ວັນພະຫັດ ທີ 17 ມັງກອນ 2019

ກົດ 3 ຂໍ້ ປ້ອງກັນການ "ແຊ" ຂໍ້ມູນທີ່ບໍ່ເປັນຄວາມຈິງໃນໂລກອອນລາຍ

ກົດ 3 ຂໍ້ ປ້ອງກັນການ "ແຊ" ຂໍ້ມູນທີ່ບໍ່ເປັນຄວາມຈິງໃນໂລກອອນລາຍ

ການ​ແຊ​​ຂໍ້​ມູນ​ປອມ​, ເລື່ອງ​ໃສ່​ຮ້າຍປ້າຍ​ສີ​ ຫຼື ​ຂໍ້ຄວາມ​ສ້າງ​ແຮງ​ບັນ​ດານ​ໃຈ​ທີ່​ອ້າງ​ອີງ​ບຸກ​ຄົນ​ມາ​ຜິດ​ໆ​ ອາດ​ເຮັດໃຫ້​ເກີດ​ຄວາມ​ເສຍ​ຫາຍ​ກັບ​ສັງຄົມ​ແວດ​ລ້ອມ​ຫຼາຍກວ່າ​ທີ່​ຄິດ​ ແລະ ​ຜູ້​ຊ່ຽວ​ຊານ​ດ້ານ​ສື່​ຢ້ຳ​ວ່າ ​ການ​ປ້ອງ​ກັນ​ທີ່​ດີ​ສຸດ​ຕ້ອງ​ເລີ່ມ​ຈາກ​ 'ຜູ້​ໃຊ້​ສື່​'.

ເວັບ​ໄຊ​ ​ເອັນ​ບີ​ຊີ​ ນິວ​ ​ລາຍ​ງານ​ອ້າງ​ອີງ​ຄຳ​ໃຫ້​ສຳພາດ​ຂອງ​ຮອງ​ສາດສະດາ​ຈານ​ ເຈ​ນີ​ ລີ​ ຜູ້​ຊ່ຽວ​ຊານ​ດ້ານ​ສື່​ສານ​ມວນ​ຊົນ​ໃນ​ສ​ະຫະລັດ​​ ເຊິ່ງລະ​ບຸ​ວ່າ​ ຂໍ້​ມູນ​ທີ່​ເຜີຍແຜ່​ໃນ​ສື່​ສັງຄົມ​ອອນ​ລາຍ​ຕ່າງ​ໆ​ ສ່ວນ​ໃຫຍ່​ບໍ່​ໄດ້​ມາ​ຈາກ​ແຫຼ່ງ​ອ້າງ​ອີງ​ທີ່​ເຊື່ອ​ຖື​ໄດ້​ ແຕ່​ມັກ​ຈະ​ມາ​ຈາກໝູ່​ເພື່ອນ,​​ ຄົນ​ຮູ້​ຈັກ​ ຫຼື ​ບຸກ​ຄົນ​ມີ​ຊື່​ສຽງ​ທີ່​ອາດຈະ​ບໍ່​ໄດ້​ມີ​ຄວາມ​ຮູ້​ເທົ່າ​ທັນ​ສື່.​ ແຕ່ກົ​ດ​ພຽງ​ບໍ່​ຈັກ​ຂໍ້​ຈະ​ຊ່ວຍ​ໃຫ້​ຜູ້​ໃຊ້​ສື່​ອອນ​ລາຍລອດ​ພົ້ນ​ຈາກ​ການ​ແຊ​​ຂໍ້​ມູນ​ປອມ​ ຫຼື ​ຂໍ້​ມູນ​ໃສ່​ຮ້າຍປ້າຍ​ສີ​ຜູ້​ອື່ນ​ໄດ້.​

ກົດ​ຂໍ້​ທີ 1: 'ບໍ່​ມີ​ລິ້ງ​​' ຢ່າກົດແຊ​

ກວ່າ​ເຄິ່ງໜຶ່ງ​ຂອງ​ຂໍ້​ມູນ​ທີ່​ບໍ່​ມີ​ລິ້ງ​ກັບ​ໄປຍັງ​ຕົ້ນ​ຕໍ​ ມັກ​ຈະ​ເປັນ​ 'ຂ່າວ​ປອມ​' ແຕ່​ຂໍ້​ມູນ​ທີ່​ມີ​ລິ້ງ​ແນບ​ມາ​ດ້ວຍ​ ກໍ​ບໍ່ແມ່ນ​ວ່າ​ຈະເປັນຄວາມ​ຈິງ​ຮ້ອຍ​ເປີ​ເຊັນ​​ ແຕ່​ຕ້ອງ​ກັບ​ໄປ​ເບິ່ງຍັງ​ລິ້ງ​​ຂ່າວ​ຕົ້ນ​ຕໍ​ວ່າ ​ມີ​ຄວາມ​ໜ້າ​ເຊື່ອ​ຖື ຫຼື ​ບໍ່?​ ເພາະ​ປັດຈຸບັນ​ນີ້​ມີ​ເວັບ​ໄຊ​ລຽນ​ແບບ​ສຳ​ນັກ​ຂ່າວ​ ຫຼື ມີ​ການ​ແອບ​ອ້າງ​ໂຕ​ເປັນ​ບຸກ​ຄົນ​ອື່ນ​ໆ​ ຢູ່​ເຕັມ​ໄປໝົດ. ສະນັ້ນ ຖ້າ​ບໍ່​ມີ​ຂໍ້​ມູນ​ຈາກ​ແຫຼ່ງ​ອື່ນ​ ກໍ​ໃຫ້​ສັນ​ນິດ​ຖານ​ວ່າ​ເປັນ​ຂໍ້​ມູນ​ໜ້າສົ​ງ​ໄສ​ທີ່​ຍັງ​ບໍ່​ຄວນ​ແຊ​​ຕໍ່.​

ກົດ​ຂໍ້​ທີ 2: ສິ່ງ​ທີ່​ເຮົາ​ມັກ​ ອາດ​ບໍ່​ແມ່ນ​ສິ່ງ​ທີ່​ 'ຄວນ​ເຊື່ອ​'

ໄມ​ເຄີນ​ ເຈ​ ໂຊ​ໂຄລໍ​​ ອາຈານ​ດ້ານ​ວາລະ​ສານ​ສາດ​ຂອງ​ມະຫາ​ວິທະຍາ​ໄລ​ເມລ ໃນ​ສ​ະຫະລັດ​ ເຜີຍແຜ່​ບົດ​ຄວາມ​ໃນ​ນິວ​ຢອກ​ທາມ​ ເມື່ອ​ອາທິດ​ທີ່​ຜ່ານມາ​ ໂດຍ​ຊີ້​ໃຫ້​ເຫັນ​ວ່າ​ 'ຄົນ​ສະຫຼາດ​ ກໍ​ພາດ​ໄດ້​' ໂດຍ​ສະເພາະ​ການ​ແຊ​​ສິ່ງ​ທີ່ໂຕ​ເອງ​ 'ຖືກ​ໃຈ​' ໃນ​ສື່​ອອນລາຍ​. ແຕ່​ເມື່ອ​ແຊ​​ຂ່າວ ຫຼື ​ຂໍ້​ມູນ​ໄປ​ແລ້ວ​ ຊໍ້າພັດ​ສົ່ງ​ຜົນ​ກະທົບ​ຕໍ່​ຊື່​ສຽງ ​ແລະ ​ຄວາມ​ໜ້າ​ເຊື່ອ​ຖື​ ເພາະ​ສິ່ງ​ທີ່​ແຊ​​ເປັນ​ຂ່າວ​ປອມ ຫຼື ​ຂໍ້​ມູນ​ລວງ​ໂລກ.​

ຄວາມ​ຜິດ​ພາດ​ເຫຼົ່າ​ນີ້​ເກີດ​ຂຶ້ນ​ໄດ້​ງ່າຍໆ​ ເພາະ​ຜູ້​ໃຊ້​ສື່​ຈຳນວນ​ຫຼາຍ​ມັກ​ຈະ​ລືມ​ໄປ​ວ່າ ​ລະບົບ​ຈັດການ​ສື່​ສັງຄົມ​ອອນ​ລາຍ​ຈະ​ປະ​ມວນ​ຈາກ​ພຶດຕິກຳ​ການ​ໃຊ້​ງານ​ຂອງ​ເຮົາ​ເອງ.​ ສິ່ງ​ທີ່​ເຮົາ​ມັກ ຫຼື ​ມັກ​ຈະ​ມີ​ປະຕິ​ສຳພັນ​ນຳ ​ຈະ​ປະກົດ​ໃຫ້​ເຫັນ​ເປັນ​ອັນ​ດັບ​ທຳອິດ​. ເຊັ່ນ​ດຽວ​ກັບ​ຄົນ​ໃນ​ແວດ​ວົງ​ທີ່​ເຮົາ​ຕັ້ງ​ຄ່າ​ໃຫ້ເປັນ​ອັນ​ດັບ​ທຳອິດ​ ກໍ​ມັກ​ຈະ​ບຸກ​ຄົນ​ທີ່​ຄິດ​ເຫັນ​ ຫຼື ​ສົນ​ໃຈ​ໃນ​ເລື່ອງ​ດຽວ​ກັນ​ກັບ​ເຮົາ.​

ກົດ​ຂໍ້​ທີ​ 3: ຄິດ​ກ່ອນ​ແຊ​​ ປອດ​ໄພກວ່າ​

ໂຊ​ໂຄລ​ໍ ​ແນະ​ນຳ​ຜູ້​ໃຊ້​ສື່​ອອນ​ລາຍ​ວ່າ​ "ກ່ອນ​ຈະ​ແຊ​​ ຄວນ​ຢຸດ​ຄິດຈັກໜ້ອຍ​" ແລ້ວ​ຖາມໂຕ​ເອງ​ອີກ​ຄັ້ງ​ວ່າ​ "ແຊ​​ຂໍ້​ມູນ​ນີ້​ແລ້ວ​ໄດ້​ຫຍັງ​ ແລະ​ຖ້າ​ບໍ່​ແຊ​ແລ້ວ​ຈະ​ເປັນແນວ​ໃດ?​". ຖ້າ​ຂໍ້​ມູນ​ທີ່​ຢາກ​ແຊ​​ບໍ່​ມີ​ທີ່​ມາ​ທີ່​ໜ້າ​ເຊື່ອ​ຖື​ ກໍ​ບໍ່​ຄວນ​ແຊ​​ ໂດຍ​ສະເພາະ​ຂໍ້​ມູນ​ທີ່​ຖືກ​ໃຈ​ແຕ່​ກວດ​ສອບ​ບໍ່​ໄດ້​ ຫຼື ​ຂໍ້​ມູນ​ທີ່​ເພື່ອນ​ໃນ​ສື່​ອອນ​ລາຍ​ແຊ​​ກັນ​ເປັນ​ຈຳນວນ​ຫຼາຍ.​

ການ​ແຊ​​ໂດຍ​ອາໄສ​ປະຕິ​ກິ​ຣິຍາ​ອັດ​ຕະໂນ​ມັດ​ອາດ​ເຮັດໃຫ້​ເກີດ​ຜົນ​ເສຍ​ຕາມ​ມາ​ໄດ້​ ເພາະ​ຖ້າ​ສິ່ງ​ທີ່​ແຊ​​ເປັນ​ຂໍ້​ມູນ​ປອມ​ ຫຼື ​ຂໍ້​ມູນ​ທີ່​ເປັນ​ການ​ໃສ່​ຮ້າຍປ້າຍ​ສີ​ ອາດ​ເຮັດໃຫ້​ຜູ້​ຖືກ​ພາດ​ພິງ​ເສຍ​ຫາຍ​ ແລະ ​ຜູ້​ແຊ​​ຂໍ້​ມູນ​ອາດ​ມີ​ຄວາມ​ຜິດ.​

ສິ່ງ​ທີ່​ຕ້ອງ​ເຮັດ​ເມື່ອ​ຈຳແນກ​ໄດ້​ວ່າ ​ສິ່ງ​ທີ່​ເຜີຍແຜ່​ໃນ​ສື່​ອອນ​ລາຍ​ບໍ່​ແມ່ນ​ເລື່ອງ​ຈິງ​ ກໍ​ຄື​ການ​ບອກ​ກ່າວ ຫຼື ​ເຕືອນ​ຄົນ​ໃນ​ເຄືອ​ຂ່າຍ​ທີ່​ເຮົາ​ມີ​ປະຕິ​ສຳພັນ​ນຳ ​ໃຫ້​ໄດ້ຮັບ​ຮູ້​ຂໍ້​ເທັດ​ຈິງ​. ເຖິງແມ່ນວ່າ ​ບາງ​ຄົນ​ຈະຍັງ​ເລືອກ​ເຊື່ອ​ສິ່ງ​ທີ່​ເຂົາຢາກ​ຈະ​ເຊື່ອ​ ແຕ່​ຢ່າງ​ໜ້ອຍ​ກໍ​ຈະ​ມີ​ການ​ບັນ​ທຶກ​ໄວ້​ວ່າ ​ຂໍ້​ມູນ​ເລື່ອງ​ໃດແດ່​ທີ່​ບໍ່​ແມ່ນ​ເລື່ອງ​ແທ້​ ເພື່ອຫຼຸ​ດ​ໂອ​ກາດ​ທີ່​ຈະ​ມີ​ຜູ້​ແຊ​ຂໍ້​ມູນ​ດັ່ງ​ກ່າວ​ຕໍ່​ໃນ​ອະນາຄົດ​.

Advertisement Replay Ad

ຂໍຂອບໃຈ

ຂໍ້ມູນ : Voice TV

ໄທເປີດໃຊ້ໃບຂັບຂີ່ແບບເອເລັກໂຕຣນິກ ອຳນວຍຄວາມສະດວກໃຫ້ຜູ້ຂັບຂີ່ຫຼາຍຂຶ້ນ

ໄທເປີດໃຊ້ໃບຂັບຂີ່ແບບເອເລັກໂຕຣນິກ ອຳນວຍຄວາມສະດວກໃຫ້ຜູ້ຂັບຂີ່ຫຼາຍຂຶ້ນ

Samsung Galaxy S10 ຈະເປີດຕົວໃນວັນທີ 20 ກຸມພານີ້

Samsung Galaxy S10 ຈະເປີດຕົວໃນວັນທີ 20 ກຸມພານີ້

ອະນາຄົດມາຮອດແລ້ວ! ສ່ອງສິນຄ້າສຸດໄຮເທັກທີ່ວາງສະແດງໃນງານ CES 2019 ບອກເລີຍມີແຕ່ອັນຄັກໆ!

ອະນາຄົດມາຮອດແລ້ວ! ສ່ອງສິນຄ້າສຸດໄຮເທັກທີ່ວາງສະແດງໃນງານ CES 2019 ບອກເລີຍມີແຕ່ອັນຄັກໆ!

ສະມາດຊິຕີ້ (Smart City) ແມ່ນຫຍັງ? ເປັນຫຍັງລັດຖະບານຈຶ່ງໃຫ້ຄວາມສຳຄັນ?

ສະມາດຊິຕີ້ (Smart City) ແມ່ນຫຍັງ? ເປັນຫຍັງລັດຖະບານຈຶ່ງໃຫ້ຄວາມສຳຄັນ?

ນັກວິເຄາະເຕືອນ! Apple ອາດຈະຊໍ້າຮອຍເກົ່າກັບ Nokia ໄດ້ ຖ້າຍັງບໍ່ຟ້າວປັບໂຕ

ນັກວິເຄາະເຕືອນ! Apple ອາດຈະຊໍ້າຮອຍເກົ່າກັບ Nokia ໄດ້ ຖ້າຍັງບໍ່ຟ້າວປັບໂຕ

ທຣຳ ລະບຸ ຍອດຂາຍໄອໂຟນຕົກເປັນເລື່ອງເລັກນ້ອຍ ຍ້າຍໂຮງງານກັບມາສະຫະລັດແມ

ທຣຳ ລະບຸ ຍອດຂາຍໄອໂຟນຕົກເປັນເລື່ອງເລັກນ້ອຍ ຍ້າຍໂຮງງານກັບມາສະຫະລັດແມ

8 ສະມາດໂຟນສຸດພຣີມຽມ ທີ່ຊື້ມາແລ້ວ ຄຸ້ມຄ່າຄຸ້ມລາຄາແທ້ໆ

8 ສະມາດໂຟນສຸດພຣີມຽມ ທີ່ຊື້ມາແລ້ວ ຄຸ້ມຄ່າຄຸ້ມລາຄາແທ້ໆ

9 ພຶດຕິກຳການໃຊ້ມືຖືທີ່ບໍ່ຄວນເຮັດໃນສະຖານທີ່ສາທາລະນະ

9 ພຶດຕິກຳການໃຊ້ມືຖືທີ່ບໍ່ຄວນເຮັດໃນສະຖານທີ່ສາທາລະນະ

ວິທີປິດສຽງແຈ້ງເຕືອນຂອງແອັບ Facebook Messenger ບໍ່ໃຫ້ສົ່ງສຽງດັງ ຫຼຸດຜ່ອນຄວາມໜ້າລຳຄານ

ວິທີປິດສຽງແຈ້ງເຕືອນຂອງແອັບ Facebook Messenger ບໍ່ໃຫ້ສົ່ງສຽງດັງ ຫຼຸດຜ່ອນຄວາມໜ້າລຳຄານ

ໜຸ່ມຈີນຂາຍໝາກໄຂ່ຫຼັງເພື່ອຊື້ໄອໂຟນ 4 ເມື່ອ 7 ປີກ່ອນ ຕອນນີ້ຕ້ອງນອນຮັກສາໂຕຢູໂຮງໝໍຕະຫຼອດຊີວິດ

ໜຸ່ມຈີນຂາຍໝາກໄຂ່ຫຼັງເພື່ອຊື້ໄອໂຟນ 4 ເມື່ອ 7 ປີກ່ອນ ຕອນນີ້ຕ້ອງນອນຮັກສາໂຕຢູໂຮງໝໍຕະຫຼອດຊີວິດ

ປ່ຽນຮູບແຕ້ມແບບໄກ່ເຂ່ຍ ໃຫ້ກາຍເປັນຜົນງານຮູບແຕ້ມສຸດສົມບູນແບບດ້ວຍ Google AutoDraw

ປ່ຽນຮູບແຕ້ມແບບໄກ່ເຂ່ຍ ໃຫ້ກາຍເປັນຜົນງານຮູບແຕ້ມສຸດສົມບູນແບບດ້ວຍ Google AutoDraw

ການກັບມາຄັ້ງຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງ Nokia ໃນປະເທດລາວ ກັບທັບສະມາດໂຟນສຸດທົນ ແລະ ຟັງຊັນຈັດເຕັມ ໃນລາຄາເບົາໆ

ການກັບມາຄັ້ງຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງ Nokia ໃນປະເທດລາວ ກັບທັບສະມາດໂຟນສຸດທົນ ແລະ ຟັງຊັນຈັດເຕັມ ໃນລາຄາເບົາໆ

ຜູ້ໃຊ້ຄອມພິວເຕີຮັບຊາບ! ອີກ 1 ປີ Windows 7 ຈະໝົດອາຍຸ - ບໍ່ໄດ້ຮັບອັບເດດຄວາມປອດໄພ

ຜູ້ໃຊ້ຄອມພິວເຕີຮັບຊາບ! ອີກ 1 ປີ Windows 7 ຈະໝົດອາຍຸ - ບໍ່ໄດ້ຮັບອັບເດດຄວາມປອດໄພ

ຂາແຊັດມີໜາວ ອອສເຕຣເລຍທົດລອງໃຊ້ກ້ອງກວດຈັບຄົນຫຼິ້ນມືຖືຂະນະຂັບລົດ ເປັນຄ້ັງທຳອິດຂອງໂລກ

ຂາແຊັດມີໜາວ ອອສເຕຣເລຍທົດລອງໃຊ້ກ້ອງກວດຈັບຄົນຫຼິ້ນມືຖືຂະນະຂັບລົດ ເປັນຄ້ັງທຳອິດຂອງໂລກ

Nokia 3.1 Plus ຈໍໃຫຍ່ ກ້ອງຄູ່ ລາຄາຖືກໃຈ 1 ລ້ານປາຍກີບ ເໝາະສຳລັບຊື້ເປັນຂອງຂວັນປີໃໝ່ນີ້

Nokia 3.1 Plus ຈໍໃຫຍ່ ກ້ອງຄູ່ ລາຄາຖືກໃຈ 1 ລ້ານປາຍກີບ ເໝາະສຳລັບຊື້ເປັນຂອງຂວັນປີໃໝ່ນີ້

ໄຮເທັກ! ດ່ານຂົວມິດຕະພາບລາວ-ໄທ 1 ກຽມເປີດໃຫ້ຈ່າຍຄ່າທຳນຽມຜ່ານດ່ານແບບເອເລັກໂຕຣນິກ

ໄຮເທັກ! ດ່ານຂົວມິດຕະພາບລາວ-ໄທ 1 ກຽມເປີດໃຫ້ຈ່າຍຄ່າທຳນຽມຜ່ານດ່ານແບບເອເລັກໂຕຣນິກ

ມາເບິ່ງ "10 ລະຫັດຜ່ານຂີ້ຮ້າຍ ແລະ ບໍ່ປອດໄພ" ປະຈຳປີ 2018 ໃຜໃຊ້ແບບນີ້ ປ່ຽນດ່ວນ!

ມາເບິ່ງ "10 ລະຫັດຜ່ານຂີ້ຮ້າຍ ແລະ ບໍ່ປອດໄພ" ປະຈຳປີ 2018 ໃຜໃຊ້ແບບນີ້ ປ່ຽນດ່ວນ!

ໃຊ້ອຸປະກອນເຕັກໂນໂລຊີແນວໃດ ຈຶ່ງຈະເປັນຜົນດີແກ່ຕົນເອງໃນປີໃໝ່ນີ້?

ໃຊ້ອຸປະກອນເຕັກໂນໂລຊີແນວໃດ ຈຶ່ງຈະເປັນຜົນດີແກ່ຕົນເອງໃນປີໃໝ່ນີ້?

ບໍ່ຢຸດບໍ່ຢ່ອນ ເຟສບຸກອອກມາຂໍໂທດຫຼັງເກີດບັນຫາ "ຂໍມູນຮູບຜູ້ໃຊ້ຫຼຸດ" ເຖິງວ່າຈະຍັງບໍ່ທັນກົດໂພສ

ບໍ່ຢຸດບໍ່ຢ່ອນ ເຟສບຸກອອກມາຂໍໂທດຫຼັງເກີດບັນຫາ "ຂໍມູນຮູບຜູ້ໃຊ້ຫຼຸດ" ເຖິງວ່າຈະຍັງບໍ່ທັນກົດໂພສ

ເວທີສົນທະນາ Lao Digital Forum ແລກປ່ຽນຄວາມເຫັນ-ຫາຊ່ອງທາງກະຕຸ້ນການເຕີບໂຕຂອງ ອີ-ຄອມເມີສ ໃນລາວ

ເວທີສົນທະນາ Lao Digital Forum ແລກປ່ຽນຄວາມເຫັນ-ຫາຊ່ອງທາງກະຕຸ້ນການເຕີບໂຕຂອງ ອີ-ຄອມເມີສ ໃນລາວ

ສົ່ງອີເມວຫາໝູ່

ສົ່ງໃຫ້ໝູ່ຫຼາຍຄົນ “,” (ສົ່ງພ້ອມກັນຫຼາຍສຸດ 50 ອີເມວ)

ສົ່ງອີເມວ