ວັນສຸກ ທີ 13 ທັນວາ 2019

ການສຳຫຼວດຊີ້ ຂຸມຝັງສົບໃນທົ່ງໄຫຫິນອີກຫຼາຍພັນຂຸມອາດມີສົບເດັກນ້ອຍ-ເດັກເກີດໃໝ່ຈຳນວນຫຼາຍ

ການສຳຫຼວດຊີ້ ຂຸມຝັງສົບໃນທົ່ງໄຫຫິນອີກຫຼາຍພັນຂຸມອາດມີສົບເດັກນ້ອຍ-ເດັກເກີດໃໝ່ຈຳນວນຫຼາຍ
S! Muan

ສະໜັບສະໜູນເນື້ອຫາ

ຊຽງຂວາງທີ່ຫາກໍຖືກຂຶ້ນທະບຽນຈາກອົງການຢູເນສໂກໃຫ້ເປັນມໍລະດົກໂລກເມື່ອເດືອນກໍລະກົດທີ່ຜ່່ານມາ ເປັນພື້ນທີ່ໜຶ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ນັກບູຮານວິທະຍາ ແລະ ນັກປະຫວັດສາດຫຼົງໃຫຼ ແລະ ງົງງວາຍໃນຂະນະດຽວກັນ ໂດຍຄັ້ງທຳອິດທີ່ໄດ້ຮັບການບັນທຶກທາງໄວ້ທາງວິທະຍາສາດ ແມ່ນມີຂຶ້ນໃນຊຸມປີ 1930. ເປັນເວລາຫຼາຍສະຕະວັດທີ່ຜ່່ານມາ ໄຫຫິນຂະໜາດໃຫຍ່ໄດ້ມີການພົວພັນກັບຂຸມສົບທີ່ບັນຈຸຮ່າງຂອງມະນຸດຍຸກບູຮານໄວ້. ແຕ່ຮ່າງດັ່ງກ່າວມາຢູ່ບ່ອນນັ້ນໄດ້ແນວໃດ ແລະ ຕອນນັ້ນເກີດຫຍັງຂຶ້ນ? ນັ້ນຍັງຄົງເປັນປິດສະໜາທີ່ຕອນນີ້ນັກຄົ້ນຄວ້າໄດ້ເລີ່ມຈັບເອົາຂໍ້ມູນທີ່ຄົ້ນພົບມາຕິດຕໍ່ເຂົ້າກັນເພື່ອໄຂຂໍ້ສົງໄສດັ່ງກ່າວ.

ທ່ານນາງ ຫຼຸຍ ຊີແວນ ຈາກມະຫາວິທະຍາໄລເມລເບີນ ປະເທດອອສເຕຣເລຍ ເຊິ່ງເປັນຜູ້ນຳພາການສຳຫຼວດຄົ້ນຄວ້າກ່າວຕໍ່ເວັບໄຊ IFLScience ວ່າ ພື້ນທີ່ດັ່ງກ່າວນີ້ອັດສະຈັນໃຈຫຼາຍ ເພາະເປັນຊາກເສດເຫຼືອຂອງພິທີກຳການຝັງສົບຂອງວັດທະນະທຳທີ່ມີເອກະລັກ ທີ່ສູນຫາຍໄປແຕ່ດົນນານແລ້ວ.

ແນວໃດກໍຕາມ ຍັງມີຫຼາຍບັນຫາທີ່ຕ້ອງໄດ້ສຶກສາກັນຕໍ່ໄປ. ການຂຸດຄົ້ນສຳຫຼວດໃນເຂດ 1 ທີ່ບ້ານອ່າງ ເຊິ່ງມີໄຫຫິນເກືອບ 400 ໜ່ວຍ ຊີ້ວ່າ ໄຫທີ່ໃຊ້ໃນພິທີກຳການຝັງສົບໃນພື້ນທີ່ນີ້ ຄວາມຈິງແລ້ວອາດມີຈຳນວນຫຼາຍພັນໜ່ວຍ. ຄະນະຄົ້ນຄວ້າພົບຫຼັກຖານເປັນສົບຂອງເດັກນ້ອຍ ແລະ ເດັກເກີດໃໝ່ ທີ່ອາດເສຍຊີວິດຈາກການຂາດສານອາຫານ ຫຼື ພະຍາດທີ່ເຮັດໃຫ້ການເຕີບໂຕຂອງປະຊາກອນຢຸດຊະງັກລົງ ເປັນອັດຕາສູງ. ນັກຄົ້ນຄວ້າພົບວ່າ ຂຸມຝັງສົບໃຊ້ກັບຄົນທຸກເກນອາຍຸ ແລະ ທຸກເພດ. ຫຼາຍກວ່າ 60% ຂອງຮ່າງທີ່ພົບຈຳນວນ 18 ຮ່າງທີ່ຖືກບັນທຶກໄວ້ ເປັນຂອງເດັກນ້ອຍເກີດໃໝ່ ຫຼື ເດັກນ້ອຍ ເຊິ່ງເກືອບເຄິ່ງໜຶ່ງເສຍຊີວິດໃນຂະນະທີ່ຍັງຢູ່ໃນມົດລູກ ຫຼື ຫຼັງເກີດໄດ້ບໍ່ດົນ. ພ້ອມນີ້ 4 ລາຍຈາກທັງໝົດທີ່ພົບມີປັນຫາກ່ຽວກັບການຂະຫຍາຍໂຕຂອງຜິວເຄືອບແຂ້ວ ທີ່ຊີ້ເຖິງການເຕີບໂຕຢຸດຊະງັກ ເຊິ່ງອາດມາຈາກການໄດ້ຮັບສານອາຫານບໍ່ພຽງພໍ ຫຼື ຈາກພະຍາດຕ່າງໆ.

ຈາກການຂຸດຄົ້ນເຂດ 1, ທີມຄົ້ນຄວ້າຍັງລະບຸໄດ້ປະເພດຂອງພິທີກຳຝັງສົບ 3 ແບບຄື: ການຝັງກະດູກມະນຸດແບບທຸຕິຍະພູມ, ການຝັງເສດຊາດຂອງມະນຸດແບບທຸຕິຍະພູມໃນໂຖດິນເຜົາ ແລະ ການຝັງສົບມະນຸດສອງຄົນແບບປະຖົມພູມ.


ໄຫຫິນທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດ / ພາບ: Louise Shewan

ນັກຄົ້ນຄວ້າຢັ້ງຢືນການຄົ້ນພົ້ນຂັ້ນຕົ້ນໃນພື້ນທີ່ເຂດອື່ນໆວ່າ ພົບທາງຍ່າງທີ່ເຮັດຈາກຫິນຊາຍອ້ອມຮອບໄຫຫິນ ພ້ອມທັງຂຸມຝັງສົບແບບທຸຕິຍະພູມ ແລະ ກະດູກທີ່ບັນຈຸໃນພາຊະນະດິນເຜົາ. ພ້ອມນີ້ ນັກຄົ້ນຄວ້າຍັງພົບສາຍຄໍ ແລະ ລູກແກ້ວ ຮວມທັງພາຊະນະດິນເຜົາຂະໜາດນ້ອຍ ແລະ ຕຸ້ມຫູເປັນແຜ່ນມົນອີກດ້ວຍ. ທັງນີ້ ພິທີກຳການຝັງສົບທີ່ພົບໃນບໍລິເວນທົ່ງໄຫຫິນ ມີຄວາມແຕກຕ່າງຈາກພິທີກຳການຝັງສົບທີ່ໃຊ້ໄຫຢູ່ໃນພື້ນທີ່ອື່ນໆໃນເອເຊຍຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້ ເຊິ່ງມີການນຳໃຊ້ວັດຖຸຫຼາຍຢ່າງ ເປັນຕົ້ນແມ່ນ: ເຄື່ອງປະດັບ ແລະ ວັດຖຸທີ່ເຮັດຈາກເຫຼັກ, ທອງແດງ ແລະ ຫິນ.

 

ເຂດ 1 ເປັນພື້ນທີ່ຫຼັກທີ່ມີລັກສະນະສຳຄັນໃນການຝັງສົບ ແລະ ມີຂຶ້ນມາເປັນເວລາດົນນານ. ແນວໃດກໍຕາມ ຂໍ້ມູນທີ່ເຮົາຮູ້ກ່ຽວກັບວັດທະນະທຳທີ່ສ້າງໄຫເຫຼົ່ານີ້ຂຶ້ນມາແມ່ນມີໜ້ອຍຫຼາຍ ແລະ ນີ້ເປັນໜຶ່ງໃນສິ່ງທີ່ຄະນະຄົ້ນຄວ້າມີຄວາມສົນໃຈຢາກຮູ້ເປັນຫຼັກ.


ພາຊະນະບັນດິນເຜົາທີ່ບັນຈຸກະດູກ ທີ່ພົບໃນພື້ນທີ່ທົ່ງໄຫຫິນ / ພາບ: Plain of Jars Research Project 2016

ເຖິງວ່າການທົດສອບທາງວິທະຍາສາດຈະພົບວ່າ ພື້ນທີ່ເຂດຕ່າງໆມີອາຍຸຍ້ອນກັບໄປເຖິງ 8,200 ປີ ເຖິງ 1,200 ກ່ອນ ຄສ ແຕ່ທົ່ງໄຫຫິນມີອາຍຸທີ່ໜ້ອຍກວ່ານັ້ນ ແລະ ຄາດວ່າຈະສ້າງຂຶ້ນໃນໄລຍະສະຕະວັດທີ 12-13. ພ້ອມນີ້ ໃນຕົ້ນປີທີ່ຜ່ານມາ ມີການຄົ້ນພົບໄຫຫິນອາຍຸ 1,000 ປີເພີ່ມອີກກວ່າ 100 ໜ່ວຍໃນພື້ນທີ່ 15 ແຫ່ງໃນລາວ. ທ່ານ ນາງ ຊີແວນກ່າວວ່າ ຄະນະຄົ້ນຄວ້າຈະຂຸດຄົ້ນເຂດອື່ນໆໃນພື້ນທີ່ນີ້ ແລະ ສືບຕໍ່ວິເຄາະໄຫຫິນ ເພື່ອຊອກຮູ້ເພີ່ມເຕີມກ່ຽວກັບອາລະຍະທຳບູຮານທີ່ເປັນຜູ້ປະຕິບັດພິທີກຳຝັງສົບໃນພື້ນທີ່ດັ່ງກ່າວນີ້.

Advertisement Replay Ad

ຂໍຂອບໃຈ

ຂໍ້ມູນ : iflscience , cambridge.org

ພາບ : Louise Shewan

"ອາເລັກຊານດຣາ" ປະທັບໃຈ ສູນອະນຸຮັກສັດປ່າສວນສັດບ້ານເກິນເບິ່ງແຍງສັດເປັນຢ່າງດີ ກ່ອນປ່ອຍຄືນສູ່ປ່າ

"ອາເລັກຊານດຣາ" ປະທັບໃຈ ສູນອະນຸຮັກສັດປ່າສວນສັດບ້ານເກິນເບິ່ງແຍງສັດເປັນຢ່າງດີ ກ່ອນປ່ອຍຄືນສູ່ປ່າ

ບໍລິການຈັດງານສົບແບບໃໝ່ ປ່ຽນຊາກສົບໃຫ້ເປັນ “ປຸ໋ຍມະນຸດ” ພ້ອມໃຫ້ບໍລິການ 2021

ບໍລິການຈັດງານສົບແບບໃໝ່ ປ່ຽນຊາກສົບໃຫ້ເປັນ “ປຸ໋ຍມະນຸດ” ພ້ອມໃຫ້ບໍລິການ 2021

ບໍ່ຜິດຄາດ! ພັກລັດຖະບານອັງກິດຊະນະການເລືອກຕັ້ງ ເດີນໜ້າຂະບວນການຖອນໂຕອອກຈາກອີຢູ

ບໍ່ຜິດຄາດ! ພັກລັດຖະບານອັງກິດຊະນະການເລືອກຕັ້ງ ເດີນໜ້າຂະບວນການຖອນໂຕອອກຈາກອີຢູ

ສະຖານທູດ​ອົດ​ສະ​ຕ​ຣາລີປະຈຳລາວ ມອບ​ທຶນ​ການສຶກສາໃຫ້ຜູ້ໄດ້ຮັບທຶນຊາວລາວ 30 ຄົນ

ສະຖານທູດ​ອົດ​ສະ​ຕ​ຣາລີປະຈຳລາວ ມອບ​ທຶນ​ການສຶກສາໃຫ້ຜູ້ໄດ້ຮັບທຶນຊາວລາວ 30 ຄົນ

ສານປະຊາຊົນສູງສຸດເລັ່ງກວດກາ ຜູ້ພິພາກສາ ແລະ ພະນັກງານສານ ທີ່ປະພຶດທຸຈະລິດ

ສານປະຊາຊົນສູງສຸດເລັ່ງກວດກາ ຜູ້ພິພາກສາ ແລະ ພະນັກງານສານ ທີ່ປະພຶດທຸຈະລິດ

ຈີນຄົ້ນພົບຫິນທຳມະຊາດ ມີຮູບຮ່າງຄ້າຍ “ມະຫາສະຟິງ ຂອງອີຢິບ” ຄາດມີອາຍຸເກົ່າແກ່ 2 ພັນລ້ານປີ

ຈີນຄົ້ນພົບຫິນທຳມະຊາດ ມີຮູບຮ່າງຄ້າຍ “ມະຫາສະຟິງ ຂອງອີຢິບ” ຄາດມີອາຍຸເກົ່າແກ່ 2 ພັນລ້ານປີ

ADB ປັບຫຼຸດຄາດຄະເນອັດຕາການຂະຫຍາຍຕົວຂອງເສດຖະກິດພາກພື້ນອາຊີລົງເຫຼືອ 5.2%

ADB ປັບຫຼຸດຄາດຄະເນອັດຕາການຂະຫຍາຍຕົວຂອງເສດຖະກິດພາກພື້ນອາຊີລົງເຫຼືອ 5.2%

ອີຢິບ ຄົ້ນພົບຮູບປັ້ນຫິນສີບົວ ເຊື່ອເປັນບ່ອນສະຖິດວິນຍານ “ຟາໂຣຣາມເສສ ທີ 2”

ອີຢິບ ຄົ້ນພົບຮູບປັ້ນຫິນສີບົວ ເຊື່ອເປັນບ່ອນສະຖິດວິນຍານ “ຟາໂຣຣາມເສສ ທີ 2”

ປະຊາຊົນ 9 ເມືອງໃນແຂວງວຽງຈັນ ທີ່ຖືກຜົນກະທົບຈາກລົມພາຍຸ-ໄຟໄໝ້ເຮືອນ ໄດ້ຮັບການຊ່ວຍເຫຼືອແລ້ວ

ປະຊາຊົນ 9 ເມືອງໃນແຂວງວຽງຈັນ ທີ່ຖືກຜົນກະທົບຈາກລົມພາຍຸ-ໄຟໄໝ້ເຮືອນ ໄດ້ຮັບການຊ່ວຍເຫຼືອແລ້ວ

ນ້ອງນັກຮຽນຊັ້ນປະຖົມໃນ 4 ແຂວງ ກຽມຮັບຖົງຊຸດອຸປະກອນການຮຽນ 18 ລາຍການ ຈາກ ສປ ຈີນ

ນ້ອງນັກຮຽນຊັ້ນປະຖົມໃນ 4 ແຂວງ ກຽມຮັບຖົງຊຸດອຸປະກອນການຮຽນ 18 ລາຍການ ຈາກ ສປ ຈີນ

ນາຍົກ ທອງລຸນ ຊີ້ນຳນັກທຸລະກິດໜຸ່ມລາວ ເພື່ອປະກອບສ່ວນໃນການພັດທະນາປະເທດຊາດ

ນາຍົກ ທອງລຸນ ຊີ້ນຳນັກທຸລະກິດໜຸ່ມລາວ ເພື່ອປະກອບສ່ວນໃນການພັດທະນາປະເທດຊາດ

ໄຊຍະບູລີ ສ້າງຕັ້ງສະມາຄົມປູກພືດກະສິກຳແຂວງ ຫວັງດຶງດູດນັກລົງທຶນຈາກຕ່າງປະເທດ

ໄຊຍະບູລີ ສ້າງຕັ້ງສະມາຄົມປູກພືດກະສິກຳແຂວງ ຫວັງດຶງດູດນັກລົງທຶນຈາກຕ່າງປະເທດ

ສະຫະລັດກຽມຕັ້ງ “ກອງທັບອະວະກາດ” ຫຼັງສະພາຜູ້ແທນອະນຸມັດເພີ່ມງົບປ້ອງກັນປະເທດກວ່າ 7 ແສນລ້ານ

ສະຫະລັດກຽມຕັ້ງ “ກອງທັບອະວະກາດ” ຫຼັງສະພາຜູ້ແທນອະນຸມັດເພີ່ມງົບປ້ອງກັນປະເທດກວ່າ 7 ແສນລ້ານ

ທີມຜ່າຕັດແກ່ນຕາໂຮງໝໍແຂວງໄຊຍະບູລີ ລົງປິ່ນປົວພະຍາດດວງຕາຟຣີ ຢູ່ໂຮງໝໍຊຸມຊົນເມືອງບໍ່ແຕນ

ທີມຜ່າຕັດແກ່ນຕາໂຮງໝໍແຂວງໄຊຍະບູລີ ລົງປິ່ນປົວພະຍາດດວງຕາຟຣີ ຢູ່ໂຮງໝໍຊຸມຊົນເມືອງບໍ່ແຕນ

ເປີດນໍາໃຊ້ໂຄງການພັດທະນາຊົນນະບົດ ແລະ ສູນເຕັກນິກກະສິກຳ ເມືອງສັງທອງ

ເປີດນໍາໃຊ້ໂຄງການພັດທະນາຊົນນະບົດ ແລະ ສູນເຕັກນິກກະສິກຳ ເມືອງສັງທອງ

ອາສາສະໝັກຍີ່ປຸ່ນ 8 ຄົນ ກຽມປະຕິບັດໜ້າທີ່ຢູ່ລາວ

ອາສາສະໝັກຍີ່ປຸ່ນ 8 ຄົນ ກຽມປະຕິບັດໜ້າທີ່ຢູ່ລາວ

ຈຸດເລີ່ມຕົ້ນ Meme ແມ່-ລູກ "ໄປໃສ" ມາຈາກສະຖານທູດຟິລິບປິນ ໃຊ້ເຕືອນເລື່ອງນາຍໜ້າຫາວຽກເຖື່ອນ

ຈຸດເລີ່ມຕົ້ນ Meme ແມ່-ລູກ "ໄປໃສ" ມາຈາກສະຖານທູດຟິລິບປິນ ໃຊ້ເຕືອນເລື່ອງນາຍໜ້າຫາວຽກເຖື່ອນ

ມາເລເຊຍຢືນຢັນ ພົບຜູ້ປ່ວຍ "ໂປລິໂອ" ລາຍທຳອິດໃນຮອບເກືອບ 3 ທົດສະວັດ

ມາເລເຊຍຢືນຢັນ ພົບຜູ້ປ່ວຍ "ໂປລິໂອ" ລາຍທຳອິດໃນຮອບເກືອບ 3 ທົດສະວັດ

ນິວຊີແລນນຳເຂົ້າ "ຜິວໜັງ" ຈຳນວນຫຼາຍ ເພື່ອຊ່ວຍເຫຼືອເຫຍື່ອພູໄຟລະເບີດ

ນິວຊີແລນນຳເຂົ້າ "ຜິວໜັງ" ຈຳນວນຫຼາຍ ເພື່ອຊ່ວຍເຫຼືອເຫຍື່ອພູໄຟລະເບີດ

ວາລະສານ TIME ຍົກຍ້ອງ "ເກຣຕາ ທັນເບີກ" ຜູ້ຕໍ່ສູ້ເພື່ອສະພາບພູມອາກາດ ເປັນບຸກຄົນແຫ່ງປີ 2019

ວາລະສານ TIME ຍົກຍ້ອງ "ເກຣຕາ ທັນເບີກ" ຜູ້ຕໍ່ສູ້ເພື່ອສະພາບພູມອາກາດ ເປັນບຸກຄົນແຫ່ງປີ 2019

ສົ່ງອີເມວຫາໝູ່

ສົ່ງໃຫ້ໝູ່ຫຼາຍຄົນ “,” (ສົ່ງພ້ອມກັນຫຼາຍສຸດ 50 ອີເມວ)

ສົ່ງອີເມວ