນລາງວັນໄປຫຼາຍກວ່າ 300 ລ້ານກີບ

ຖືກ ຫຼື ບໍ່ຕ້ອງກວດເບິ່ງ! ຜົນຫວຍລາວງວດນີ້ 29 ຕຸລາ 2020

ຖືກ ຫຼື ບໍ່ຕ້ອງກວດເບິ່ງ! ຜົນຫວຍລາວງວດນີ້ 29 ຕຸລາ 2020

ເຈົ້າເຊື່ອວ່າພະຍານາກມີຈິງບໍ່? ເປີດເລື່ອງລາວກ່ຽວກັບພະຍານາກທີ່ຜູກພັນກັບສັງຄົມລາວມາແຕ່ບູຮານ

ເຈົ້າເຊື່ອວ່າພະຍານາກມີຈິງບໍ່? ເປີດເລື່ອງລາວກ່ຽວກັບພະຍານາກທີ່ຜູກພັນກັບສັງຄົມລາວມາແຕ່ບູຮານ

ຊົມເຊີຍລີນ້າ! ສາວໃຈເດັດ ສູ້ບໍ່ຍອມຈຳນົນ ໄດ້ຮັບລາງວັນຄວາມກ້າຫານ ຈາກຄ້າຍມວຍແຫ່ງຊາດລາວ

ຊົມເຊີຍລີນ້າ! ສາວໃຈເດັດ ສູ້ບໍ່ຍອມຈຳນົນ ໄດ້ຮັບລາງວັນຄວາມກ້າຫານ ຈາກຄ້າຍມວຍແຫ່ງຊາດລາວ

ໂຈນທີ່ດຶງກະເປົາສາວນັກສຶກສາ ຈະຖືກລົງໂທດໃນສະຖານໃດ?

ໂຈນທີ່ດຶງກະເປົາສາວນັກສຶກສາ ຈະຖືກລົງໂທດໃນສະຖານໃດ?

ຖືກ ຫຼື ບໍ່ຕ້ອງກວດເບິ່ງ! ຜົນຫວຍລາວງວດນີ້ 22 ຕຸລາ 2020

ຖືກ ຫຼື ບໍ່ຕ້ອງກວດເບິ່ງ! ຜົນຫວຍລາວງວດນີ້ 22 ຕຸລາ 2020

ຖືກ ຫຼື ບໍ່ຕ້ອງກວດເບິ່ງ! ຜົນຫວຍລາວງວດນີ້ 21 ຕຸລາ 2020

ຖືກ ຫຼື ບໍ່ຕ້ອງກວດເບິ່ງ! ຜົນຫວຍລາວງວດນີ້ 21 ຕຸລາ 2020

ແມ່ຍິງຄົນນີ້ຖືກເລກຫຼາຍກວ່າ 14 ຕື້ ປະຕິເສດທີ່ຈະໃຊ້ຊີວິດຢ່າງຫຼູຫຼາ ແລ້ວມາລ້ຽງໝູໃນຟາມແທນ

ແມ່ຍິງຄົນນີ້ຖືກເລກຫຼາຍກວ່າ 14 ຕື້ ປະຕິເສດທີ່ຈະໃຊ້ຊີວິດຢ່າງຫຼູຫຼາ ແລ້ວມາລ້ຽງໝູໃນຟາມແທນ

ຖືກ ຫຼື ບໍ່ຕ້ອງກວດເບິ່ງ! ຜົນຫວຍລາວງວດນີ້ 15 ຕຸລາ 2020

ຖືກ ຫຼື ບໍ່ຕ້ອງກວດເບິ່ງ! ຜົນຫວຍລາວງວດນີ້ 15 ຕຸລາ 2020

ລວມສະຖານທີ່ສຳຄັນໃນໃບເງິນກີບ ແຕ່ລະໃບມີຮູບບ່ອນໃດແດ່?

ລວມສະຖານທີ່ສຳຄັນໃນໃບເງິນກີບ ແຕ່ລະໃບມີຮູບບ່ອນໃດແດ່?

ຖ້າບໍ່ນົວຄືຈົບ! Iron Chef ເຖິງຕ້ອງເຊ ເມື່ອຕ້ອງເຈິໂຈດ ເຮັດອາຫານລາວ

ຖ້າບໍ່ນົວຄືຈົບ! Iron Chef ເຖິງຕ້ອງເຊ ເມື່ອຕ້ອງເຈິໂຈດ ເຮັດອາຫານລາວ

ອີກດົນປານໃດຈຶ່ງຈະໄດ້ໃຊ້? ອົງການອະນາໄມໂລກຄາດ ວັກຊີນໂຄວິດ-19 ອາດຜະລິດທັນພ້ອມໃຊ້ໃນປາຍປີນີ້

ອີກດົນປານໃດຈຶ່ງຈະໄດ້ໃຊ້? ອົງການອະນາໄມໂລກຄາດ ວັກຊີນໂຄວິດ-19 ອາດຜະລິດທັນພ້ອມໃຊ້ໃນປາຍປີນີ້

ຖືກ ຫຼື ບໍ່ຕ້ອງກວດເບິ່ງ! ຜົນຫວຍລາວງວດນີ້ 12 ຕຸລາ 2020

ຖືກ ຫຼື ບໍ່ຕ້ອງກວດເບິ່ງ! ຜົນຫວຍລາວງວດນີ້ 12 ຕຸລາ 2020

ແຈກສູດ "3 ເມນູອາຫານເຈ" ເຮັດງ່າຍໆ ໃຜກໍເຮັດໄດ້ ຕ້ອນຮັບເທດສະການກິນເຈ 2020

ແຈກສູດ "3 ເມນູອາຫານເຈ" ເຮັດງ່າຍໆ ໃຜກໍເຮັດໄດ້ ຕ້ອນຮັບເທດສະການກິນເຈ 2020

ໄດ້ກົ້ມໜ້າແລ້ວບໍ່ຢາກເງີຍ! ພາຮູ້ຈັກNomophobia ໂຣກຂອງຄົນຕິດໂທລະສັບ (ສະມາຄົມກົ້ມໜ້າ)

ໄດ້ກົ້ມໜ້າແລ້ວບໍ່ຢາກເງີຍ! ພາຮູ້ຈັກNomophobia ໂຣກຂອງຄົນຕິດໂທລະສັບ (ສະມາຄົມກົ້ມໜ້າ)

ຖືກ ຫຼື ບໍ່ຕ້ອງກວດເບິ່ງ! ຜົນຫວຍລາວງວດນີ້ 8 ຕຸລາ 2020

ຖືກ ຫຼື ບໍ່ຕ້ອງກວດເບິ່ງ! ຜົນຫວຍລາວງວດນີ້ 8 ຕຸລາ 2020

ຄະນະສະເພາະກິດຍັງໃຫ້ຮ້ານບັນເທີງ-ຄາຣາໂອເກະສືບຕໍ່ປິດ - ສ່ວນງານບຸນໃຫ້ເຂັ້ມງວດມາດຕະການປ້ອງກັນ

ຄະນະສະເພາະກິດຍັງໃຫ້ຮ້ານບັນເທີງ-ຄາຣາໂອເກະສືບຕໍ່ປິດ - ສ່ວນງານບຸນໃຫ້ເຂັ້ມງວດມາດຕະການປ້ອງກັນ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພະຫັດ ທີ 8 ຕຸລາ 2020 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພະຫັດ ທີ 8 ຕຸລາ 2020 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ສ້າງອະນາຄົດໄປພ້ອມກັນ! ຄູ່ຮັກແບບຢ່າງ ຊ່ວຍກັນຫາ ທ້ອນເງິນພຽງ 4 ເດືອນໄດ້ 10 ກວ່າລ້ານ

ສ້າງອະນາຄົດໄປພ້ອມກັນ! ຄູ່ຮັກແບບຢ່າງ ຊ່ວຍກັນຫາ ທ້ອນເງິນພຽງ 4 ເດືອນໄດ້ 10 ກວ່າລ້ານ

ຫຼື ວ່າໂລກນີ້ຈະມີເຊື້ອພະຍາດຈາກ "ແມວ" ທີ່ສາມາດຄວບຄຸມຈິດໃຈຂອງເຮົາໃຫ້ຫຼົງຮັກແມວໄດ້?

ຫຼື ວ່າໂລກນີ້ຈະມີເຊື້ອພະຍາດຈາກ "ແມວ" ທີ່ສາມາດຄວບຄຸມຈິດໃຈຂອງເຮົາໃຫ້ຫຼົງຮັກແມວໄດ້?

ສົ່ງອີເມວຫາໝູ່

ສົ່ງໃຫ້ໝູ່ຫຼາຍຄົນ “,” (ສົ່ງພ້ອມກັນຫຼາຍສຸດ 50 ອີເມວ)

ສົ່ງອີເມວ