ວັນເສົາ ທີ 4 ກໍລະກົດ 2020

ໄກ້ ແລະ ໃກ້ ຂຽນຄືກັນ ແຕ່ຕ່າງຄວາມໝາຍ : ເວລາໃດຈຶ່ງຂຽນດ້ວຍ ໄx ແລະ ໃx?

ໄກ້ ແລະ ໃກ້ ຂຽນຄືກັນ ແຕ່ຕ່າງຄວາມໝາຍ : ເວລາໃດຈຶ່ງຂຽນດ້ວຍ ໄx ແລະ ໃx?
S! Muan

ສະໜັບສະໜູນເນື້ອຫາ

ແມ່ນພາສາລາວທີ່ຄົນລາວໃຊ້ຕິດຕໍ່ສື່ສານ, ຄົບຄ້າສະມາຄົມອາລົມຈິດນຳກັນໃນສັງຄົມ. ເຮົາໃຊ້ພາສາສື່ສານກັນຜ່ານການເວົ້າ ແລະການຂຽນ, ໃນການເວົ້າອາດຈະບໍ່ຈໍາເປັນມີກົດເກນຈໍາກັດ ຕາຍຕົວຫຼາຍ ແຕ່ໃນການຂຽນພັດບໍ່ແມ່ນແນວນັ້ນ. ພາສາທີ່ສື່ສານຜ່ານການຂຽນຖືເປັນພາສາ ທີ່ໃຊ້ໃນການສື່ສານໃນລະດັບທີ່ຕ້ອງມີຄວາມຖືກຕ້ອງແນ່ນອນດ້ານອັກຂະຫຼະວິທີ ຫຼື ວິທີການຂຽນໃຫ້ ເປັນໄປຕາມຫຼັກໄວຍາກອນຂອງພາສາເຊິ່ງໄດ້ກຳນົດໄວ້. 

ມື້ນີ້, ພວກເຮົາຈະມາແນະນຳບາງບັນຫາທີ່ພົບໃນການຂຽນພາສາລາວ ນັ້ນກໍແມ່ນບັນຫາຂອງການຂຽນຄຳສັບດ້ວຍສະຫຼະ ໄx ແລະ ໃx. ຫຼາຍຄົນຄົງຢາກບອກວ່າ ເປັນຫຍັງຈຶ່ງບໍ່ເລືອກເອົາອັນໃດອັນໜຶ່ງ ເພື່ອຂຽນຈຶ່ງບໍ່ຍາກໃນການຂຽນ ແຕ່ດ້ານພາສາສາດ ການນໍາໃຊ້ ໄx ແລະ ໃx ມີການກໍານົດຢ່າງຄັກແນ່ ວ່າເວລາໃດຂຽນດ້ວຍ ໄx ແລະ ໃx? ດັ່ງນີ້: 

ການໃຊ້ ໄx (ໄອໄມ້ມາຍ) ເອີ້ນວ່າ ໄອໄມ້ມາຍເພາະວ່າຫາງຂອງມັນມາຍອອກ. ການໃຊ້ ໄx ມີຢູ່ 4 ຫຼັກການສຳຄັນຄື: 

1. ຄຳລາວຄຳໃດທີ່ຜັນປ່ຽນມາຈາກພາສາປາລີ-ສັນສະກິດເຊິ່ງມີຕົວ ຍ ຢູ່ຫຼັງທີ່ ອ່ານອອກສຽງເປັນ ອະຍະ ຫຼື ເອຍຍະ ໃນພາສາປາລີ ເວລາຂຽນຄວາມລາວໃຫ້ຂຽນດ້ວຍ ໄx (ໄອໄມ້ມາຍ).

ຕົວຢ່າງ: ສມຍ ເປັນ ສມັຍ ເປັນ ສະໄໝ
          ພຍ ເປັນ ພັຍ ເປັນ ໄພ
          ວິຈຍ ເປັນ ວິຈັຍ ເປັນ ວິໄຈ

2. ຄຳໃດທີ່ຜັນປ່ຽນມາຈາກພາສາປາລີ-ສັນສະກິດເຊິ່ງອອກສຽງເປັນ ໄx (ຕາມຫຼັກການແປງ ຕົວອັກສອນໃນການແປງສະຫຼະ) ໃຫ້ຂຽນເປັນສະຫຼະໄອໄມ້ມາຍ ໄx 

ຕົວຢ່າງ: ພິປູຣ  ເປັນ ພິບູນ ເປັນ ໄພບູນ
          ພິທູຣ ເປັນ ພິທູນ ເປັນ ໄພທູນ 

3. ຄຳລາວທົ່ວໄປທີ່ອອກສຽງສະຫຼະໄx ເຊັ່ນ: ໄຂ, ໄຂ່, ໄຄ, ໄຈ້, ໄສ, ໄສ່, ໄສ້, ໄຊ້, ໄຍ,... 

4. ຄຳທີ່ຢືມຈາກຕ່າງປະເທດເພື່ອໃຫ້ອ່ານອອກສຽງໄດ້ຕາມສຽງໄອ ເຊິ່ງແມ່ນສຽງເດີມຂອງ ພາສາເຫຼົ່ານັ້ນ ໃຫ້ຂຽນເປັນສະຫຼະໄອໄມ້ມາຍ ໄx 

ຕົວຢ່າງ: ສີວິໄລ (civilize), ໄມ (mic ຈາກ microphone), ໄຊງ່ອນ (Saigon), ຊຽງໄຮ້ (Shanghai)

ວິທີໃຊ້ສະຫຼະ ໃx ເອີ້ນວ່າສະຫຼະໄອໄມ້ມ້ວນ ເພາະວ່າຫາງຂອງມັນມ້ວນໄວ້

ການນໍາໃຊ້ ໃx ນີ້ແມ່ນໃຊ້ຂຽນຄຳຕ່າງໆໃນພາສາລາວເພື່ອໃຫ້ສາມາດຈຳແນກຄວາມໝາຍຂອງ ມັນຕາມສຳນຽງຂອງຄົນລາວບາງທ້ອງຖິ່ນເຄີຍໃຊ້ເຊັ່ນ: ຊາວເມືອງຫຼວງພະບາງ ແລະ ໄທດຳ ເຄີຍອອກສຽງວ່າ ອາເອີ ຫຼື ເອີ ເຊັ່ນ: ໄປໃສ? ເວົ້າວ່າ ໄປເສີ?, ພາກໃຕ້ ເວົ້າວ່າ ພາກເຕີ້ ເປັນຕົ້ນ. 

ຄຳທີ່ໃຊ້ສະຫຼະໄອໄມ້ມ້ວນໃນພາສາລາວມີຄື: ໃກ້, ໃຂ່, ໃຂ້, ໃຄ, ໃຄ່, ໃຄ້, ໃຈ, ໃຈ້, ໃສ, ໃສ່, ໃສ້, ໃຊ່, ໃຊ້, ໃຍ, ໃດ, ໃຕ, ໃຕ້, ໃນ, ໃບ, ໃບ້, ໃຜ, ໃຝ່, ໃພ້, ໃຢ, ໃຫ້, ໃຮ້, ໃຫງ່, ໃຫຍ່, ໃໝ, ໃໝ່, ໃຫຼ. 

ທັງໝົດທີ່ນຳມາສະເໜີທາງເທິງນັ້ນແມ່ນຫຼັກການຂອງການນຳໃຊ້ ໄx ແລະ ໃx ໃນການຂຽນ ພາສາລາວໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມພາກອັກຂະຫຼະວິທີທີ່ໄດ້ກຳນົດໃນໄວຍາກອນລາວປັດຈຸບັນ ປີ 2000 (ອ່ອນແກ້ວ ນວນນະວົງ ແລະຄະນະ, 2000: 48-52)

ຂຽນໂດຍ: Khonesawan

 

Advertisement Replay Ad
ບໍລິສັດ ເບຍລາວ ຈຳກັດ ສຳເລັດກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຂອງຄະນະພັກຮາກຖານ ພ້ອມເລືອກໄດ້ຄະນະພັກຊຸດໃໝ່

ບໍລິສັດ ເບຍລາວ ຈຳກັດ ສຳເລັດກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຂອງຄະນະພັກຮາກຖານ ພ້ອມເລືອກໄດ້ຄະນະພັກຊຸດໃໝ່

ທ່ານເຄີຍສົງໄສບໍ່ວ່າ ເປັນຫຍັງເຮົາຈຶ່ງຕ້ອງຮຽນເລກ?

ທ່ານເຄີຍສົງໄສບໍ່ວ່າ ເປັນຫຍັງເຮົາຈຶ່ງຕ້ອງຮຽນເລກ?

ຖ້າບໍ່ມີເຊື້ອໄວຣັສ ໂລກຂອງເຮົາຈະເປັນແນວໃດ?

ຖ້າບໍ່ມີເຊື້ອໄວຣັສ ໂລກຂອງເຮົາຈະເປັນແນວໃດ?

ກວດເບິ່ງເລີຍ ຜົນຫວຍວັນທີ 2 ກໍລະກົດ 2020 ເລກ 1 2 3 4 5 ໂຕ ແລະ ຫວຍຕຳລາຝັນ 3/40

ກວດເບິ່ງເລີຍ ຜົນຫວຍວັນທີ 2 ກໍລະກົດ 2020 ເລກ 1 2 3 4 5 ໂຕ ແລະ ຫວຍຕຳລາຝັນ 3/40

ການລະບາດຂອງຕັກກະແຕນຝູງໃຫຍ່ຢູ່ອາຟຣິກາ ແລະ ອິນເດຍ ກ່ຽວຂ້ອງກັບການລະບາດຢູ່ທາງພາກເໜືອຂອງລາວບໍ?

ການລະບາດຂອງຕັກກະແຕນຝູງໃຫຍ່ຢູ່ອາຟຣິກາ ແລະ ອິນເດຍ ກ່ຽວຂ້ອງກັບການລະບາດຢູ່ທາງພາກເໜືອຂອງລາວບໍ?

Life Coach ແມ່ນຫຍັງກັນແທ້ ແລະ ມັນສຳຄັນແນວໃດກັບຊີວິດຂອງເຈົ້າ?

Life Coach ແມ່ນຫຍັງກັນແທ້ ແລະ ມັນສຳຄັນແນວໃດກັບຊີວິດຂອງເຈົ້າ?

ໄຂປະເດັນ: ພົບໄວຣັດໄຂ້ຫວັດໃຫຍ່ສາຍພັນໃໝ່ຢູ່ຈີນ ເຊິ່ງຄ້າຍຄືໄວຣັດໄຂ້ຫວັດໝູທີ່ລະບາດໃນປີ 2009

ໄຂປະເດັນ: ພົບໄວຣັດໄຂ້ຫວັດໃຫຍ່ສາຍພັນໃໝ່ຢູ່ຈີນ ເຊິ່ງຄ້າຍຄືໄວຣັດໄຂ້ຫວັດໝູທີ່ລະບາດໃນປີ 2009

ອະນຸຍາດໃຫ້ຈັດແຂ່ງກີລາ ເປີດກາຊີໂນ ຈັດງານແຕ່ງດອງ ງານປະເພນີ ງານຊຸມນຸມ ໄດ້ແລ້ວ

ອະນຸຍາດໃຫ້ຈັດແຂ່ງກີລາ ເປີດກາຊີໂນ ຈັດງານແຕ່ງດອງ ງານປະເພນີ ງານຊຸມນຸມ ໄດ້ແລ້ວ

ຈັ່ງໃດນໍ? ໂອລິມປິກຢູ່ຍີ່ປຸ່ນໃນປີໜ້າຈະເກີດ ຫຼື ບໍ່ ຫຼື ວ່າງານນີ້ຈະຖືກເລື່ອນອອກໄປອີກຄັ້ງ?

ຈັ່ງໃດນໍ? ໂອລິມປິກຢູ່ຍີ່ປຸ່ນໃນປີໜ້າຈະເກີດ ຫຼື ບໍ່ ຫຼື ວ່າງານນີ້ຈະຖືກເລື່ອນອອກໄປອີກຄັ້ງ?

ໃສ່ໃຈໄດ້ແຕ່ມອງ... "ມອງ" ໃນນີ້ເປັນຄຳສັບພາສາລາວ ຫຼື ບໍ່? ເຮົາມີຄຳຕອບ

ໃສ່ໃຈໄດ້ແຕ່ມອງ... "ມອງ" ໃນນີ້ເປັນຄຳສັບພາສາລາວ ຫຼື ບໍ່? ເຮົາມີຄຳຕອບ

ກວດເບິ່ງເລີຍ ຜົນຫວຍວັນທີ 29 ມິຖຸນາ 2020 ເລກ 1 2 3 4 5 ໂຕ ແລະ ຫວຍຕຳລາຝັນ 3/40

ກວດເບິ່ງເລີຍ ຜົນຫວຍວັນທີ 29 ມິຖຸນາ 2020 ເລກ 1 2 3 4 5 ໂຕ ແລະ ຫວຍຕຳລາຝັນ 3/40

ສະຫຼຸບມາດຕະການແກ້ໄຂກ່ຽວກັບເງິນຕາຕ່າງປະເທດ ອັດຕາແລກປ່ຽນ ອັດຕາເງິນເຟີ້ ຂອງທະນາຄານກາງ

ສະຫຼຸບມາດຕະການແກ້ໄຂກ່ຽວກັບເງິນຕາຕ່າງປະເທດ ອັດຕາແລກປ່ຽນ ອັດຕາເງິນເຟີ້ ຂອງທະນາຄານກາງ

ເລື່ອງ "ເມຍນ້ອຍ" ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງຫຼິ້ນໆ ເຂົ້າໃຈບັນຫານີ້ໃຫ້ຫຼາຍຂຶ້ນຜ່ານຂໍ້ກຳນົດກົດໝາຍ

ເລື່ອງ "ເມຍນ້ອຍ" ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງຫຼິ້ນໆ ເຂົ້າໃຈບັນຫານີ້ໃຫ້ຫຼາຍຂຶ້ນຜ່ານຂໍ້ກຳນົດກົດໝາຍ

ພາຮູ້ຈັກ "ອາວິແກນ" (Avigan) ຢາທີ່ຍີ່ປຸ່ນມອບໃຫ້ລາວເພື່ອໃຊ້ເປັນອາວຸດໃນການຕໍ່ສູ້ຕ້ານໂຄວິດ-19

ພາຮູ້ຈັກ "ອາວິແກນ" (Avigan) ຢາທີ່ຍີ່ປຸ່ນມອບໃຫ້ລາວເພື່ອໃຊ້ເປັນອາວຸດໃນການຕໍ່ສູ້ຕ້ານໂຄວິດ-19

ເຈົ້າຮູ້ບໍ່ວ່າ ໂລກກໍາລັງຈະຂາດແຄນ “ຊາຍ” ໃນອະນາຄົດອັນໃກ້?

ເຈົ້າຮູ້ບໍ່ວ່າ ໂລກກໍາລັງຈະຂາດແຄນ “ຊາຍ” ໃນອະນາຄົດອັນໃກ້?

ຍ້ອນຫຍັງການປູກຕົ້ນໄມ້ຈຶ່ງບໍ່ຊ່ວຍຫຼຸດຜ່ອນພາວະໂລກຮ້ອນໄດ້ສະເໝີໄປ?

ຍ້ອນຫຍັງການປູກຕົ້ນໄມ້ຈຶ່ງບໍ່ຊ່ວຍຫຼຸດຜ່ອນພາວະໂລກຮ້ອນໄດ້ສະເໝີໄປ?

ຄວາມແຕກຕ່າງຂອງ ຄວາມລໍ່າລວຍແບບໃໝ່ (New Rich) ແລະ ຄວາມລໍ່າລວຍແບບເກົ່າ (Old Rich)

ຄວາມແຕກຕ່າງຂອງ ຄວາມລໍ່າລວຍແບບໃໝ່ (New Rich) ແລະ ຄວາມລໍ່າລວຍແບບເກົ່າ (Old Rich)

ປະມວນພາບ ການນຳພັກ-ລັດ ຄົນດັງ ຊາວພຸດ ຮ່ວມພິທີສົ່ງສະການ ຍາທ່ານໃຫຍ່ ມະຫາງອນ ດຳຣົງບຸນ

ປະມວນພາບ ການນຳພັກ-ລັດ ຄົນດັງ ຊາວພຸດ ຮ່ວມພິທີສົ່ງສະການ ຍາທ່ານໃຫຍ່ ມະຫາງອນ ດຳຣົງບຸນ

ກາຍເປັນເສດຖີພຽງຂ້າມຄືນ! ຊາຍຊາວແທນຊາເນຍຮັບເງິນເບົາໆ 3.35 ລ້ານໂດລາ ຫຼັງຂຸດພົບອັນຍະມະນີຫາຍາກ

ກາຍເປັນເສດຖີພຽງຂ້າມຄືນ! ຊາຍຊາວແທນຊາເນຍຮັບເງິນເບົາໆ 3.35 ລ້ານໂດລາ ຫຼັງຂຸດພົບອັນຍະມະນີຫາຍາກ

ກວດເບິ່ງເລີຍ ຜົນຫວຍວັນທີ 25 ມິຖຸນາ 2020 ເລກ 1 2 3 4 5 ໂຕ ແລະ ຫວຍຕຳລາຝັນ 3/40

ກວດເບິ່ງເລີຍ ຜົນຫວຍວັນທີ 25 ມິຖຸນາ 2020 ເລກ 1 2 3 4 5 ໂຕ ແລະ ຫວຍຕຳລາຝັນ 3/40

ສົ່ງອີເມວຫາໝູ່

ສົ່ງໃຫ້ໝູ່ຫຼາຍຄົນ “,” (ສົ່ງພ້ອມກັນຫຼາຍສຸດ 50 ອີເມວ)

ສົ່ງອີເມວ