ວັນພະຫັດ ທີ 17 ຕຸລາ 2019

ການສຳຫຼວດຊີ້ ຂຸມຝັງສົບໃນທົ່ງໄຫຫິນອີກຫຼາຍພັນຂຸມອາດມີສົບເດັກນ້ອຍ-ເດັກເກີດໃໝ່ຈຳນວນຫຼາຍ

ການສຳຫຼວດຊີ້ ຂຸມຝັງສົບໃນທົ່ງໄຫຫິນອີກຫຼາຍພັນຂຸມອາດມີສົບເດັກນ້ອຍ-ເດັກເກີດໃໝ່ຈຳນວນຫຼາຍ
S! Muan

ສະໜັບສະໜູນເນື້ອຫາ

ຊຽງຂວາງທີ່ຫາກໍຖືກຂຶ້ນທະບຽນຈາກອົງການຢູເນສໂກໃຫ້ເປັນມໍລະດົກໂລກເມື່ອເດືອນກໍລະກົດທີ່ຜ່່ານມາ ເປັນພື້ນທີ່ໜຶ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ນັກບູຮານວິທະຍາ ແລະ ນັກປະຫວັດສາດຫຼົງໃຫຼ ແລະ ງົງງວາຍໃນຂະນະດຽວກັນ ໂດຍຄັ້ງທຳອິດທີ່ໄດ້ຮັບການບັນທຶກທາງໄວ້ທາງວິທະຍາສາດ ແມ່ນມີຂຶ້ນໃນຊຸມປີ 1930. ເປັນເວລາຫຼາຍສະຕະວັດທີ່ຜ່່ານມາ ໄຫຫິນຂະໜາດໃຫຍ່ໄດ້ມີການພົວພັນກັບຂຸມສົບທີ່ບັນຈຸຮ່າງຂອງມະນຸດຍຸກບູຮານໄວ້. ແຕ່ຮ່າງດັ່ງກ່າວມາຢູ່ບ່ອນນັ້ນໄດ້ແນວໃດ ແລະ ຕອນນັ້ນເກີດຫຍັງຂຶ້ນ? ນັ້ນຍັງຄົງເປັນປິດສະໜາທີ່ຕອນນີ້ນັກຄົ້ນຄວ້າໄດ້ເລີ່ມຈັບເອົາຂໍ້ມູນທີ່ຄົ້ນພົບມາຕິດຕໍ່ເຂົ້າກັນເພື່ອໄຂຂໍ້ສົງໄສດັ່ງກ່າວ.

ທ່ານນາງ ຫຼຸຍ ຊີແວນ ຈາກມະຫາວິທະຍາໄລເມລເບີນ ປະເທດອອສເຕຣເລຍ ເຊິ່ງເປັນຜູ້ນຳພາການສຳຫຼວດຄົ້ນຄວ້າກ່າວຕໍ່ເວັບໄຊ IFLScience ວ່າ ພື້ນທີ່ດັ່ງກ່າວນີ້ອັດສະຈັນໃຈຫຼາຍ ເພາະເປັນຊາກເສດເຫຼືອຂອງພິທີກຳການຝັງສົບຂອງວັດທະນະທຳທີ່ມີເອກະລັກ ທີ່ສູນຫາຍໄປແຕ່ດົນນານແລ້ວ.

ແນວໃດກໍຕາມ ຍັງມີຫຼາຍບັນຫາທີ່ຕ້ອງໄດ້ສຶກສາກັນຕໍ່ໄປ. ການຂຸດຄົ້ນສຳຫຼວດໃນເຂດ 1 ທີ່ບ້ານອ່າງ ເຊິ່ງມີໄຫຫິນເກືອບ 400 ໜ່ວຍ ຊີ້ວ່າ ໄຫທີ່ໃຊ້ໃນພິທີກຳການຝັງສົບໃນພື້ນທີ່ນີ້ ຄວາມຈິງແລ້ວອາດມີຈຳນວນຫຼາຍພັນໜ່ວຍ. ຄະນະຄົ້ນຄວ້າພົບຫຼັກຖານເປັນສົບຂອງເດັກນ້ອຍ ແລະ ເດັກເກີດໃໝ່ ທີ່ອາດເສຍຊີວິດຈາກການຂາດສານອາຫານ ຫຼື ພະຍາດທີ່ເຮັດໃຫ້ການເຕີບໂຕຂອງປະຊາກອນຢຸດຊະງັກລົງ ເປັນອັດຕາສູງ. ນັກຄົ້ນຄວ້າພົບວ່າ ຂຸມຝັງສົບໃຊ້ກັບຄົນທຸກເກນອາຍຸ ແລະ ທຸກເພດ. ຫຼາຍກວ່າ 60% ຂອງຮ່າງທີ່ພົບຈຳນວນ 18 ຮ່າງທີ່ຖືກບັນທຶກໄວ້ ເປັນຂອງເດັກນ້ອຍເກີດໃໝ່ ຫຼື ເດັກນ້ອຍ ເຊິ່ງເກືອບເຄິ່ງໜຶ່ງເສຍຊີວິດໃນຂະນະທີ່ຍັງຢູ່ໃນມົດລູກ ຫຼື ຫຼັງເກີດໄດ້ບໍ່ດົນ. ພ້ອມນີ້ 4 ລາຍຈາກທັງໝົດທີ່ພົບມີປັນຫາກ່ຽວກັບການຂະຫຍາຍໂຕຂອງຜິວເຄືອບແຂ້ວ ທີ່ຊີ້ເຖິງການເຕີບໂຕຢຸດຊະງັກ ເຊິ່ງອາດມາຈາກການໄດ້ຮັບສານອາຫານບໍ່ພຽງພໍ ຫຼື ຈາກພະຍາດຕ່າງໆ.

ຈາກການຂຸດຄົ້ນເຂດ 1, ທີມຄົ້ນຄວ້າຍັງລະບຸໄດ້ປະເພດຂອງພິທີກຳຝັງສົບ 3 ແບບຄື: ການຝັງກະດູກມະນຸດແບບທຸຕິຍະພູມ, ການຝັງເສດຊາດຂອງມະນຸດແບບທຸຕິຍະພູມໃນໂຖດິນເຜົາ ແລະ ການຝັງສົບມະນຸດສອງຄົນແບບປະຖົມພູມ.


ໄຫຫິນທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດ / ພາບ: Louise Shewan

ນັກຄົ້ນຄວ້າຢັ້ງຢືນການຄົ້ນພົ້ນຂັ້ນຕົ້ນໃນພື້ນທີ່ເຂດອື່ນໆວ່າ ພົບທາງຍ່າງທີ່ເຮັດຈາກຫິນຊາຍອ້ອມຮອບໄຫຫິນ ພ້ອມທັງຂຸມຝັງສົບແບບທຸຕິຍະພູມ ແລະ ກະດູກທີ່ບັນຈຸໃນພາຊະນະດິນເຜົາ. ພ້ອມນີ້ ນັກຄົ້ນຄວ້າຍັງພົບສາຍຄໍ ແລະ ລູກແກ້ວ ຮວມທັງພາຊະນະດິນເຜົາຂະໜາດນ້ອຍ ແລະ ຕຸ້ມຫູເປັນແຜ່ນມົນອີກດ້ວຍ. ທັງນີ້ ພິທີກຳການຝັງສົບທີ່ພົບໃນບໍລິເວນທົ່ງໄຫຫິນ ມີຄວາມແຕກຕ່າງຈາກພິທີກຳການຝັງສົບທີ່ໃຊ້ໄຫຢູ່ໃນພື້ນທີ່ອື່ນໆໃນເອເຊຍຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້ ເຊິ່ງມີການນຳໃຊ້ວັດຖຸຫຼາຍຢ່າງ ເປັນຕົ້ນແມ່ນ: ເຄື່ອງປະດັບ ແລະ ວັດຖຸທີ່ເຮັດຈາກເຫຼັກ, ທອງແດງ ແລະ ຫິນ.

 

ເຂດ 1 ເປັນພື້ນທີ່ຫຼັກທີ່ມີລັກສະນະສຳຄັນໃນການຝັງສົບ ແລະ ມີຂຶ້ນມາເປັນເວລາດົນນານ. ແນວໃດກໍຕາມ ຂໍ້ມູນທີ່ເຮົາຮູ້ກ່ຽວກັບວັດທະນະທຳທີ່ສ້າງໄຫເຫຼົ່ານີ້ຂຶ້ນມາແມ່ນມີໜ້ອຍຫຼາຍ ແລະ ນີ້ເປັນໜຶ່ງໃນສິ່ງທີ່ຄະນະຄົ້ນຄວ້າມີຄວາມສົນໃຈຢາກຮູ້ເປັນຫຼັກ.


ພາຊະນະບັນດິນເຜົາທີ່ບັນຈຸກະດູກ ທີ່ພົບໃນພື້ນທີ່ທົ່ງໄຫຫິນ / ພາບ: Plain of Jars Research Project 2016

ເຖິງວ່າການທົດສອບທາງວິທະຍາສາດຈະພົບວ່າ ພື້ນທີ່ເຂດຕ່າງໆມີອາຍຸຍ້ອນກັບໄປເຖິງ 8,200 ປີ ເຖິງ 1,200 ກ່ອນ ຄສ ແຕ່ທົ່ງໄຫຫິນມີອາຍຸທີ່ໜ້ອຍກວ່ານັ້ນ ແລະ ຄາດວ່າຈະສ້າງຂຶ້ນໃນໄລຍະສະຕະວັດທີ 12-13. ພ້ອມນີ້ ໃນຕົ້ນປີທີ່ຜ່ານມາ ມີການຄົ້ນພົບໄຫຫິນອາຍຸ 1,000 ປີເພີ່ມອີກກວ່າ 100 ໜ່ວຍໃນພື້ນທີ່ 15 ແຫ່ງໃນລາວ. ທ່ານ ນາງ ຊີແວນກ່າວວ່າ ຄະນະຄົ້ນຄວ້າຈະຂຸດຄົ້ນເຂດອື່ນໆໃນພື້ນທີ່ນີ້ ແລະ ສືບຕໍ່ວິເຄາະໄຫຫິນ ເພື່ອຊອກຮູ້ເພີ່ມເຕີມກ່ຽວກັບອາລະຍະທຳບູຮານທີ່ເປັນຜູ້ປະຕິບັດພິທີກຳຝັງສົບໃນພື້ນທີ່ດັ່ງກ່າວນີ້.

Advertisement Replay Ad

ຂໍຂອບໃຈ

ຂໍ້ມູນ : iflscience , cambridge.org

ພາບ : Louise Shewan

ປະທານປະເທດຫວຽດນາມໝັ້ນໃຈ ເສດຖະກິດປີ 2019 ຂະຫຍາຍໂຕ 6.8 ເປີເຊັນ

ປະທານປະເທດຫວຽດນາມໝັ້ນໃຈ ເສດຖະກິດປີ 2019 ຂະຫຍາຍໂຕ 6.8 ເປີເຊັນ

ລາວ-ຍີ່ປຸ່ນ ສືບຕໍ່ປັບປຸງ ວິທະຍາໄລຄູ 8 ແຫ່ງ ແລະ ສະພາບແວດລ້ອມໂຮງຮຽນມັດທະຍົມ 4 ແຂວງ

ລາວ-ຍີ່ປຸ່ນ ສືບຕໍ່ປັບປຸງ ວິທະຍາໄລຄູ 8 ແຫ່ງ ແລະ ສະພາບແວດລ້ອມໂຮງຮຽນມັດທະຍົມ 4 ແຂວງ

ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດລາວ ເປັນເຈົ້າພາບຈັດງານ ແລກປ່ຽນວັດທະນະທຳອາຊຽນ ຄັ້ງທີ 17

ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດລາວ ເປັນເຈົ້າພາບຈັດງານ ແລກປ່ຽນວັດທະນະທຳອາຊຽນ ຄັ້ງທີ 17

ສປປ ລາວ ຮ່ວມເປີດໂຄງການ ທຳມະຍາດຕາ 5 ແຜ່ນດິນ ຕາມຮອຍພຣະອະຣິຍະສົງ ລຸ່ມແມ່ນໍ້າຂອງ

ສປປ ລາວ ຮ່ວມເປີດໂຄງການ ທຳມະຍາດຕາ 5 ແຜ່ນດິນ ຕາມຮອຍພຣະອະຣິຍະສົງ ລຸ່ມແມ່ນໍ້າຂອງ

ຜົນຫວຍງວດປະຈຳວັນທີ 16 ຕຸລາ 2019 ເລກ 2 ໂຕ 3 ໂຕ 4 ໂຕ ແລະ ຫວຍຕຳລາຝັນ 3/40

ຜົນຫວຍງວດປະຈຳວັນທີ 16 ຕຸລາ 2019 ເລກ 2 ໂຕ 3 ໂຕ 4 ໂຕ ແລະ ຫວຍຕຳລາຝັນ 3/40

ທ່ານ ບຸນໂຮມ ຊົງປະດິດ ຄົນລາວຜູ້ປູກ “ຜັກປອດສານພິດ” ສົ່ງອອກຂາຍໃຫ້ປະເທດຍີ່ປຸ່ນ

ທ່ານ ບຸນໂຮມ ຊົງປະດິດ ຄົນລາວຜູ້ປູກ “ຜັກປອດສານພິດ” ສົ່ງອອກຂາຍໃຫ້ປະເທດຍີ່ປຸ່ນ

ສານອອສເຕຣເລຍ ສັ່ງຊົດເຊີຍ 7 ລ້ານໂດລາ ໃຫ້ຊາຍຜູ້ຕິດຄຸກຟຣີ 19 ປີ ໃນຄະດີສັງຫານຕຳຫຼວດ

ສານອອສເຕຣເລຍ ສັ່ງຊົດເຊີຍ 7 ລ້ານໂດລາ ໃຫ້ຊາຍຜູ້ຕິດຄຸກຟຣີ 19 ປີ ໃນຄະດີສັງຫານຕຳຫຼວດ

ຊຽງຂວາງ ຢຶດລົດບັນທຸກໄມ້ 25 ຄັນ ທີ່ລະເມີດຄຳສັ່ງເລກທີ 15/ນຍ

ຊຽງຂວາງ ຢຶດລົດບັນທຸກໄມ້ 25 ຄັນ ທີ່ລະເມີດຄຳສັ່ງເລກທີ 15/ນຍ

ລາວ-ໄທ ຫາລືແກ້ໄຂບັນຫາສັນຍານ ແລະ ຄື້ນຄວາມຖີ່ລົບກວນລຽບຊາຍແດນ

ລາວ-ໄທ ຫາລືແກ້ໄຂບັນຫາສັນຍານ ແລະ ຄື້ນຄວາມຖີ່ລົບກວນລຽບຊາຍແດນ

ທ່ານນາຍົກ ທອງລຸນ ສົ່ງສານສະແດງຄວາມເຫັນໃຈ ເຖິງລັດຖະບານຍີ່ປຸ່ນ ເຫດໄພພິບັດໄຕ້ຝຸ່ນຮາກິບິສ

ທ່ານນາຍົກ ທອງລຸນ ສົ່ງສານສະແດງຄວາມເຫັນໃຈ ເຖິງລັດຖະບານຍີ່ປຸ່ນ ເຫດໄພພິບັດໄຕ້ຝຸ່ນຮາກິບິສ

ເມືອງຊໍາເໜືອ ແຂວງຫົວພັນ ເອົາໃຈໃສ່ແກ້ໄຂຄວາມທຸກຍາກ ຂະນະທີ່ທົ່ວເມືອງຍັງມີ 68 ບ້ານທຸກຍາກ

ເມືອງຊໍາເໜືອ ແຂວງຫົວພັນ ເອົາໃຈໃສ່ແກ້ໄຂຄວາມທຸກຍາກ ຂະນະທີ່ທົ່ວເມືອງຍັງມີ 68 ບ້ານທຸກຍາກ

ຍອດເສຍຊີວິດຢ່າງໜ້ອຍ 74 ຄົນແລ້ວ ຜົນຈາກພາຍຸໄຕ້ຝຸ່ນຮາກິບິສ

ຍອດເສຍຊີວິດຢ່າງໜ້ອຍ 74 ຄົນແລ້ວ ຜົນຈາກພາຍຸໄຕ້ຝຸ່ນຮາກິບິສ

ສີ ຈິ້ນຜິງ ກ່າວ ໃຜກໍຕາມທີ່ຄິດຈະແບ່ງແຍກຈີນ ລະວັງພົບຈຸດຈົບ "ຮ່າງແຫຼກແຫຼວ-ກະດູກແຕກເປັນສ່ຽງ"

ສີ ຈິ້ນຜິງ ກ່າວ ໃຜກໍຕາມທີ່ຄິດຈະແບ່ງແຍກຈີນ ລະວັງພົບຈຸດຈົບ "ຮ່າງແຫຼກແຫຼວ-ກະດູກແຕກເປັນສ່ຽງ"

ສ້າງຄວາມເຂັ້ມແຂງໃຫ້ກົນໄກການປະສານງານ ໃຫ້ທີມແພດສຸກເສີນ ຢູ່ ສປປ ລາວ

ສ້າງຄວາມເຂັ້ມແຂງໃຫ້ກົນໄກການປະສານງານ ໃຫ້ທີມແພດສຸກເສີນ ຢູ່ ສປປ ລາວ

ງານບຸນອອກພັນສາ-ຊ່ວງເຮືອທ່າວັດຈັນ ເຈົ້າໜ້າທີ່ຢຶດເຄື່ອງຂອງຕ້ອງຫ້າມ ໄດ້ຫຼາຍລາຍການ

ງານບຸນອອກພັນສາ-ຊ່ວງເຮືອທ່າວັດຈັນ ເຈົ້າໜ້າທີ່ຢຶດເຄື່ອງຂອງຕ້ອງຫ້າມ ໄດ້ຫຼາຍລາຍການ

ອິນເດຍ ໃຫ້ທຶນການສຶກສາພະນັກງານລັດຖະກອນລາວ ຫຼາຍກວ່າ 110 ທຶນ

ອິນເດຍ ໃຫ້ທຶນການສຶກສາພະນັກງານລັດຖະກອນລາວ ຫຼາຍກວ່າ 110 ທຶນ

ໜຸ່ມບຸກລວນລາມ ໄອດໍ້ຍີ່ປຸ່ນ ຫຼັງແກະຮອຍທີ່ຢູ່ຈາກ “ເງົາໃນດວງຕາ” ໃນຮູບທີ່ໂພສລົງໂຊຊຽວ

ໜຸ່ມບຸກລວນລາມ ໄອດໍ້ຍີ່ປຸ່ນ ຫຼັງແກະຮອຍທີ່ຢູ່ຈາກ “ເງົາໃນດວງຕາ” ໃນຮູບທີ່ໂພສລົງໂຊຊຽວ

ອຸດສາຫະກຳ-ການຄ້າ ແຈ້ງໃຫ້ 100 ບໍລິສັດ ເຂົ້າພົບເຈົ້າໜ້າທີ່ທະບຽນວິສາຫະກິດ ພາຍໃນ 5 ທັນວາ

ອຸດສາຫະກຳ-ການຄ້າ ແຈ້ງໃຫ້ 100 ບໍລິສັດ ເຂົ້າພົບເຈົ້າໜ້າທີ່ທະບຽນວິສາຫະກິດ ພາຍໃນ 5 ທັນວາ

ຈີນເປີດໂຕ “ທາງມ້າລາຍອັດສະລິຍະ” ເພີ່ມແສງສີ ສະດວກຂຶ້ນໃນຍາມກາງຄືນ

ຈີນເປີດໂຕ “ທາງມ້າລາຍອັດສະລິຍະ” ເພີ່ມແສງສີ ສະດວກຂຶ້ນໃນຍາມກາງຄືນ

ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ຈູດທຳລາຍຢາເສບຕິດຫຼາຍກວ່າ 700 ກິໂລກຼາມ

ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ຈູດທຳລາຍຢາເສບຕິດຫຼາຍກວ່າ 700 ກິໂລກຼາມ

ສົ່ງອີເມວຫາໝູ່

ສົ່ງໃຫ້ໝູ່ຫຼາຍຄົນ “,” (ສົ່ງພ້ອມກັນຫຼາຍສຸດ 50 ອີເມວ)

ສົ່ງອີເມວ