ວັນເສົາ ທີ 20 ມັງກອນ 2018

ບັນຫາການເວົ້າ-ອ່ານ ລວມໄປເຖິງການສະກົດຄຳທີ່ມີຫຼາຍພະຍາງ

ບັນຫາການເວົ້າ-ອ່ານ ລວມໄປເຖິງການສະກົດຄຳທີ່ມີຫຼາຍພະຍາງ

ບັນຫາການເວົ້າ-ອ່ານ ລວມໄປເຖິງການສະກົດຄຳທີ່ມີຫຼາຍພະຍາງ

ພາສາເຮົາເປັນພາສາຄຳໂດດ ເມື່ອໃຊ້ຄຳຫຼາຍພະຍາງ ມັກເກີດມີບັນຫາທັງການຜັນສຽງແລະການສະກົດພະຍາງໃນຄຳ ທີ່ເຫັນແຈ້ງກໍຄືແຕ່ລະພະຍາງບໍ່ມີຄວາມໝາຍຄືໃນພາສາລາວ (ຈຶ່ງບໍ່ສຳຄັນໄດ້ວ່າຜິດຫຼືຖືກ) ແລະ ມັນກໍ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບການເນືອງສຽງ. ການເນືອງສຽງຂຶ້ນກັບຈຸດກັ້ນສຽງ ແລະ ປົງສຽງ. ໂດຍພາບລວມ, ການອ່ານຄໍາຫຼາຍພະຍາງຕ້ອງຮູ້ຈຸດເນັ້ນສຽງ, ໂດຍສະເພາະພະຍາງໜ້າທີ່ເປັນສຽງສັ້ນ: ຄຳສອງພະຍາງຕ້ອງເນັ້ນທີ່ພະຍາງທ້າຍ; ຄຳສາມພະຍາງຕ້ອງເນັ້ນທີ່ພະຍາງຕົ້ນ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ເຮົາສາສາມາດບັນຊາສຽງໄດ້. 

ຄໍາຫຼາຍພະຍາງ, ຖ້າອ່ານໂດຍບໍ່ມີຈຸດເນັ້ນພະຍາງນັ້ນ: 

- ຄຳທີ່ມີພະຍາງໃນລະດັບດຽວກັນຈະບໍ່ມີການປ່ຽນແປງ: ພັດທະນາ, ລັດຊະການ,..

- ແຕ່ຄຳທີ່ມີລະດັບພະຍາງໃນຄຳແຕກຕ່າງກັນຈະເກີດການຜັນປ່ຽນ: ລັດຖະບານ=ລັດທະບານ,

ຕົວຢ່າງຄໍາສອງພະຍາງ: ພະຍາ, ຜະຫຍາ. ກໍລະນີສອງພະຍາງຢູ່ໃນລະດັບສຽງຄືດຽວ ຈະບໍ່ຄ່ອຍມີບັນຫາ, ຖ້າຕ່າງລະດັບຈະເກີດບັນຫາ: ຜະຫຍາ ຈະກາຍເປັນ ພະຫຍາ. ສະນັ້ນ, ພະຍາງຕົ້ນອອກສຽງແຜ່ວເບົາ ແລ້ວໄປຕົກທີ່ພະຍາງທ້າຍ.

ກໍລະນີຄຳສາມພະຍາງເຊັ່ນ “ລັດຖະບານ”, “ວັດທະນາ”; ອ່ານແລະຂຽນຄໍາ “ວັດທະນາ” ຈະບໍ່ຄ່ອຍຜິດ ຫາກທຽບກັບ “ລັດຖະບານ”. ສາເຫດ: “ວັດທະນາ” ສອງພະຍາງຕົ້ນເປັນອັກສອນລະດັບດຽວ, ການອ່ານຈະປົງຢູ່ບ່ອນໃດ ລະດັບສຽງກໍບໍ່ປ່ຽນ. ສ່ວນ “ລັດຖະບານ” ລະດັບສຽງ(ອັກສອນ) ຕ່າງກັນ, ເມື່ອປົງຫຼືເນັ້ນສຽງບໍ່ຖືກຈຸດ ຈະເຮັດໃຫ້ການເນືອງສຽງມີການປ່ຽນແປງຈາກເດີມ; ຖ້າອ່ານຕໍ່ກັນລວດດຽວ ລະດັບສຽງຈະກາຍເປັນສຽງລະດັບດຽວ ຄືພະຍາງຕົ້ນຈະດຶງພະຍາງຕໍ່ໄປ: “ລັດທະບານ”, ລາດຊະດອນ. ການປົງສຽງ ຈຶ່ງມີບົດບາດສໍາຄັນໃນການເນືອງສຽງ. 

ໃນກໍລະນີ “ລັດຖະບານ”, “ລາດສະດອນ” ຖ້າຢາກອ່ານ, ເວົ້າຖືກຕາມທີ່ຂຽນ ໂດຍບໍ່ຂັດຈັງຫວະຕໍ່ການຜັນສຽງນັ້ນ ກໍມີແຕ່ຊອກຈຸດເນັ້ນຫຼືປົງສຽງ. ຖ້າປົງສຽງທີ່ພະຍາງຕົ້ນ ເຮົາຈະສາມາດບັນຊາສຽງໃນພະຍາງຕໍ່ໄປໄດ້ໂດຍສະດວກ: ລັດ|ຖະບານ, ລາດ|ສະດອນ. ໃນກໍລະນີສີ່ພະຍາງ: ລັດ||ຖະ|ສະພາ. 
ກໍລະນີອ່ານຄຳຍາວໆ ຄົນສ່ວນຫຼາຍຢາກອ່ານອົມຄວາມລວດດຽວ ກໍເລີຍມີບັນຫາກະຕຸ້ກກະຕັ້ກ. ໃນກໍລະນີຄຳຍາວ ຫຼືເປັນວະລີຕ້ອງເລືອກເນັ້ນໃນແຕ່ລະໜ່ວຍຄຳ: “ມຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດ”, ຖ້າປົງຫຼືກັ້ນໜ້ອຍໜຶ່ງທີ່ ມະຫາ ກ່ອນແລ້ວການຈະອ່ານຕໍ່ພະຍາງຖັດໄປກໍບໍ່ມີບັນຫາ: ມຫາ||ວິທະຍາໄລ|ແຫ່ງຊາດ. (ບໍ່ດັ່ງນັ້ນ ກໍຈະກາຍເປັນແນວບໍ່ເປັນຕາ!).

Advertisement Replay Ad

ຂໍຂອບໃຈ

ຂໍ້ມູນ : Bualy Paphaphanh

ຖະແຫຼງຂ່າວ, ວັດທະນະທຳ ແລະ ການທ່ອງທ່ຽວສ້າງຄວາມເປັນເອກະພາບ ການຄຸ້ມຄອງປ້າຍໂຄສະນາ

ຖະແຫຼງຂ່າວ, ວັດທະນະທຳ ແລະ ການທ່ອງທ່ຽວສ້າງຄວາມເປັນເອກະພາບ ການຄຸ້ມຄອງປ້າຍໂຄສະນາ

ຄັ້ງ​ທຳ​ອິດໃນ ສປປ ລາວ ການ​ແຂ່ງຂັນກີລາທັກ​ຄິວ​ບາ​ເລ ທົ່ວ​ປະ​ເທດ

ຄັ້ງ​ທຳ​ອິດໃນ ສປປ ລາວ ການ​ແຂ່ງຂັນກີລາທັກ​ຄິວ​ບາ​ເລ ທົ່ວ​ປະ​ເທດ

ອັງກິດຕັ້ງລັດຖະມົນຕີ ກະຊວງຄວາມເຫງົາ ຕໍ່ສູ້ກັບຄວາມຮູ້ສຶກໂດດດ່ຽວຂອງປະຊາຊົນ

ອັງກິດຕັ້ງລັດຖະມົນຕີ ກະຊວງຄວາມເຫງົາ ຕໍ່ສູ້ກັບຄວາມຮູ້ສຶກໂດດດ່ຽວຂອງປະຊາຊົນ

6 ເດືອນທີ່ຜ່ານມາ ອັດຕະປືສຸມໃສ່ການກວດກາລາຄາສິນຄ້າຕາມທ້ອງຕະຫຼາດ

6 ເດືອນທີ່ຜ່ານມາ ອັດຕະປືສຸມໃສ່ການກວດກາລາຄາສິນຄ້າຕາມທ້ອງຕະຫຼາດ

ສ່ອງ ຟ່ານປິງປິງ ນຳທັບຊຸບຕາເດີນພົມຟ້າ ໃນຊຸດງາມຮຽບຫຼູຫຼາ

ສ່ອງ ຟ່ານປິງປິງ ນຳທັບຊຸບຕາເດີນພົມຟ້າ ໃນຊຸດງາມຮຽບຫຼູຫຼາ

ແຂວງບໍ່ແກ້ວຈັດງານບຸນປະເພນີບັນດາເຜົ່າຕ້ອນຮັບປີທ່ອງທ່ຽວລາວ

ແຂວງບໍ່ແກ້ວຈັດງານບຸນປະເພນີບັນດາເຜົ່າຕ້ອນຮັບປີທ່ອງທ່ຽວລາວ

ຮອງ​ນາຍົກເນັ້ນໃຫ້ທຸກຂະແໜງການເອົາໃຈໃສ່​ວຽກ​ງານກວດກາ​ໃຫ້​ເຂັ້ມງວດກວ່າເກົ່າ

ຮອງ​ນາຍົກເນັ້ນໃຫ້ທຸກຂະແໜງການເອົາໃຈໃສ່​ວຽກ​ງານກວດກາ​ໃຫ້​ເຂັ້ມງວດກວ່າເກົ່າ

ຮັບຮອງເອກະສານຄຳຮ້ອງຄຸ້ມຄອງທົ່ງໄຫຫີນ ນຳສະເໜີເປັນມໍລະດົກໂລກ

ຮັບຮອງເອກະສານຄຳຮ້ອງຄຸ້ມຄອງທົ່ງໄຫຫີນ ນຳສະເໜີເປັນມໍລະດົກໂລກ

ຫ້ອງວ່າການສູນກາງພັກ ເປີດຂາຍຟອມສອບເສັງເອົາລັດຖະກອນໃຫມ່ປະຈຳປີ 2018

ຫ້ອງວ່າການສູນກາງພັກ ເປີດຂາຍຟອມສອບເສັງເອົາລັດຖະກອນໃຫມ່ປະຈຳປີ 2018

ລັດກຽມປັບຂຶ້ນຄ່າແຮງງານຂັ້ນຕໍ່າຂຶ້ນ

ລັດກຽມປັບຂຶ້ນຄ່າແຮງງານຂັ້ນຕໍ່າຂຶ້ນ

ກະຊວງ ຖວທ ພິຈາລະນາຄຳຮ້ອງສະເໜີທົ່ງໄຫຫີນເປັນມໍລະດົກໂລກ

ກະຊວງ ຖວທ ພິຈາລະນາຄຳຮ້ອງສະເໜີທົ່ງໄຫຫີນເປັນມໍລະດົກໂລກ

ຕາອີ່ຕົນ! ອິນ​ໂດເລັ່ງ​ຫາ​ທາງ​ຊ່ວຍແຂ້​ຖືກ​ຢາງຕີນລົດ​ຮັດ​ຄໍລໍຖ້າວັນ​ຕາຍ​

ຕາອີ່ຕົນ! ອິນ​ໂດເລັ່ງ​ຫາ​ທາງ​ຊ່ວຍແຂ້​ຖືກ​ຢາງຕີນລົດ​ຮັດ​ຄໍລໍຖ້າວັນ​ຕາຍ​

ຈີນ​ຂົນ​ວັດສະດຸ ແລະ ​ເຄື່ອງ​ມື​ສ້າງ​ສະ​ຖາ​ນີ​ວິ​ໄຈ​ແຫ່ງ​ທີ​ 5 ຢູ່​ຂົ້ວ​ໂລກ​ໃຕ້

ຈີນ​ຂົນ​ວັດສະດຸ ແລະ ​ເຄື່ອງ​ມື​ສ້າງ​ສະ​ຖາ​ນີ​ວິ​ໄຈ​ແຫ່ງ​ທີ​ 5 ຢູ່​ຂົ້ວ​ໂລກ​ໃຕ້

ລັດຖະບານອະນຸຍາດໃຫ້ເຈົ້າໜ້າທີ່ໃຊ້ມາດຕະການຕໍ່ກຸ່ມຄ້າຂາຍສັດປ່າ-ພືດຫວງຫ້າມ ພ້ອມອອກຂ່າວຢ່າງເປີດເຜີຍ

ລັດຖະບານອະນຸຍາດໃຫ້ເຈົ້າໜ້າທີ່ໃຊ້ມາດຕະການຕໍ່ກຸ່ມຄ້າຂາຍສັດປ່າ-ພືດຫວງຫ້າມ ພ້ອມອອກຂ່າວຢ່າງເປີດເຜີຍ

ທະນາຄານໂລກເຜີຍ ການດຳເນີນທຸລະກິດທີ່ບໍ່ຖືກລະບຽບໃນລາວ ເປັນໄພອັນຕະລາຍ-ຄວາມໜ້າອັບອາຍຂອງຊາດ

ທະນາຄານໂລກເຜີຍ ການດຳເນີນທຸລະກິດທີ່ບໍ່ຖືກລະບຽບໃນລາວ ເປັນໄພອັນຕະລາຍ-ຄວາມໜ້າອັບອາຍຂອງຊາດ

ມິມີ່ ພູນຊັບ ກັບ ບົດບາດໃໝ່ໃນການເປັນ Brand Ambassador ຂອງ Lao Fashion Week 2018

ມິມີ່ ພູນຊັບ ກັບ ບົດບາດໃໝ່ໃນການເປັນ Brand Ambassador ຂອງ Lao Fashion Week 2018

ທ່ານ ທອງລຸນ ຢ້ຽມຢາມມຽນມາ ຮ່ວມລົງນາມໃນຂໍ້ຕົກລົງຮ່ວມມືທາງດ້ານພະລັງງານໄຟຟ້າ ແລະ ອື່ນໆ

ທ່ານ ທອງລຸນ ຢ້ຽມຢາມມຽນມາ ຮ່ວມລົງນາມໃນຂໍ້ຕົກລົງຮ່ວມມືທາງດ້ານພະລັງງານໄຟຟ້າ ແລະ ອື່ນໆ

ພົບກັບ ສາວ​ນ້ອຍ​​ຜົມ​ຍາວ​ຮອດ​ຂໍ້​ຕີນ​ ສະ​ຫົວແຕ່​ລະ​ເທື່ອ​ໃຊ້​ເວລາ​ເຖິງ​ 5 ຊົ່ວ​ໂມງ​

ພົບກັບ ສາວ​ນ້ອຍ​​ຜົມ​ຍາວ​ຮອດ​ຂໍ້​ຕີນ​ ສະ​ຫົວແຕ່​ລະ​ເທື່ອ​ໃຊ້​ເວລາ​ເຖິງ​ 5 ຊົ່ວ​ໂມງ​

‘ມາ​ເລ​ເຊຍ​’ ຂຶ້ນ​ບັນລັງເປັນ ‘ປະເທດ​ໃນອາຊຽນທີ່ໜ້າ​ຢູ່​ທີ່ສຸດຫຼັງ​ກະສຽນ​’​ ລາວບໍ່ຕິດອັນດັບ

‘ມາ​ເລ​ເຊຍ​’ ຂຶ້ນ​ບັນລັງເປັນ ‘ປະເທດ​ໃນອາຊຽນທີ່ໜ້າ​ຢູ່​ທີ່ສຸດຫຼັງ​ກະສຽນ​’​ ລາວບໍ່ຕິດອັນດັບ

ຊາວບັງຄະລາເທດບຽດກັນຂຶ້ນ "ລົດໄຟ" ເດີນທາງກັບບ້ານຈາກພິທີການທາງສາສະໜາ

ຊາວບັງຄະລາເທດບຽດກັນຂຶ້ນ "ລົດໄຟ" ເດີນທາງກັບບ້ານຈາກພິທີການທາງສາສະໜາ

ສົ່ງອີເມວຫາໝູ່

ສົ່ງໃຫ້ໝູ່ຫຼາຍຄົນ “,” (ສົ່ງພ້ອມກັນຫຼາຍສຸດ 50 ອີເມວ)

ສົ່ງອີເມວ