ວັນພຸດ ທີ 20 ຕຸລາ 2021

ຄົນລາວເຂົ້າໃຈກັບຄຳວ່າ “Bully” ຫຼາຍປານໃດ?

ຄົນລາວເຂົ້າໃຈກັບຄຳວ່າ “Bully” ຫຼາຍປານໃດ?
S! Muan

ສະໜັບສະໜູນເນື້ອຫາ

”ເປັນກະທຳທີ່ຖືກປະຕິບັດມາແຕ່ດົນນານແລ້ວແຕ່ວ່າບາງຄົນກໍບໍ່ຮູ້ວ່າການກະທຳເຫຼົ່ານັ້ນເອີ້ນວ່າ: “Bully” ແລະ ແນ່ນອນວ່າຄຳນີ້ເລີ່ມມີອິດທິພົນຫຼາຍຕໍ່ສັງຄົມໄວໜຸ່ມລາວ ເຊິ່ງໃຜໆກໍເລີ່ມທີ່ຈະໃຊ້ຄຳວ່າ “Bully” ຫຼື ເອີ້ນທັບສັບວ່າ ບູລີ່ ຫຼາຍຂຶ້ນ; ແຕ່ໜ້ອຍຄົນທີ່ຈະເຂົ້າໃຈຄໍາວ່າບູລີ່ເປັນຢ່າງດີ ແລະ ຍັງມີບາງຄົນທີ່ໃຊ້ຄໍານີ້ແບບຜິດໆຢູ່ຫຼາຍເຊັ່ນກັນ.  

ກ່ອນອື່ນເຮົາມາທຳຄວາມເຂົ້າໃຈກັນກ່ອນວ່າການ “Bully” ແມ່ນຫຍັງກັນແທ້

ຄໍາວ່າ Bully ຫຼື ຂົ່ມເຫງ ແມ່ນການບົ່ງບອກເຖິງການກະທຳທີ່ທຳຮ້າຍຄົນອື່ນ (bullying - ການຂົ່ມເຫງ) ໂດຍສະເພາະກັບຄົນທີ່ອ່ອນແອ; ເຊິ່ງການທຳຮ້າຍໃນທີ່ນີ້ແມ່ນລວມໄປເຖິງ: ທຳຮ້າຍທາງວາຈາ, ການກະທຳ ຫຼື ການແບ່ງແຍກເພດ-ສີຜິວ ເປັນຕົ້ນ. ການກະທຳຕ່າງໆເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນມີຢູ່ທົ່ວໂລກ ແລະ ສ່ວນຫຼາຍມັກຈະມີຢູ່ທີ່ໂຮງຮຽນ ຫຼື ສະຖານທີ່ການສຶກສາເປັນສ່ວນຫຼາຍ. ອີງຕາມລາຍງານຂອງ Stopbullying.gov ການກະທຳດັ່ງກ່າວປະມານ 20% ແມ່ນຈະມີຢູ່ໃນເດັກໄວໜຸ່ມເກນອາຍຸ 12-18 ປີ. ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ຜູ້ທີ່ກະທໍາເຮັດມັກເຫັນວ່າມີຄວາມມ່ວນ ແລະ ເຄີຍຊິນກັບການກະທຳດັ່ງກ່າວ. ສ່ວນໃນຄວາມຄິດຂອງຜູ້ໃຫຍ່ກໍເຫັນເປັນພຽງການຢອກນົວຫົວມ່ວນໃນໄວເດັກເທົ່ານັ້ນ. ດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ສິ່ງເຫຼົ່າເປັນການກະທຳທີ່ບໍ່ເໝາະສົມ ແລະ ຍັງເປັນການລ່ວງເກີນສິດສ່ວນບຸກຄົນອີກດ້ວຍ.  

ການກະທຳດັ່ງກ່າວນີ້ເກີດຈາກຄວາມແຕກຕ່າງທາງກຳລັງເຊັ່ນ: ການທີ່ມີກຳລັງທາງຮ່າງກາຍທີ່ແຕກຕ່າງກັນ, ການມີໂອກາດທາງດ້ານຄວາມຮູ້ແຕກຕ່າງກັນ ຫຼື ການທີ່ມີຊື່ສຽງໂດ່ງດັງແລ້ວນຳມາກົດຂີ່ ຫຼື ຄວບຄຸມຄົນອື່ນ. ຄວາມແຕກຕ່າງທາງກຳລັງນີ້ແມ່ນຈະມີການປ່ຽນແປງຢູ່ຕະຫຼອດເວລາ ແລະ ຂຶ້ນກັບສະຖານທີ່ ໂດຍສະເພາະຖ້າຄົນນັ້ນມີຄວາມກ່ຽວຂ້ອງກັນ. ນອກຈາກນີ້ເມື່ອການກະທຳດັ່ງກ່າວເກີດຂຶ້ນແລ້ວຈະມີການລົງມືຢູ່ຊໍ້າໆ ແລະ ຈະກະທຳຫຼາຍກວ່າໜຶ່ງເທື່ອຢ່າງແນ່ນອນ. 

ແລ້ວການ “Bully” ມີຈັກປະເພດ? 

ຖ້າຈັດປະເພດຂອງການບູລີ່ຫຼັກໆກໍມີຢູ່ 4 ປະເພດຄື:  

ທາງວາຈາກໍຄືການດູໝິ່ນ, ການດ່າ, ການນິນທາ ຫຼື ການຕົວະຈົນເຮັດໃຫ້ຮູ້ສຶກເຈັບປວດ.

ທາງດ້ານສັງຄົມ ຫຼ ດ້ານອາລົມການກົດດັນ, ເຮັດໃຫ້ລຳບາກໃຈໃນທີ່ສາທາລະນະ, ການໃສ່ຮ້າຍປ້າຍສີ, ການບອກໝູ່ບໍ່ໃຫ້ຄົບຫານຳ ຫຼື ການແບ່ງແຍກອອກຈາກກຸ່ມ.

ທາງຮ່າງກາຍ: ມີການຕົບຕີ/ເຕະ/ຊົກ, ມີການເອົາ ຫຼື ທຳລາຍສິ່ງຂອງຂອງຄົນອື່ນ, ມີການໃຊ້ມືເປັນສັນຍາລັກໃນຮູບແບບທີ່ຫຍາບຄາຍ ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມເສຍຫາຍ ແລະ ເຈັບປວດທາງຮ່າງກາຍ.

ການຂົ່ມເຫງທາງອອນລາຍ (Cyberbullying)ເປັນການກະທຳທີ່ຫຍາບຄາຍຜ່ານທາງໂລກອອນລາຍ ເຊິ່ງໃນປະຈຸບັນຂ້ອນຂ້າງມີຫຼາຍເຊັ່ນ: ການຂຽນຂໍ້ຄວາມໂຈມຕີເທິງເຟສບຸກ, ການຫຼອກລວງ, ການຄຸກຄາມທາງເພດ, ການໃຊ້ຄຳເວົ້າຫຍາບຄາຍ ແລະ ສ້າງຄວາມອັບອາຍ. 

ການບູລີ່ຂ້ອນຂ້າງເປັນເລື່ອງທີ່ຫຼາຍຄົນເບິ່ງຂ້າມ ແລະ ເຂົ້າໃຈແບບຜິດໆດັ່ງນັ້ນແລ້ວເຮົາຄວນຈະແກ້ໄຂມັນແນວໃດ? ເພາະສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ບໍ່ໄດ້ເວົ້າພຽງແຕ່ເປັນການກໍ່ກວນ-ທຳຮ້າຍ ແຕ່ຍັງກ່າວໄປເຖິງສິດທິມະນຸດເຊິ່ງໃນສິດທິມະນຸດພື້ນຖານທັງມີ 30ຂໍ້ທີ່ກຳນົດໄວ້ໃນຖະແຫຼງການສາກົນວ່າດ້ວຍສິດທິມະນຸດຂອງສະຫະປະຊາຊາດນັ້ນ, ການກະທຳຈາກການບູລີ່ໄດ້ກວມເອົາໄປຫຼາຍຂໍ້ແລ້ວຈາກການທີ່ລ່ວງລະເມີດສິດສ່ວນບຸກຄົນເຊັ່ນ:  

ຂໍ້ທີ 1: ທຸກຄົນມີສິດເທົ່າທຽມກັນ 

ຂໍ້ທີ 2: ທຸກຄົນຕ້ອງບໍ່ຖືກເລືອກປະຕິບັດ 

ຂໍ້ທີ 18: ທຸກຄົນມີເສລີພາບໃນການເລືອກສາສະໜາ 

ຂໍ້ທີ 19: ທຸກຄົນມີສິດເສລີພາບໃນການສະແດງອອກ 

ຂໍ້ທີ 29: ທຸກຄົນຕ້ອງເຄົາລົບສິດຂອງຜູ້ອື່ນ 

ເມື່ອມາຮອດນີ້ແລ້ວເຮົາຈະເຫັນໄດ້ວ່າການທຳຮ້າຍເຫຼົ່ານີ້ເປັນສິ່ງທີ່ຮຸນແຮງຫຼາຍໃນທົ່ວໂລກຄືກໍລະນີຕົວຢ່າງທີ່ຜ່ານມາບໍ່ດົນນີ້ແມ່ນມີຂ່າວຂອງນັກກີລາຍິງຈາກປະເທດເກົາຫຼີໃຕ້ອາຍຸພຽງ 22 ປີຕົກເປັນເຫຍື່ອຂອງການບູລີ່ ແລະ ເຮັດໃຫ້ລາວຕ້ອງຕັດສິນໃຈຈົບຊີວິດຂອງຕົນເພື່ອທວງຄືນຄວາມຍຸຕິທຳ; ກ່ອນໜ້າທີ່ລາວຈະຂ້າຕົວຕາຍແມ່ນໂຕຂອງລາວໄດ້ປະສົບກັບການຖືກທຳຮ້າຍມາເປັນເວລາຫຼາຍປີບໍ່ວ່າຈະເປັນການທຳຮ້າຍທາງວາຈາ ແລະ ທາງຮ່າງກາຍ ຈົນສຸດທ້າຍລາວກໍໄດ້ຕັດສິນໃຈຂ້າຕົວຕາຍກໍເພາະຄິດວ່າບໍ່ມີທາງອອກໃນຊີວິດທີ່ຈະດີກວ່ານີ້ແລ້ວ. ນອກຈາກນີ້ ຍັງມີການບູລີ່ໃນຫຼາຍຮູບແບບ ແລະ ພົບໃນຫຼາຍປະເທດຢູ່ສະເໝີ ເຊິ່ງມາປຽບທຽບໃສ່ກັບນັກກີລາຜູ້ນີ້ແລ້ວແມ່ນລາວຕາຍແລ້ວຈຶ່ງໄດ້ຄວາມຍຸຕິທຳຄືນມາທັງໆທີ່ຜ່ານມາລາວພະຍາຍາມຫາຄວາມຍຸຕິທຳມາໂດຍຕະຫຼອດ. ນັ້ນເຮັດໃຫ້ເຮົາຕ້ອງຕັ້ງຄຳຖາມຂຶ້ນມາວ່າຕ້ອງໃຫ້ພວກເຂົາເຫຼົ່ານັ້ນເສຍຊີວິດໝົດກ່ອນບໍ ຈຶ່ງຈະມາເຫັນອົກເຫັນໃຈ ແລະ ໃຫ້ຄວາມຍຸຕິທຳແກ່ພວກເຂົາ? 

ຖ້າມາປຽບທຽບໃສ່ປະເທດເຮົາອາດຈະເຫັນວ່າບໍ່ຄ່ອຍມີຫຼາຍ ແລະ ຖ້າມີກໍອາດຖືກເມີນເສີຍໄດ້. ແຕ່ແນວໃດກໍຕາມຢູ່ລາວເຮົາກໍບໍ່ໄດ້ເມີນເສີຍຕໍ່ກັບບັນຫານີ້ໄປທັງໝົດ ເຫັນໄດ້ຈາກການຕັ້ງກຸ່ມຂຶ້ນມາ ຍົກຕົວຢ່າງເຊັ່ນ END It - Stop Bullying ເພື່ອດຳເນີນກິດຈະກຳປຸກລະດົມໃຫ້ສັງຄົມເຫັນວ່າການຂົ່ມເຫງເປັນບັນຫາ ແລະ ກ້າວໄປສູ່ການຢຸດຕິບັນຫານີ້ໃນສັງຄົມ.  

ທ່ານມີຄວາມຄິດເຫັນແນວໃດກ່ຽວກັບເລື່ອງນີ້້? ໂຕທ່ານເຄີຍປະສົບພົບເຈິກັບການຖືກບູລີ່ ຫຼື ບໍ່? ຖ້າມີການບູລີ່ເກີດຂຶ້ນເຮົາຄວນຫັນມາປົກປ້ອງຄົນເຫຼົ່ານັ້ນໜ້າຈະເປັນການດີທີ່ສຸດຈະດີກ່ອນບໍ? ກ່ອນທີ່ທຸກຢ່າງຈະຊ້າເກີນໄປ.

ແຫຼ່ງອ້າງອີງ

Advertisement Replay Ad
ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພະຫັດ 14 ຕຸລາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພະຫັດ 14 ຕຸລາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນຈັນ ທີ 4 ກັນຍາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນຈັນ ທີ 4 ກັນຍາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 27 ກັນຍາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 27 ກັນຍາ 2021

ອັບເດດສະຖານະການ COVID-19 ປະຈຳວັນທີ 27 ກັນຍາ 2021

ອັບເດດສະຖານະການ COVID-19 ປະຈຳວັນທີ 27 ກັນຍາ 2021

ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນພົບຜູ້ຕິດເຊື້ອໂຄວິດ-19 ໃນຊຸມຊົນໃໝ່ 264 ຄົນ

ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນພົບຜູ້ຕິດເຊື້ອໂຄວິດ-19 ໃນຊຸມຊົນໃໝ່ 264 ຄົນ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 16 ກັນຍາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 16 ກັນຍາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 13 ກັນຍາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 13 ກັນຍາ 2021

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພຸດ ທີ 8 ກັນຍາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພຸດ ທີ 8 ກັນຍາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພະຫັດ ທີ 2 ກັນຍາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພະຫັດ ທີ 2 ກັນຍາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ບົດສຳພາດພິເສດ: ພອນສະຫວັນ ຊ່າງຖ່າຍພາບຈາກລາວທີ່ພາຜົນງານ Street Photography ສູ່ສາຍຕາຊາວໂລກ

ບົດສຳພາດພິເສດ: ພອນສະຫວັນ ຊ່າງຖ່າຍພາບຈາກລາວທີ່ພາຜົນງານ Street Photography ສູ່ສາຍຕາຊາວໂລກ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 30 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 30 ສິງຫາ 2021

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນຈັນ ທີ 30 ສິງຫາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນຈັນ ທີ 30 ສິງຫາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 26 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 26 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 19 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 19 ສິງຫາ 2021

ເປີດໃຫ້ບໍລິການຢ່າງເປັນທາງການແລ້ວ ໂຮງໝໍມາດຕະຖານລະດັບສາກົນ "ກະເສມຣາດ ອິນເຕີຣ໌ເນຊັ່ນແນລ ວຽງຈັນ"

ເປີດໃຫ້ບໍລິການຢ່າງເປັນທາງການແລ້ວ ໂຮງໝໍມາດຕະຖານລະດັບສາກົນ "ກະເສມຣາດ ອິນເຕີຣ໌ເນຊັ່ນແນລ ວຽງຈັນ"

ຄູ່ຮັກທີ່ຢູ່ນຳກັນ ຊ່ວຍກັນຫຼຸດຄວາມສ່ຽງພະຍາດຫົວໃຈໄດ້ຫຼາຍກວ່າຜູ້ທີ່ຢູ່ຄົນດຽວ

ຄູ່ຮັກທີ່ຢູ່ນຳກັນ ຊ່ວຍກັນຫຼຸດຄວາມສ່ຽງພະຍາດຫົວໃຈໄດ້ຫຼາຍກວ່າຜູ້ທີ່ຢູ່ຄົນດຽວ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 16 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 16 ສິງຫາ 2021

ໂລກ້າ ບໍລິສັດສະຕາດອັບທຳອິດຈາກລາວ ມີຊື່ໃນ "100 ບໍລິສັດທີ່ໜ້າຈັບຕາ ຂອງ Forbes Asia"

ໂລກ້າ ບໍລິສັດສະຕາດອັບທຳອິດຈາກລາວ ມີຊື່ໃນ "100 ບໍລິສັດທີ່ໜ້າຈັບຕາ ຂອງ Forbes Asia"

ເຜີຍໂສມໜ້າ ຕົວຈິງຂອງ POPCAT ນ້ອງໜ້າຕາເປັນແບບນີ້ເອງ

ເຜີຍໂສມໜ້າ ຕົວຈິງຂອງ POPCAT ນ້ອງໜ້າຕາເປັນແບບນີ້ເອງ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 12 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 12 ສິງຫາ 2021

ສົ່ງອີເມວຫາໝູ່

ສົ່ງໃຫ້ໝູ່ຫຼາຍຄົນ “,” (ສົ່ງພ້ອມກັນຫຼາຍສຸດ 50 ອີເມວ)

ສົ່ງອີເມວ