ວັນອາທິດ ທີ 19 ກັນຍາ 2021

ຮູ້ທັນ ຂ່າວປອມ (FAKE NEWS) ແລະ ວິທີປ້ອງກັນການຮັບຂໍ້ມູນຜິດໆ

ຮູ້ທັນ ຂ່າວປອມ (FAKE NEWS) ແລະ ວິທີປ້ອງກັນການຮັບຂໍ້ມູນຜິດໆ
S! Muan

ສະໜັບສະໜູນເນື້ອຫາ

ໃນປັດຈຸບັນທີ່ທຸກຄົນໃຊ້ຊີວິດເທິງໂລກອອນລາຍເປັນຫຼັກ ຫຼາຍໆ ກິດຈະກຳກໍ່ເຮັດຜ່ານອິນເຕີເນັດ ທັງການຕິດຕໍ່ສື່ສານ, ຮັບຊົມສື່ບັນເທີງຕ່າງໆ ຫຼື ແມ່ນແຕ່ຮັບຂ່າວສານບ້ານເມືອງຜ່ານທາງສື່ອອນລາຍ. ເພີ່ມຄວາມສະດວກສະບາຍທັງການຮັບຂ່າວສານ, ສາມາດຮັບຊົມໄດ້ທຸກທີ່ທຸກເວລາ, ຈະແບ່ງປັນໃຫ້ໝູ່ເພື່ອນກໍ່ເປັນເລື່ອງງ່າຍພຽງປາຍນິ້ວ ເລີຍເຮັດໃຫ້ໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມ ແລະ ພັດທະນາຢ່າງວ່ອງໄວ. ແຕ່ກໍ່ເຮັດໃຫ້ການແຜ່ກະຈາຍຂອງນັ້ນຂະຫຍາຍເປັນວົງກວ້າງໄດ້ງ່າຍກວ່າເມື່ອກ່ອນຫຼາຍເທົ່າ ເຊັ່ນດຽວກັນ. ບາງຄົນທີ່ຍັງບໍ່ຮູ້ຈັກຂ່າວປອມ ຫຼື Fake news ນັ້ນ, ຫາກອ່ານຈົບບົດຄວາມນີ້ ຮັບຮອງວ່າເພື່ອນໆ ຈະຮູ້ຈັກທັງຄວາມໝາຍ ແລະ ການປ້ອງກັນການຮັບຂ່າວສານທີ່ຖືກບິດເບືອນໄດ້ແນ່ນອນ. 

What is “FAKE NEWS”? 

ແລ້ວ Fake news ມັນແມ່ນຫຍັງ, ເຮົາມາເບິ່ງນຳກັນເລີຍ. ຂ່າວປອມ ຫຼື Fake news ເປັນຂ່າວທີ່ບໍ່ມີມູນຄວາມຈິງທີ່ສ້າງຂຶ້ນມາເພື່ອຈຸດປະສົງໃດໜຶ່ງ ແລ້ວເຜີຍແຜ່ຜ່ານທາງລະບົບອິນເຕີເນັດ ຫຼື ສື່ຕ່າງໆ ດັ່ງທີ່ເວັບເວັບໄຊແປພາສາຂອງມະຫາວິທະຍາໄລ Cambridge ໄດ້ໃຫ້ຄຳນິຍາມຄຳວ່າ Fake news ເອົາໄວ້ຄື:

“False stories that appear to be news, spread on the internet or using the other media, usually create to influence political views or as a joke” 

ເລື່ອງບໍ່ແມ່ນຄວາມຈິງທີ່ເຮັດອອກມາໃນຮູບແບບຂອງຂ່າວມີການເຜີຍແຜ່ທາງອິນເຕີເນັດ ຫຼື ນຳໃຊ້ສື່ອື່ນໆ ເຊິ່ງໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວມັກຈະສ້າງຂຶ້ນເພື່ອຊັກຈູງທັດສະນະທາງດ້ານການເມືອງ ຫຼື ໃຫ້ເປັນເລື່ອງຕະຫຼົກ 

Fake news ສ້າງມາເພື່ອຫຍັງ? 

ຈຸດປະສົງຂອງຂ່າວປອມເກີດຈາກຫຼາຍສາເຫດ ເກີດຈາກກຸ່ມຄົນບໍ່ຫວັງດີທີ່ຕ້ອງການສ້າງຄວາມປັ່ນປ່ວນໃນສັງຄົມ, ຕ້ອງການສ້າງຜົນປະໂຫຍດໃຫ້ແກ່ຄົນບາງກຸ່ມ, ຫວັງຜົນທາງການເມືອງ ເຊັ່ນ: ໃຊ້ຂ່າວປອມເພື່ອສ້າງຄວາມແຕກຕື່ນ, ສ້າງຄວາມວຸ້ນວາຍໃນສັງຄົມ, ສ້າງຄວາມແຕກແຍກ, ໃຊ້ໂຈມຕີຄູ່ແຂ່ງທາງການເມືອງ, ໂຈມຕີຄູ່ແຂ່ງທາງທຸລະກິດ, ໃຊ້ຂ່າວປອມເພື່ອກະຕຸ້ນຍອດຂາຍ (ຮື໊ມ…ກິນໄຂ່ປ້ອງກັນໂຄວິດວ່າຊັ້ນ...ຄິດໄປໄດ້...), ກະຕຸ້ນຍອດ Like ຍອດ Share ຫຼື ເກີດຈາກຄວາມຄຶກຄະນອງຂອງໄວໜຸ່ມທີ່ຕ້ອງການສ້າງເລື່ອງຕະຫຼົກກໍ່ມີໃຫ້ເຫັນເຊັນດຽວກັນ. 

ຜົນຂອງການສົ່ງຕໍ່ຂ່າວປອມ 

ເຖິງແມ່ນວ່າຈະມີການພະຍາຍາມຕໍ່ສູ້ກັບ Fake news ກັນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ແຕ່ການສົ່ງຕໍ່ (Share) ຂ່າວປອມໃນປັດຈຸບັນ ຍັງແຜ່ກະຈາຍໄປຢ່າງໄວວາ ແລະ ອາດເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມເສຍຫາຍເປັນວົງກວ້າງ ໂດຍສະເພາະການແບ່ງປັນ (Share) ຜ່ານທາງສື່ສັງຄົມອອນລາຍ (Social media) ທັງນີ້ກໍ່ຍ້ອນຄວາມສະດວກ ແລະ ງ່າຍໃນການແບ່ງປັນ, ອີກເຫດຜົນໜຶ່ງກໍ່ເພາະວ່າ ການໄດ້ຮັບການສົ່ງຕໍ່ຈາກຄົນໃກ້ຊິດ, ໝູ່ສະໜິດ, ຄົນໃກ້ໂຕ ກໍ່ຍິ່ງເພີ່ມຄວາມໜ້າເຊື່ອຖືຂອງຂ່າວດັ່ງກ່າວນັ້ນຂຶ້ນຕື່ມ ແລະ ຈະຍິ່ງມີການກະຈາຍເນື້ອຫານັ້ນໆ ອອກໄປຫຼາຍກວ່າເກົ່ານັ້ນເອງ. ເຊິ່ງຂ່າວດັ່ງກ່າວອາດກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມເສຍຫາຍທາງເສດຖະກິດ ຫຼື ຄວາມຮູ້ສຶກຕໍ່ຜູ້ອື່ນ ແລະ ມີໂທດຕາມກົດໝາຍແຫ່ງ ສປປ ລາວ ອີກດ້ວຍ, ໂດຍອີງໃສ່ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການຕ້ານ ແລະ ສະກັດກັ້ນອາຊະຍາກຳທາງລະບົບຄອມພິວເຕີ ສະບັບເລກທີ 61/ສພຊ ລົງວັນທີ 15 ກໍລະກົດ 2015. ໃນ ມາດຕາ 13 ຂໍ້ 2 ໄດ້ລະບຸວ່າ “ການນຳເອົາຂໍ້ມູນທີ່ມີລັກສະນະໃຊ້ຄວາມຮຸນແຮງຂໍ້ມູນເທັດຂໍ້ມູນລວງຂໍ້ມູນທີ່ບໍ່ເປັນຄວາມຈິງເຂົ້າສູ່ລະບົບຄອມພິວເຕີ ຖືເປັນການກະທຳຜິດທາງອາຊະຍາກຳທາງລະບົບຄອມພິວເຕີ ເຊິ່ງມີທັງໂທດປັບໄໝຕັ້ງແຕ່ 4 ລ້ານກີບ ເຖິງ 20 ລ້ານກີບ ແລະ ໂທດຕັດອິດສະຫຼະພາບແຕ່ 3 ເດືອນ ເຖິງ 3 ປີ”ລາຍລະອຽດເພີ່ມເຕີມດາວໂຫຼດກົດໝາຍສະບັບດັ່ງກ່າວມາສຶກສາໄດ້ຈາກ ລິ້ງນີ້

ວິທີການສັງເກດຂ່າວປອມ

ເມື່ອຮູ້ແຈ້ງເຖິງຜົນສະທ້ອນຂອງຂ່າວປອມ, ກໍ່ຂໍໃຫ້ທຸກຄົນມີສະຕິໃນການຮັບຂ່າວສານ ແລະ ກວດສອບໃຫ້ໝັ້ນໃຈວ່າເປັນຂ່າວທີ່ມາຈາກແຫຼ່ງຂ່າວທີ່ໜ້າເຊື່ອຖືກ່ອນຈະສົ່ງຕໍ່ໃຫ້ກັບຄົນອື່ນ ບໍ່ດັ່ງນັ້ນອາດເຮັດໃຫ້ເກີດການແຜ່ກະຈາຍຂອງຂ່າວປອມໃນວົງກວ້າງ. ດ້ວຍການພະຍາຍາມຕໍ່ສູ້ກັບຂ່າວປອມ Facebook ຜູ້ນຳທາງດ້ານການໃຫ້ບໍລິການສື່ສັງຄົມອອນລາຍໄດ້ສະຫຼຸບແນວທາງເບື້ອງຕົ້ນໃນການກວດສອບເນື້ອຫາ ແລະ ລະບຸຂ່າວປອມ ດັ່ງນີ້:

  • ກວດສອບຈາກແຫຼ່ງທີ່ມາທີ່ໜ້າເຊື່ອຖື ເຊັ່ນ: ເວັບຂ່າວທີ່ມີຊື່ສຽງ ແລະ ຜູ້ຄົນທົ່ວໄປໃຫ້ຄວາມເຊື່ອຖື ຫຼື ສື່ວາລະສານ, ໜັງສືພິມ ທີ່ມີຊື່ສຽງໃນທ້ອງຕະຫຼາດ, ກວດສອບຈາກເວັບທາງການກ່ຽວກັບຂ່າວນັ້ນໆ (ຫາກມີ). ໃນຂະນະດຽວກັນການກວດສອບຈາກຫຼາຍໆ ແຫຼ່ງທີ່ມາກ່ຽວກັບເນື້ອຫາຂອງຂ່າວວ່າກົງກັນ ຫຼື ບໍ່ ກໍ່ເປັນອີກຊ່ອງທາງໃນການກວດສອບເນື້ອຫາ ຫາກແຕກຕ່າງກັນຫຼາຍຢ່າງໃຫ້ສັນນິຖານໄວ້ວ່າອາດມີຂ່າວໃດຂ່າວໜຶ່ງທີ່ເປັນຂ່າວປອມ; 
  • ສັງເກດຫົວຂໍ້ຂ່າວ, ຂ່າວປອມສ່ວນໃຫຍ່ມັກຈະພາດຫົວດ້ວຍຂໍ້ຄວາມທີ່ໜ້າຕື່ນຕົກໃຈ ເພື່ອໃຫ້ຄົນວິຕົກ ແລະ ກົດເຂົ້າໄປອ່ານລາຍລະອຽດ; 
  • ກວດສອບລິ້ງຂ່າວ (URL) ໃຫ້ລະອຽດ, ປັດຈຸບັນມີ Hacker ຫົວໃສຈົດ ຫຼື ເຊົ່າຊື່ໂດເມນ (Domain name - ຊື່ທີ່ຢູ່ຂອງເວັບເວັບໄຊ) ໃຫ້ຄ້າຍໆ ກັນກັບເວັບເວັບໄຊທີ່ມີຊື່ສຽງ ຕົວຢ່າງ: www.microsoft.com ກັບ www.rnicrosoft.com ຫາກບໍ່ສັງເກດດີໆ ເພື່ອນໆ ອາດຄິດວ່າແມ່ນ URL ດຽວກັນ, ແຕ່ໃນຄວາມຈິງລິ້ງທຳອິດຂຶ້ນຕົ້ນດ້ວຍອັກສອນ m ໃນຂະນະທີ່ລິ້ງດ້ານຫຼັງນັ້ນຂຶ້ນຕົ້ນດ້ວຍອັກສອນ r ແລະ ຕາມດ້ວຍ n ເປັນຕົ້ນ; 
  • ສັງເກດການຈັດໜ້າ ຫຼື ການສະກົດຄຳພາຍໃນເນື້ອຂ່າວ ຫາກເປັນຂ່າວປອມມັກຈະມີຫຼາຍໆ ຄຳທີ່ມັກສະກົດຜິດ; 
  • ກວດສອບວັນເວລາທີ່ລະບຸໃນຂ່າວ ເພື່ອໃຊ້ໃນການກວດສອບຈາກແຫຼ່ງຂ່າວອື່ນ; 
  • ມີສະຕິ ເໝືອນກັບຄຳທີ່ພຣະສົງເພິ່ນເຄີຍສອນໄວ້ (ສາທຸ…), ການມີສະຕິໃນການເສບຂ່າວ ບໍ່ຕື່ນເຕັ້ນເກີນເຫດກັບຂ່າວທີ່ຍັງບໍ່ໄດ້ກວດສອບ ຄ່ອຍໆ ອ່ານ, ພິຈາລະນາວ່າເນື້ອຂ່າວນັ້ນມີຄວາມເປັນໄປໄດ້ຫຼາຍເທົ່າໃດ? ຫາກເກີນຄວາມເປັນຈິງເກີນໄປ ກໍ່ໃຫ້ສັນນິຖານວ່າເປັນຂ່າວປອມໄວ້ກ່ອນ ແລະ ລໍຖ້າກວດສອບຈາກແຫຼ່ງຂ່າວທີ່ໜ້າເຊື່ອຖື ຫຼື ການຖະແຫຼງການຈາກໜ່ວຍງານທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ.  

ບາງຕົວຢ່າງແຫຼ່ງຂ່າວທີ່ສາມາດເຊື່ອຖືໄດ້ 

  • ມ່ວນ ແລະ ອີກຫຼາຍແຫຼ່ງທີ່ສາມາດເຊື່ອຖືໄດ້ ແຕ່ຂໍຍົກຕົວຢ່າງໃຫ້ເຫັນພາບເທົ່ານີ້ກ່ອນ. 

ຈາກນີ້ຕໍ່ໄປກ່ອນຈະກົດ LIKE ກົດ SHARE ຫຍັງ ກໍ່ຄວນກວດສອບແຫຼ່ງທີ່ມາກ່ອນຈະແບ່ງປັນໃຫ້ໝູ່ເພື່ອນ ຄອບຄົວ ຄົນໃກ້ໂຕໄດ້ເສບສື່ຢ່າງປອດໄພ ແລະ ທ່ອງໄວ້ໃຫ້ຂຶ້ນໃຈວ່າ “ແນ່ໃຈກ່ອນແຊຣ໌” ເຊິ່ງແນ່ນອນວ່າບົດຄວາມນີ້ສາມາດ Share ໄດ້ຢ່າງສະບາຍໃຈເດີ້ Confirm!


ຂຽນໂດຍ: Nilavath 

ອ້າງອີງ:

Advertisement Replay Ad
ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນພົບຜູ້ຕິດເຊື້ອໂຄວິດ-19 ໃນຊຸມຊົນໃໝ່ 264 ຄົນ

ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນພົບຜູ້ຕິດເຊື້ອໂຄວິດ-19 ໃນຊຸມຊົນໃໝ່ 264 ຄົນ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 16 ກັນຍາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 16 ກັນຍາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 13 ກັນຍາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 13 ກັນຍາ 2021

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພຸດ ທີ 8 ກັນຍາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພຸດ ທີ 8 ກັນຍາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພະຫັດ ທີ 2 ກັນຍາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພະຫັດ ທີ 2 ກັນຍາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ບົດສຳພາດພິເສດ: ພອນສະຫວັນ ຊ່າງຖ່າຍພາບຈາກລາວທີ່ພາຜົນງານ Street Photography ສູ່ສາຍຕາຊາວໂລກ

ບົດສຳພາດພິເສດ: ພອນສະຫວັນ ຊ່າງຖ່າຍພາບຈາກລາວທີ່ພາຜົນງານ Street Photography ສູ່ສາຍຕາຊາວໂລກ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 30 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 30 ສິງຫາ 2021

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນຈັນ ທີ 30 ສິງຫາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນຈັນ ທີ 30 ສິງຫາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 26 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 26 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 19 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 19 ສິງຫາ 2021

ເປີດໃຫ້ບໍລິການຢ່າງເປັນທາງການແລ້ວ ໂຮງໝໍມາດຕະຖານລະດັບສາກົນ "ກະເສມຣາດ ອິນເຕີຣ໌ເນຊັ່ນແນລ ວຽງຈັນ"

ເປີດໃຫ້ບໍລິການຢ່າງເປັນທາງການແລ້ວ ໂຮງໝໍມາດຕະຖານລະດັບສາກົນ "ກະເສມຣາດ ອິນເຕີຣ໌ເນຊັ່ນແນລ ວຽງຈັນ"

ຄູ່ຮັກທີ່ຢູ່ນຳກັນ ຊ່ວຍກັນຫຼຸດຄວາມສ່ຽງພະຍາດຫົວໃຈໄດ້ຫຼາຍກວ່າຜູ້ທີ່ຢູ່ຄົນດຽວ

ຄູ່ຮັກທີ່ຢູ່ນຳກັນ ຊ່ວຍກັນຫຼຸດຄວາມສ່ຽງພະຍາດຫົວໃຈໄດ້ຫຼາຍກວ່າຜູ້ທີ່ຢູ່ຄົນດຽວ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 16 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 16 ສິງຫາ 2021

ໂລກ້າ ບໍລິສັດສະຕາດອັບທຳອິດຈາກລາວ ມີຊື່ໃນ "100 ບໍລິສັດທີ່ໜ້າຈັບຕາ ຂອງ Forbes Asia"

ໂລກ້າ ບໍລິສັດສະຕາດອັບທຳອິດຈາກລາວ ມີຊື່ໃນ "100 ບໍລິສັດທີ່ໜ້າຈັບຕາ ຂອງ Forbes Asia"

ເຜີຍໂສມໜ້າ ຕົວຈິງຂອງ POPCAT ນ້ອງໜ້າຕາເປັນແບບນີ້ເອງ

ເຜີຍໂສມໜ້າ ຕົວຈິງຂອງ POPCAT ນ້ອງໜ້າຕາເປັນແບບນີ້ເອງ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 12 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 12 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 5 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 5 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 2 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 2 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 29 ກໍລະກົດ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 29 ກໍລະກົດ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 26 ກໍລະກົດ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 26 ກໍລະກົດ 2021

ສົ່ງອີເມວຫາໝູ່

ສົ່ງໃຫ້ໝູ່ຫຼາຍຄົນ “,” (ສົ່ງພ້ອມກັນຫຼາຍສຸດ 50 ອີເມວ)

ສົ່ງອີເມວ