ວັນອາທິດ ທີ 9 ພຶດສະພາ 2021

ໄກ້ ແລະ ໃກ້ ຂຽນຄືກັນ ແຕ່ຕ່າງຄວາມໝາຍ : ເວລາໃດຈຶ່ງຂຽນດ້ວຍ ໄx ແລະ ໃx?

ໄກ້ ແລະ ໃກ້ ຂຽນຄືກັນ ແຕ່ຕ່າງຄວາມໝາຍ : ເວລາໃດຈຶ່ງຂຽນດ້ວຍ ໄx ແລະ ໃx?
S! Muan

ສະໜັບສະໜູນເນື້ອຫາ

ແມ່ນພາສາລາວທີ່ຄົນລາວໃຊ້ຕິດຕໍ່ສື່ສານ, ຄົບຄ້າສະມາຄົມອາລົມຈິດນຳກັນໃນສັງຄົມ. ເຮົາໃຊ້ພາສາສື່ສານກັນຜ່ານການເວົ້າ ແລະການຂຽນ, ໃນການເວົ້າອາດຈະບໍ່ຈໍາເປັນມີກົດເກນຈໍາກັດ ຕາຍຕົວຫຼາຍ ແຕ່ໃນການຂຽນພັດບໍ່ແມ່ນແນວນັ້ນ. ພາສາທີ່ສື່ສານຜ່ານການຂຽນຖືເປັນພາສາ ທີ່ໃຊ້ໃນການສື່ສານໃນລະດັບທີ່ຕ້ອງມີຄວາມຖືກຕ້ອງແນ່ນອນດ້ານອັກຂະຫຼະວິທີ ຫຼື ວິທີການຂຽນໃຫ້ ເປັນໄປຕາມຫຼັກໄວຍາກອນຂອງພາສາເຊິ່ງໄດ້ກຳນົດໄວ້. 

ມື້ນີ້, ພວກເຮົາຈະມາແນະນຳບາງບັນຫາທີ່ພົບໃນການຂຽນພາສາລາວ ນັ້ນກໍແມ່ນບັນຫາຂອງການຂຽນຄຳສັບດ້ວຍສະຫຼະ ໄx ແລະ ໃx. ຫຼາຍຄົນຄົງຢາກບອກວ່າ ເປັນຫຍັງຈຶ່ງບໍ່ເລືອກເອົາອັນໃດອັນໜຶ່ງ ເພື່ອຂຽນຈຶ່ງບໍ່ຍາກໃນການຂຽນ ແຕ່ດ້ານພາສາສາດ ການນໍາໃຊ້ ໄx ແລະ ໃx ມີການກໍານົດຢ່າງຄັກແນ່ ວ່າເວລາໃດຂຽນດ້ວຍ ໄx ແລະ ໃx? ດັ່ງນີ້: 

ການໃຊ້ ໄx (ໄອໄມ້ມາຍ) ເອີ້ນວ່າ ໄອໄມ້ມາຍເພາະວ່າຫາງຂອງມັນມາຍອອກ. ການໃຊ້ ໄx ມີຢູ່ 4 ຫຼັກການສຳຄັນຄື: 

1. ຄຳລາວຄຳໃດທີ່ຜັນປ່ຽນມາຈາກພາສາປາລີ-ສັນສະກິດເຊິ່ງມີຕົວ ຍ ຢູ່ຫຼັງທີ່ ອ່ານອອກສຽງເປັນ ອະຍະ ຫຼື ເອຍຍະ ໃນພາສາປາລີ ເວລາຂຽນຄວາມລາວໃຫ້ຂຽນດ້ວຍ ໄx (ໄອໄມ້ມາຍ).

ຕົວຢ່າງ: ສມຍ ເປັນ ສມັຍ ເປັນ ສະໄໝ
          ພຍ ເປັນ ພັຍ ເປັນ ໄພ
          ວິຈຍ ເປັນ ວິຈັຍ ເປັນ ວິໄຈ

2. ຄຳໃດທີ່ຜັນປ່ຽນມາຈາກພາສາປາລີ-ສັນສະກິດເຊິ່ງອອກສຽງເປັນ ໄx (ຕາມຫຼັກການແປງ ຕົວອັກສອນໃນການແປງສະຫຼະ) ໃຫ້ຂຽນເປັນສະຫຼະໄອໄມ້ມາຍ ໄx 

ຕົວຢ່າງ: ພິປູຣ  ເປັນ ພິບູນ ເປັນ ໄພບູນ
          ພິທູຣ ເປັນ ພິທູນ ເປັນ ໄພທູນ 

3. ຄຳລາວທົ່ວໄປທີ່ອອກສຽງສະຫຼະໄx ເຊັ່ນ: ໄຂ, ໄຂ່, ໄຄ, ໄຈ້, ໄສ, ໄສ່, ໄສ້, ໄຊ້, ໄຍ,... 

4. ຄຳທີ່ຢືມຈາກຕ່າງປະເທດເພື່ອໃຫ້ອ່ານອອກສຽງໄດ້ຕາມສຽງໄອ ເຊິ່ງແມ່ນສຽງເດີມຂອງ ພາສາເຫຼົ່ານັ້ນ ໃຫ້ຂຽນເປັນສະຫຼະໄອໄມ້ມາຍ ໄx 

ຕົວຢ່າງ: ສີວິໄລ (civilize), ໄມ (mic ຈາກ microphone), ໄຊງ່ອນ (Saigon), ຊຽງໄຮ້ (Shanghai)

ວິທີໃຊ້ສະຫຼະ ໃx ເອີ້ນວ່າສະຫຼະໄອໄມ້ມ້ວນ ເພາະວ່າຫາງຂອງມັນມ້ວນໄວ້

ການນໍາໃຊ້ ໃx ນີ້ແມ່ນໃຊ້ຂຽນຄຳຕ່າງໆໃນພາສາລາວເພື່ອໃຫ້ສາມາດຈຳແນກຄວາມໝາຍຂອງ ມັນຕາມສຳນຽງຂອງຄົນລາວບາງທ້ອງຖິ່ນເຄີຍໃຊ້ເຊັ່ນ: ຊາວເມືອງຫຼວງພະບາງ ແລະ ໄທດຳ ເຄີຍອອກສຽງວ່າ ອາເອີ ຫຼື ເອີ ເຊັ່ນ: ໄປໃສ? ເວົ້າວ່າ ໄປເສີ?, ພາກໃຕ້ ເວົ້າວ່າ ພາກເຕີ້ ເປັນຕົ້ນ. 

ຄຳທີ່ໃຊ້ສະຫຼະໄອໄມ້ມ້ວນໃນພາສາລາວມີຄື: ໃກ້, ໃຂ່, ໃຂ້, ໃຄ, ໃຄ່, ໃຄ້, ໃຈ, ໃຈ້, ໃສ, ໃສ່, ໃສ້, ໃຊ່, ໃຊ້, ໃຍ, ໃດ, ໃຕ, ໃຕ້, ໃນ, ໃບ, ໃບ້, ໃຜ, ໃຝ່, ໃພ້, ໃຢ, ໃຫ້, ໃຮ້, ໃຫງ່, ໃຫຍ່, ໃໝ, ໃໝ່, ໃຫຼ. 

ທັງໝົດທີ່ນຳມາສະເໜີທາງເທິງນັ້ນແມ່ນຫຼັກການຂອງການນຳໃຊ້ ໄx ແລະ ໃx ໃນການຂຽນ ພາສາລາວໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມພາກອັກຂະຫຼະວິທີທີ່ໄດ້ກຳນົດໃນໄວຍາກອນລາວປັດຈຸບັນ ປີ 2000 (ອ່ອນແກ້ວ ນວນນະວົງ ແລະຄະນະ, 2000: 48-52)

ຂຽນໂດຍ: Khonesawan

Advertisement Replay Ad
ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 26 ເມສາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 26 ເມສາ 2021

ປະຫວັດການເຄື່ອນໄຫວຂອງ 65 ກໍລະນີຕິດເຊື້ອໂຄວິດ-19 ຢັ້ງຢືນໃໝ່ ປະຈຳວັນທີ 23 ເມສາ 2021

ປະຫວັດການເຄື່ອນໄຫວຂອງ 65 ກໍລະນີຕິດເຊື້ອໂຄວິດ-19 ຢັ້ງຢືນໃໝ່ ປະຈຳວັນທີ 23 ເມສາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 22 ເມສາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 22 ເມສາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 8 ເມສາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 8 ເມສາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 5 ເມສາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 5 ເມສາ 2021

ສຳນັກງານສົ່ງເສີມການຄ້າໃນຕ່າງປະເທດ ໜຸນ SME ເຈລະຈາຈັບຄູ່ຜູ້ຈຳໜ່າຍໃນລາວ ສ້າງເຄືອຂ່າຍຂະຫຍາຍການຄ້າ

ສຳນັກງານສົ່ງເສີມການຄ້າໃນຕ່າງປະເທດ ໜຸນ SME ເຈລະຈາຈັບຄູ່ຜູ້ຈຳໜ່າຍໃນລາວ ສ້າງເຄືອຂ່າຍຂະຫຍາຍການຄ້າ

ແອສຕຣາເຊເນກາ ຢືນຢັນ ບໍ່ພົບຫຼັກຖານຄວາມສ່ຽງພາວະເລືອດກ້າມຈາກການໃຊ້ວັກຊີນ

ແອສຕຣາເຊເນກາ ຢືນຢັນ ບໍ່ພົບຫຼັກຖານຄວາມສ່ຽງພາວະເລືອດກ້າມຈາກການໃຊ້ວັກຊີນ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 29 ມີນາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 29 ມີນາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 25 ມີນາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 25 ມີນາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 22 ມີນາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 22 ມີນາ 2021

ກອງປະຊຸມຄັ້ງປະຖົມມະລືກຂອງສະພາແຫ່ງຊາດ ຈະເກີດຫຍັງຂຶ້ນແດ່? ມີຫຍັງແດ່ທີ່ເຮົາຄວນຕ້ອງຮູ້?

ກອງປະຊຸມຄັ້ງປະຖົມມະລືກຂອງສະພາແຫ່ງຊາດ ຈະເກີດຫຍັງຂຶ້ນແດ່? ມີຫຍັງແດ່ທີ່ເຮົາຄວນຕ້ອງຮູ້?

ຫຼາຍຊາດໃຫຍ່ໃນເອີຣົບໂຈະການໃຫ້ວັກຊີນ "ແອສຕຣາເຊເນກາ" ຫຼັງພົບພາວະເລືອດກ້າມໃນຜູ້ຮັບວັກຊີນ

ຫຼາຍຊາດໃຫຍ່ໃນເອີຣົບໂຈະການໃຫ້ວັກຊີນ "ແອສຕຣາເຊເນກາ" ຫຼັງພົບພາວະເລືອດກ້າມໃນຜູ້ຮັບວັກຊີນ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 15 ມີນາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 15 ມີນາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 9 ມີນາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 9 ມີນາ 2021

[LIVE UPDATE] ສະຫຼຸບຜົນຂອງການເລືອກຕັ້ງສະມາຊິກສະພາແຫ່ງຊາດ & ສະພາປະຊາຊົນຂັ້ນແຂວງ 2021

[LIVE UPDATE] ສະຫຼຸບຜົນຂອງການເລືອກຕັ້ງສະມາຊິກສະພາແຫ່ງຊາດ & ສະພາປະຊາຊົນຂັ້ນແຂວງ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 4 ມີນາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 4 ມີນາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 1 ມີນາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 1 ມີນາ 2021

ເລື່ອງໜ້າຮູ້ກ່ຽວກັບ "ປາຂ່າ" ໂລມານໍ້າຈືດແຫ່ງແມ່ນໍ້າຂອງ ສາຍພັນທີ່ຖືກຄຸກຄາມຢ່າງໜັກ

ເລື່ອງໜ້າຮູ້ກ່ຽວກັບ "ປາຂ່າ" ໂລມານໍ້າຈືດແຫ່ງແມ່ນໍ້າຂອງ ສາຍພັນທີ່ຖືກຄຸກຄາມຢ່າງໜັກ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 22 ກຸມພາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 22 ກຸມພາ 2021

ໃນມື້ທີ່ໂຄວິດກີດກັ້ນໄທ ແລະ ລາວ ຄົນໄທຈຶ່ງຜຸດໄອເດຍ "ຫຼວງພະບາງຈຳລອງ" ຢູ່ໃຈກາງບາງກອກ

ໃນມື້ທີ່ໂຄວິດກີດກັ້ນໄທ ແລະ ລາວ ຄົນໄທຈຶ່ງຜຸດໄອເດຍ "ຫຼວງພະບາງຈຳລອງ" ຢູ່ໃຈກາງບາງກອກ

ສົ່ງອີເມວຫາໝູ່

ສົ່ງໃຫ້ໝູ່ຫຼາຍຄົນ “,” (ສົ່ງພ້ອມກັນຫຼາຍສຸດ 50 ອີເມວ)

ສົ່ງອີເມວ