ວັນເສົາ ທີ 31 ຕຸລາ 2020

ສາເຫດທີ່ “ລັດຖະທໍາມະນູນ” ເປັນກົດໝາຍສູງສຸດ

ສາເຫດທີ່ “ລັດຖະທໍາມະນູນ” ເປັນກົດໝາຍສູງສຸດ
S! Muan

ສະໜັບສະໜູນເນື້ອຫາ

ວັນທີ 15 ສິງຫາ 2020 ເປັນວັນລັດຖະທໍາມະນູນ ແຫ່ງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ທີ່ໝຸນວຽນມາບັນຈົບຄົບຮອບ 29 ປີ ຊຶ່ງວັນດັ່ງກ່າວ ແມ່ນ ໜຶ່ງໃນວັນສໍາຄັນທີ່ມີຄວາມໝາຍທາງດ້ານປະຫວັດສາດ ຂອງປະເທດຊາດພວກເຮົາ, ສະນັັ້ນ ໃນບົດຄວາມສະບັບນີ້ ຜູ້ຂຽນຂໍພາຜູ້ອ່ານມາທໍາຄວາມເຂົ້າໃຈ ກ່ຽວກັບສາເຫດທີ່ລັດຖະທໍາມະນູນເປັນສູງສຸດຂອງປະເທດ. 

ລັດຖະທໍາມະນູນ ແມ່ນ ກົດໝາຍພື້ນຖານຂອງລັດ, ສະແດງເຖິງເຈດຈໍານົງຂອງຊົນຊັ້ນປົກຄອງ; ກໍານົດລະບອບການເມືອງ, ລະບອບເສດຖະກິດ ແລະ ສັງຄົມ, ການປ້ອງກັນຊາດ-ປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ, ສິດ ແລະ ພັນທະພື້ນຖານຂອງພົນລະເມືອງ, ຫຼັກການຈັດຕັ້ງ ແລະ ການເຄື່ອນໄຫວຂອງກົງຈັກລັດ. 

ສາເຫດທີ່ລັດຖະທໍາມະນູນເປັນກົດໝາຍສູງສຸດ ມີພື້ນຖານມາຈາກແນວຄິດລໍາດັບຊັ້ນຂອງກົດໝາຍ (hierarchy of law) ຊຶ່ງເປັນແນວຄິດທີ່ສໍາຄັນໃນລະບົບກົດໝາຍ (legal system). ໃນປະເທດອັງກິດ ປາກົດມີຄະດີຂອງ ທ່ານໝໍ ໂທມັດ ບອນແຮມ (Thomas Bonham). ຄະດີນີ້ ຈໍາເລີຍ ແມ່ນ ທ່ານ ໂທມັດ ບອນແຮມ ຊຶ່ງທ່ານໄດ້ເປີດໂຮງໝໍ ໂດຍເປັນການລະເມີດລະບຽບການ ຂອງສະພາການແພດນະຄອນຫຼວງລອນດອນ (General Medical Council). 

ສານຂອງສະພາການແພດນະຄອນຫຼວງລອນດອນ ໄດ້ຕັດສິນລົງໂທດຕັດອິດສະລະພາບ ແລະ ປັບໃໝ ທ່ານ ໂທມັດ ບອນແຮມ ຊຶ່ງເງິນປັບໃໝຈໍານວນເຄິ່ງໜຶ່ງ ໄດ້ແບ່ງໃຫ້ເປັນຂອງ ປະທານສານຂອງສະພາການແພດນະຄອນຫຼວງລອນດອນ ແລະ ປະທານສະພາການແພດນະຄອນຫຼວງລອນດອນ ຕາມລະບຽບການຂອງສະພາການແພດນະຄອນຫຼວງລອນດອນ. ທ່ານ ເອັດເວີດ ໂຄກ (Sir Edward Coke) ຊຶ່ງເປັນຜູ້ພິພາກສາໃນຄະດີນີ້ ໄດ້ຕັດສິນວ່າ ລະບຽບການຂອງສະພາການແພດນະຄອນຫຼວງລອນດອນ ບໍ່ສອດຄ່ອງກັບຫຼັກການຂອງກົດໝາຍຄອມມອນລໍ (Common Law) ຊຶ່ງກໍານົດວ່າ "ບໍ່ມີໃຜເປັນຜູ້ພິພາກສາໃນຄະດີທີ່ຕົນມີສ່ວນໄດ້ເສຍ ຫຼື ມີຜົນປະໂຫຍດ" ຊຶ່ງກາຍເປັນພື້ນຖານທາງດ້ານແນວຄິດທີ່ສໍາຄັນວ່າ ກົດໝາຍອື່ນບໍ່ສາມາດຂັດກັບກົດໝາຍຄອມມອນລໍໄດ້.


ພາບ: Nick Youngson / Creative Commons 3 - CC BY-SA 3.0

ນອກຈາກປະເທດອັງກິດແລ້ວ ໃນປະເທດເຢຍລະມັນ ຫຼັກການຂອງກົດໝາຍທໍາມະຊາດ (principles of Natural Law) ມີອິດທິພົນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ໃນໄລຍະສັດຕະວັດທີ 17-18. ນັກກົດໝາຍເຢຍລະມັນ ຍອມຮັບຫຼັກການຂອງກົດໝາຍພື້ນຖານ (Basic Law for the Federal Republic of Germany ຫຼື ພາສາເຢຍລະມັນໃຊ້ຄໍາວ່າ "Grundgesetz") ແລະ ຍອມຮັບວ່າ ກົດໝາຍພື້ນຖານ ຊຶ່ງກໍຄືລັດຖະທໍາມະນູນແຫ່ງສະຫະພັນ ມີລໍາດັບສູງກວ່າກົດໝາຍອື່ນ ເນື່ອງຈາກຫຼັກການຂອງກົດໝາຍພື້ນຖານ ບໍ່ສາມາດທີ່ຈະກໍານົດໂດຍບຸກຄົນໃດໜຶ່ງໄດ້ ເຊັ່ນ ເສລີພາບໃນການເຊື່ອຖື ຫຼື ບໍ່ເຊື່ອຖືສາສະໜາ (right to freedom of religion or believe) ຊຶ່ງບໍ່ສາມາດບັງຄັບໃຫ້ບຸກຄົນໃດໜຶ່ງ ເຊື່ອໃນສິ່ງທີ່ຕົນເຫັນວ່າເປັນຄວາມເຊື່ອທີ່ຖືກຕ້ອງໄດ້. 

ການກໍານົດໃຫ້ລັດຖະທໍາມະນູນເປັນກົດໝາຍສູງສຸດ ມີ ສາເຫດພື້ນຖານບາງປະການ ດັ່ງນີ້: 

  1. ລັດຖະທໍາມະນູນ ແມ່ນ ກົດໝາຍພື້ນຖານຂອງປະເທດຊາດ ແລະ ໃນທາງທິດສະດີກົດໝາຍມະຫາຊົນ (Public Law) ລັດຖະທໍາມະນູນ ແມ່ນ ສັນຍາປະຊາຄົມ (Social Contract) ທີ່ປະຊາຊົນ ແລະ ສະມາຊິກຂອງສັງຄົມ ຍອມຮັບ ແລະ ຕົກລົງຮ່ວມກັນສ້າງລັດຖະທໍາມະນູນຂຶ້ນມາ ເພື່ອເປັນກົດເກນໃນການຄຸ້ມຄອງລັດ ແລະ ຄຸ້ມຄອງເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ, ສະນັ້ນ ລັດຖະທໍາມະນູນ ຈຶ່ງມີລໍາດັບຊັ້ນສູງກວ່າກົດເກນປະເພດອື່ນ; 
  2. ຂັ້ນຕອນການສ້າງ ແລະ ປັບປຸງລັດຖະທໍາມະນູນ ມີຄວາມແຕກຕ່າງຈາກຂັ້ນຕອນການສ້າງ ແລະ ປັບປຸງກົດໝາຍທົ່ວໄປ ຊຶ່ງການສ້າງ ແລະ ປັບປຸງລັດຖະທໍາມະນູນ ມີຂັ້ນຕອນພິເສດ ແລະ ເປັນເອກະລັກສະເພາະ ເຊັ່ນ ການແຕ່ງຕັ້ງຄະນະກໍາມະການລະດັບຊາດເພື່ອຮ່າງລັດຖະທໍາມະນູນ ຫຼື ໃນບາງປະເທດ ຈະມີການສ້າງຕັ້ງສະພາຮ່າງລັດຖະທໍາມະນູນຂຶ້ນມາສະເພາະ, ການເປີດໂອກາດໃຫ້ປະຊາຊົນມີສ່ວນຮ່ວມ ຫຼື ການທາບທາມຄໍາເຫັນ ຊຶ່ງແຕກຕ່າງຈາກການທາບທາມຮ່າງກົດໝາຍໂດຍທົ່ວໄປ, ສະນັ້ນ ລັດຖະທໍາມະນູນ ຈຶ່ງມີສະຖານະເປັນກົດໝາຍສູງສຸດ; 
  3. ເນື້ອໃນຂອງລັດຖະທໍາມະນູນກໍານົດກ່ຽວກັບ ລະບອບການເມືອງ, ລະບອບເສດຖະກິດ ແລະ ສັງຄົມ, ການປ້ອງກັນຊາດ-ປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ, ສິດ ແລະ ພັນທະພື້ນຖານຂອງພົນລະເມືອງ, ຫຼັກການຈັດຕັ້ງ ແລະ ການເຄື່ອນໄຫວຂອງກົງຈັກລັດ. ລັດຖະທໍາມະນູນ ກໍານົດຫຼັກການຂອງລະບອບປະຊາທິປະໄຕປະຊາຊົນ, ກໍານົດບັນດາບັນຫາກວມລວມກວ່າໝູ່ ແລະ ເປັນພື້ນຖານໃຫ້ແກ່ການສ້າງ ແລະ ປັບປຸງກົດໝາຍອື່ນ ແລະ ທຸກກົດໝາຍຕ້ອງໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບລັດຖະທໍາມະນູນ.

ດັ່ງນັ້ນ, ການທີ່ ສປປ ລາວ ກໍານົດໃຫ້ລັດຖະທໍາມະນູນເປັນ ກົດໝາຍສູງສຸດກໍດີ ຫຼື ກົດໝາຍພື້ນຖານເອງກໍດີ ຍັງບໍ່ມີຄວາມສໍາຄັນເທົ່າກັບການທີ່ ອົງການຈັດຕັ້ງຂອງ ພັກ, ລັດ, ແນວລາວສ້າງຊາດ, ອົງການຈັດຕັ້ງມະຫາຊົນ, ອົງການຈັດຕັ້ງສັງຄົມ ແລະ ພົນລະເມືອງລາວທຸກຄົນ ຕ້ອງເຄົາລົບ, ປະຕິບັດ ລັດຖະທໍາມະນູນ ແລະ ກົດໝາຍ ຢ່າງເຂັ້ມງວດ ຕາມທີ່ໄດ້ກໍານົດໄວ້ໃນວັກ 2 ມາດຕາ 10 ຂອງລັດຖະທໍາມະນູນ ແຫ່ງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ (ສະບັບປັບປຸງ ປີ 2015) ຊຶ່ງຈະມີວິທີການແນວໃດ ເພື່ອໃຫ້ຄໍາວ່າ "ຢ່າງເຂັ້ມງວດ" ປາກົດຜົນເປັນຈິງນັ້ນ ກໍເປັນອີກເລື່ອງໜຶ່ງຕ່າງຫາກ ທີ່ຈະຕ້ອງໄດ້ສືບຕໍ່ຄົ້ນຄວ້າ, ພິຈາລະນາກັນຕໍ່ໄປ. 


ຂຽນໂດຍ: ວິລະວົງ ຍຸບົນພາກ 

ອ້າງອີງ: 

  • ລັດຖະທໍາມະນູນ ແຫ່ງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ (ສະບັບປັບປຸງ ປີ 2015) ສະບັບເລກທີ 63/ສພຊ, ລົງວັນທີ 8 ທັນວາ 2015; 
  • ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການສ້າງນິຕິກໍາ ສະບັບເລກທີ 19/ສພຊ, ລົງວັນທີ 12 ກໍລະກົດ 2012; 
  • ສົມໝາຍ ສີອຸດົມພັນ, ຄວາມຮູ້ເບື້ອງຕົ້ນກ່ຽວກັບກົດໝາຍລັດຖະທໍາມະນູນ ສປປ ລາວ, ກວດແກ້ໂດຍ: ສົມພັນ ຈັນທະລີວົງ ແລະ ບຸນຄົງ ເພັດດາວຮຸ່ງ, ໂຄງການຮ່ວມມື ລະຫວ່າງ ຄະນະນິຕິສາດ ແລະ ລັດຖະສາດ ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດ ກັບ ໂຄງການ SIDA, 2006;
  • Deutscher Bundestag, Basic Law for the Federal Republic of Germany, translated by Professor Christian Tomuschat and Professor David P. Currie, Professor Donald P. Kommers in cooperation with the Language Service of the German Bundestag, print version, 2012;
  • Natthapong Saiwong, Judicial Review of Constitutional Amendment: a Study of the Supreme Court of the United States and the Constitutional Court of Thailand, (TH), Master of Law Thesis, Faculty of Law, Thammasat University, 2017;
  • Pichit Kerdjorn, The Judicial Control Organization over the Constitutionality of Laws, (TH), Doctor of Laws Dissertation, School of Law, Sipatum University, 2018;
  • Teppakorn Decha, Interpretation of Written Constitution, (TH), Master of Laws Thesis, Department of Law, Graduate School, Chulalongkorn University, 1984. 

 

Advertisement Replay Ad
ໜຸ່ມດວງເຮັງ ຖືກເລກ 5 ໂຕ 4 ໂຕ ແລະ 3 ໂຕພ້ອມກັນ ກວາດເງິນລາງວັນໄປຫຼາຍກວ່າ 300 ລ້ານກີບ

ໜຸ່ມດວງເຮັງ ຖືກເລກ 5 ໂຕ 4 ໂຕ ແລະ 3 ໂຕພ້ອມກັນ ກວາດເງິນລາງວັນໄປຫຼາຍກວ່າ 300 ລ້ານກີບ

ຖືກ ຫຼື ບໍ່ຕ້ອງກວດເບິ່ງ! ຜົນຫວຍລາວງວດນີ້ 29 ຕຸລາ 2020

ຖືກ ຫຼື ບໍ່ຕ້ອງກວດເບິ່ງ! ຜົນຫວຍລາວງວດນີ້ 29 ຕຸລາ 2020

ເຈົ້າເຊື່ອວ່າພະຍານາກມີຈິງບໍ່? ເປີດເລື່ອງລາວກ່ຽວກັບພະຍານາກທີ່ຜູກພັນກັບສັງຄົມລາວມາແຕ່ບູຮານ

ເຈົ້າເຊື່ອວ່າພະຍານາກມີຈິງບໍ່? ເປີດເລື່ອງລາວກ່ຽວກັບພະຍານາກທີ່ຜູກພັນກັບສັງຄົມລາວມາແຕ່ບູຮານ

ຊົມເຊີຍລີນ້າ! ສາວໃຈເດັດ ສູ້ບໍ່ຍອມຈຳນົນ ໄດ້ຮັບລາງວັນຄວາມກ້າຫານ ຈາກຄ້າຍມວຍແຫ່ງຊາດລາວ

ຊົມເຊີຍລີນ້າ! ສາວໃຈເດັດ ສູ້ບໍ່ຍອມຈຳນົນ ໄດ້ຮັບລາງວັນຄວາມກ້າຫານ ຈາກຄ້າຍມວຍແຫ່ງຊາດລາວ

ໂຈນທີ່ດຶງກະເປົາສາວນັກສຶກສາ ຈະຖືກລົງໂທດໃນສະຖານໃດ?

ໂຈນທີ່ດຶງກະເປົາສາວນັກສຶກສາ ຈະຖືກລົງໂທດໃນສະຖານໃດ?

ຖືກ ຫຼື ບໍ່ຕ້ອງກວດເບິ່ງ! ຜົນຫວຍລາວງວດນີ້ 22 ຕຸລາ 2020

ຖືກ ຫຼື ບໍ່ຕ້ອງກວດເບິ່ງ! ຜົນຫວຍລາວງວດນີ້ 22 ຕຸລາ 2020

ຖືກ ຫຼື ບໍ່ຕ້ອງກວດເບິ່ງ! ຜົນຫວຍລາວງວດນີ້ 21 ຕຸລາ 2020

ຖືກ ຫຼື ບໍ່ຕ້ອງກວດເບິ່ງ! ຜົນຫວຍລາວງວດນີ້ 21 ຕຸລາ 2020

ແມ່ຍິງຄົນນີ້ຖືກເລກຫຼາຍກວ່າ 14 ຕື້ ປະຕິເສດທີ່ຈະໃຊ້ຊີວິດຢ່າງຫຼູຫຼາ ແລ້ວມາລ້ຽງໝູໃນຟາມແທນ

ແມ່ຍິງຄົນນີ້ຖືກເລກຫຼາຍກວ່າ 14 ຕື້ ປະຕິເສດທີ່ຈະໃຊ້ຊີວິດຢ່າງຫຼູຫຼາ ແລ້ວມາລ້ຽງໝູໃນຟາມແທນ

ຖືກ ຫຼື ບໍ່ຕ້ອງກວດເບິ່ງ! ຜົນຫວຍລາວງວດນີ້ 15 ຕຸລາ 2020

ຖືກ ຫຼື ບໍ່ຕ້ອງກວດເບິ່ງ! ຜົນຫວຍລາວງວດນີ້ 15 ຕຸລາ 2020

ລວມສະຖານທີ່ສຳຄັນໃນໃບເງິນກີບ ແຕ່ລະໃບມີຮູບບ່ອນໃດແດ່?

ລວມສະຖານທີ່ສຳຄັນໃນໃບເງິນກີບ ແຕ່ລະໃບມີຮູບບ່ອນໃດແດ່?

ຖ້າບໍ່ນົວຄືຈົບ! Iron Chef ເຖິງຕ້ອງເຊ ເມື່ອຕ້ອງເຈິໂຈດ ເຮັດອາຫານລາວ

ຖ້າບໍ່ນົວຄືຈົບ! Iron Chef ເຖິງຕ້ອງເຊ ເມື່ອຕ້ອງເຈິໂຈດ ເຮັດອາຫານລາວ

ອີກດົນປານໃດຈຶ່ງຈະໄດ້ໃຊ້? ອົງການອະນາໄມໂລກຄາດ ວັກຊີນໂຄວິດ-19 ອາດຜະລິດທັນພ້ອມໃຊ້ໃນປາຍປີນີ້

ອີກດົນປານໃດຈຶ່ງຈະໄດ້ໃຊ້? ອົງການອະນາໄມໂລກຄາດ ວັກຊີນໂຄວິດ-19 ອາດຜະລິດທັນພ້ອມໃຊ້ໃນປາຍປີນີ້

ຖືກ ຫຼື ບໍ່ຕ້ອງກວດເບິ່ງ! ຜົນຫວຍລາວງວດນີ້ 12 ຕຸລາ 2020

ຖືກ ຫຼື ບໍ່ຕ້ອງກວດເບິ່ງ! ຜົນຫວຍລາວງວດນີ້ 12 ຕຸລາ 2020

ແຈກສູດ "3 ເມນູອາຫານເຈ" ເຮັດງ່າຍໆ ໃຜກໍເຮັດໄດ້ ຕ້ອນຮັບເທດສະການກິນເຈ 2020

ແຈກສູດ "3 ເມນູອາຫານເຈ" ເຮັດງ່າຍໆ ໃຜກໍເຮັດໄດ້ ຕ້ອນຮັບເທດສະການກິນເຈ 2020

ໄດ້ກົ້ມໜ້າແລ້ວບໍ່ຢາກເງີຍ! ພາຮູ້ຈັກNomophobia ໂຣກຂອງຄົນຕິດໂທລະສັບ (ສະມາຄົມກົ້ມໜ້າ)

ໄດ້ກົ້ມໜ້າແລ້ວບໍ່ຢາກເງີຍ! ພາຮູ້ຈັກNomophobia ໂຣກຂອງຄົນຕິດໂທລະສັບ (ສະມາຄົມກົ້ມໜ້າ)

ຖືກ ຫຼື ບໍ່ຕ້ອງກວດເບິ່ງ! ຜົນຫວຍລາວງວດນີ້ 8 ຕຸລາ 2020

ຖືກ ຫຼື ບໍ່ຕ້ອງກວດເບິ່ງ! ຜົນຫວຍລາວງວດນີ້ 8 ຕຸລາ 2020

ຄະນະສະເພາະກິດຍັງໃຫ້ຮ້ານບັນເທີງ-ຄາຣາໂອເກະສືບຕໍ່ປິດ - ສ່ວນງານບຸນໃຫ້ເຂັ້ມງວດມາດຕະການປ້ອງກັນ

ຄະນະສະເພາະກິດຍັງໃຫ້ຮ້ານບັນເທີງ-ຄາຣາໂອເກະສືບຕໍ່ປິດ - ສ່ວນງານບຸນໃຫ້ເຂັ້ມງວດມາດຕະການປ້ອງກັນ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພະຫັດ ທີ 8 ຕຸລາ 2020 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພະຫັດ ທີ 8 ຕຸລາ 2020 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ສ້າງອະນາຄົດໄປພ້ອມກັນ! ຄູ່ຮັກແບບຢ່າງ ຊ່ວຍກັນຫາ ທ້ອນເງິນພຽງ 4 ເດືອນໄດ້ 10 ກວ່າລ້ານ

ສ້າງອະນາຄົດໄປພ້ອມກັນ! ຄູ່ຮັກແບບຢ່າງ ຊ່ວຍກັນຫາ ທ້ອນເງິນພຽງ 4 ເດືອນໄດ້ 10 ກວ່າລ້ານ

ຫຼື ວ່າໂລກນີ້ຈະມີເຊື້ອພະຍາດຈາກ "ແມວ" ທີ່ສາມາດຄວບຄຸມຈິດໃຈຂອງເຮົາໃຫ້ຫຼົງຮັກແມວໄດ້?

ຫຼື ວ່າໂລກນີ້ຈະມີເຊື້ອພະຍາດຈາກ "ແມວ" ທີ່ສາມາດຄວບຄຸມຈິດໃຈຂອງເຮົາໃຫ້ຫຼົງຮັກແມວໄດ້?

ສົ່ງອີເມວຫາໝູ່

ສົ່ງໃຫ້ໝູ່ຫຼາຍຄົນ “,” (ສົ່ງພ້ອມກັນຫຼາຍສຸດ 50 ອີເມວ)

ສົ່ງອີເມວ