ວັນພຸດ ທີ 22 ພະຈິກ 2017

ບັນຫາການເວົ້າ-ອ່ານ ລວມໄປເຖິງການສະກົດຄຳທີ່ມີຫຼາຍພະຍາງ

ບັນຫາການເວົ້າ-ອ່ານ ລວມໄປເຖິງການສະກົດຄຳທີ່ມີຫຼາຍພະຍາງ

ບັນຫາການເວົ້າ-ອ່ານ ລວມໄປເຖິງການສະກົດຄຳທີ່ມີຫຼາຍພະຍາງ

ພາສາເຮົາເປັນພາສາຄຳໂດດ ເມື່ອໃຊ້ຄຳຫຼາຍພະຍາງ ມັກເກີດມີບັນຫາທັງການຜັນສຽງແລະການສະກົດພະຍາງໃນຄຳ ທີ່ເຫັນແຈ້ງກໍຄືແຕ່ລະພະຍາງບໍ່ມີຄວາມໝາຍຄືໃນພາສາລາວ (ຈຶ່ງບໍ່ສຳຄັນໄດ້ວ່າຜິດຫຼືຖືກ) ແລະ ມັນກໍ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບການເນືອງສຽງ. ການເນືອງສຽງຂຶ້ນກັບຈຸດກັ້ນສຽງ ແລະ ປົງສຽງ. ໂດຍພາບລວມ, ການອ່ານຄໍາຫຼາຍພະຍາງຕ້ອງຮູ້ຈຸດເນັ້ນສຽງ, ໂດຍສະເພາະພະຍາງໜ້າທີ່ເປັນສຽງສັ້ນ: ຄຳສອງພະຍາງຕ້ອງເນັ້ນທີ່ພະຍາງທ້າຍ; ຄຳສາມພະຍາງຕ້ອງເນັ້ນທີ່ພະຍາງຕົ້ນ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ເຮົາສາສາມາດບັນຊາສຽງໄດ້. 

ຄໍາຫຼາຍພະຍາງ, ຖ້າອ່ານໂດຍບໍ່ມີຈຸດເນັ້ນພະຍາງນັ້ນ: 

- ຄຳທີ່ມີພະຍາງໃນລະດັບດຽວກັນຈະບໍ່ມີການປ່ຽນແປງ: ພັດທະນາ, ລັດຊະການ,..

- ແຕ່ຄຳທີ່ມີລະດັບພະຍາງໃນຄຳແຕກຕ່າງກັນຈະເກີດການຜັນປ່ຽນ: ລັດຖະບານ=ລັດທະບານ,

ຕົວຢ່າງຄໍາສອງພະຍາງ: ພະຍາ, ຜະຫຍາ. ກໍລະນີສອງພະຍາງຢູ່ໃນລະດັບສຽງຄືດຽວ ຈະບໍ່ຄ່ອຍມີບັນຫາ, ຖ້າຕ່າງລະດັບຈະເກີດບັນຫາ: ຜະຫຍາ ຈະກາຍເປັນ ພະຫຍາ. ສະນັ້ນ, ພະຍາງຕົ້ນອອກສຽງແຜ່ວເບົາ ແລ້ວໄປຕົກທີ່ພະຍາງທ້າຍ.

ກໍລະນີຄຳສາມພະຍາງເຊັ່ນ “ລັດຖະບານ”, “ວັດທະນາ”; ອ່ານແລະຂຽນຄໍາ “ວັດທະນາ” ຈະບໍ່ຄ່ອຍຜິດ ຫາກທຽບກັບ “ລັດຖະບານ”. ສາເຫດ: “ວັດທະນາ” ສອງພະຍາງຕົ້ນເປັນອັກສອນລະດັບດຽວ, ການອ່ານຈະປົງຢູ່ບ່ອນໃດ ລະດັບສຽງກໍບໍ່ປ່ຽນ. ສ່ວນ “ລັດຖະບານ” ລະດັບສຽງ(ອັກສອນ) ຕ່າງກັນ, ເມື່ອປົງຫຼືເນັ້ນສຽງບໍ່ຖືກຈຸດ ຈະເຮັດໃຫ້ການເນືອງສຽງມີການປ່ຽນແປງຈາກເດີມ; ຖ້າອ່ານຕໍ່ກັນລວດດຽວ ລະດັບສຽງຈະກາຍເປັນສຽງລະດັບດຽວ ຄືພະຍາງຕົ້ນຈະດຶງພະຍາງຕໍ່ໄປ: “ລັດທະບານ”, ລາດຊະດອນ. ການປົງສຽງ ຈຶ່ງມີບົດບາດສໍາຄັນໃນການເນືອງສຽງ. 

ໃນກໍລະນີ “ລັດຖະບານ”, “ລາດສະດອນ” ຖ້າຢາກອ່ານ, ເວົ້າຖືກຕາມທີ່ຂຽນ ໂດຍບໍ່ຂັດຈັງຫວະຕໍ່ການຜັນສຽງນັ້ນ ກໍມີແຕ່ຊອກຈຸດເນັ້ນຫຼືປົງສຽງ. ຖ້າປົງສຽງທີ່ພະຍາງຕົ້ນ ເຮົາຈະສາມາດບັນຊາສຽງໃນພະຍາງຕໍ່ໄປໄດ້ໂດຍສະດວກ: ລັດ|ຖະບານ, ລາດ|ສະດອນ. ໃນກໍລະນີສີ່ພະຍາງ: ລັດ||ຖະ|ສະພາ. 
ກໍລະນີອ່ານຄຳຍາວໆ ຄົນສ່ວນຫຼາຍຢາກອ່ານອົມຄວາມລວດດຽວ ກໍເລີຍມີບັນຫາກະຕຸ້ກກະຕັ້ກ. ໃນກໍລະນີຄຳຍາວ ຫຼືເປັນວະລີຕ້ອງເລືອກເນັ້ນໃນແຕ່ລະໜ່ວຍຄຳ: “ມຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດ”, ຖ້າປົງຫຼືກັ້ນໜ້ອຍໜຶ່ງທີ່ ມະຫາ ກ່ອນແລ້ວການຈະອ່ານຕໍ່ພະຍາງຖັດໄປກໍບໍ່ມີບັນຫາ: ມຫາ||ວິທະຍາໄລ|ແຫ່ງຊາດ. (ບໍ່ດັ່ງນັ້ນ ກໍຈະກາຍເປັນແນວບໍ່ເປັນຕາ!).

Advertisement Replay Ad

ຂໍຂອບໃຈ

ຂໍ້ມູນ : Bualy Paphaphanh

ຜົນອອກຫວຍງວດປະຈຳວັນທີ 22 ພະຈິກ 2017 ເລກ 2 ໂຕ, 3 ໂຕ, 4 ໂຕ, ເລກນາມສັດ

ຜົນອອກຫວຍງວດປະຈຳວັນທີ 22 ພະຈິກ 2017 ເລກ 2 ໂຕ, 3 ໂຕ, 4 ໂຕ, ເລກນາມສັດ

ໂຮງງານເຄື່ອງສຳອາງໃນນິວຢອກ ລະເບີດ ຄົນງານເສຍຊີວິດ 1 ຄົນ ບາດເຈັບຫຼາຍ 10 ຄົນ

ໂຮງງານເຄື່ອງສຳອາງໃນນິວຢອກ ລະເບີດ ຄົນງານເສຍຊີວິດ 1 ຄົນ ບາດເຈັບຫຼາຍ 10 ຄົນ

ກະຊວງ​ສາທາລະນະ​ສຸກ ເລັ່ງເອົາການສັກຢາວັກຊີນໝາກແດງ ເຂົ້າຕາຕະລາງສັກຢາແຫ່ງຊາດ

ກະຊວງ​ສາທາລະນະ​ສຸກ ເລັ່ງເອົາການສັກຢາວັກຊີນໝາກແດງ ເຂົ້າຕາຕະລາງສັກຢາແຫ່ງຊາດ

ບໍລິສັດດາວທຽມລາວຄາດ 10 ປີຈະສາມາດກູ້ທຶນຄືນ

ບໍລິສັດດາວທຽມລາວຄາດ 10 ປີຈະສາມາດກູ້ທຶນຄືນ

ບໍລິຄຳໄຊ ກຽມຄວາມພ້ອມເປີດປີທ່ອງທ່ຽວລາວ-ທ່ອງທ່ຽວບໍລິຄຳໄຊ 2018

ບໍລິຄຳໄຊ ກຽມຄວາມພ້ອມເປີດປີທ່ອງທ່ຽວລາວ-ທ່ອງທ່ຽວບໍລິຄຳໄຊ 2018

ກໍານົດ 9 ວຽກຈຸດສຸມ ພັດທະນາກິລາລາວ ກ້າວສູ່ສາກົນ  ​

ກໍານົດ 9 ວຽກຈຸດສຸມ ພັດທະນາກິລາລາວ ກ້າວສູ່ສາກົນ ​

ມອບ-ຮັບໜ້າທີ່ເຈົ້າແຂວງອັດຕະປື ຜູ້ເກົ່າ ແລະ ຜູ້ໃໝ່

ມອບ-ຮັບໜ້າທີ່ເຈົ້າແຂວງອັດຕະປື ຜູ້ເກົ່າ ແລະ ຜູ້ໃໝ່

ໄລຍະ 20 ກວ່າປີ ສປປ ​ລາວ​ ມີ​ບໍລິສັດ​ປະກັນ​ໄພ 20 ​ແຫ່ງ

ໄລຍະ 20 ກວ່າປີ ສປປ ​ລາວ​ ມີ​ບໍລິສັດ​ປະກັນ​ໄພ 20 ​ແຫ່ງ

ແກ້ມບຸມ ຂຶ້ນແທ່ນຄົນດັງອັນດັບໜຶ່ງໃນເຟສບຸກ ກັບຍອດຜູ້ຕິດຕາມສູງກວ່າ 5 ແສນຄົນ

ແກ້ມບຸມ ຂຶ້ນແທ່ນຄົນດັງອັນດັບໜຶ່ງໃນເຟສບຸກ ກັບຍອດຜູ້ຕິດຕາມສູງກວ່າ 5 ແສນຄົນ

ເຊັກ​ຄວາມ​ອະ​ລັງ​ການ​ ຊຸດ​ລາຕີ​ Miss Universe 2017 ຂອງ​ນາງ​ງາມ​ທົ່ວ​ໂລກ​

ເຊັກ​ຄວາມ​ອະ​ລັງ​ການ​ ຊຸດ​ລາຕີ​ Miss Universe 2017 ຂອງ​ນາງ​ງາມ​ທົ່ວ​ໂລກ​

ໃຜ​ເດັ່ນ​ ໃຜ​ດັບ​? ສ່ອງໂ​ຕ​ແມ່​ແຫ່ງ​ຄວາມໝັ້ນ​ໃນຊຸດ​ “Latex Dress” ແບບ​ໃໝ່​ ດາ​ວິ​ກາ​

ໃຜ​ເດັ່ນ​ ໃຜ​ດັບ​? ສ່ອງໂ​ຕ​ແມ່​ແຫ່ງ​ຄວາມໝັ້ນ​ໃນຊຸດ​ “Latex Dress” ແບບ​ໃໝ່​ ດາ​ວິ​ກາ​

ແກ້​ຂ່າວຊັດ​ເຈນ! ​ເຫດຜົນ​ທີ່​ຮອງອັນ​ດັບ 1 ​ນາງ​ສາວ​ລາວ 2017 ຫຼັ່ງ​ນໍ້າຕາ​ເທິງ​​ເວທີ

ແກ້​ຂ່າວຊັດ​ເຈນ! ​ເຫດຜົນ​ທີ່​ຮອງອັນ​ດັບ 1 ​ນາງ​ສາວ​ລາວ 2017 ຫຼັ່ງ​ນໍ້າຕາ​ເທິງ​​ເວທີ

ທ່ານລັດຖະມົນຕີຕ່າງປະເທດ ແລະ ການຮ່ວມມືສາກົນຂອງສະຫະລັດອາຣັບເອມິເຣດ ທ່ຽວຊົມພະທາດຫຼວງວຽງຈັນ

ທ່ານລັດຖະມົນຕີຕ່າງປະເທດ ແລະ ການຮ່ວມມືສາກົນຂອງສະຫະລັດອາຣັບເອມິເຣດ ທ່ຽວຊົມພະທາດຫຼວງວຽງຈັນ

ເຈົ້າໜ້າທີ່ໄທຈັບກຸມຊາຍ 2 ຄົນພະຍາຍາມເຄື່ອນຍ້າຍ "ລິ່ນ" 105 ໂຕເຂົ້າມາຂາຍໃນລາວ

ເຈົ້າໜ້າທີ່ໄທຈັບກຸມຊາຍ 2 ຄົນພະຍາຍາມເຄື່ອນຍ້າຍ "ລິ່ນ" 105 ໂຕເຂົ້າມາຂາຍໃນລາວ

ຮ່ວມເປັນກຳລັງໃຈໃຫ້ໜຸ່ມ ບອຍ ໄຊຍະເວດ ໃນການປະກວດ Mister Ocean 2017 ທີ່ໄຕ້ຫວັນ

ຮ່ວມເປັນກຳລັງໃຈໃຫ້ໜຸ່ມ ບອຍ ໄຊຍະເວດ ໃນການປະກວດ Mister Ocean 2017 ທີ່ໄຕ້ຫວັນ

ນຸ້ຍ ສຸພາພອນ Miss Universe Laos ກັບຮອບ Preliminary ໃນຊຸດລອຍນໍ້າ ແລະ ຊຸດລາຕີ

ນຸ້ຍ ສຸພາພອນ Miss Universe Laos ກັບຮອບ Preliminary ໃນຊຸດລອຍນໍ້າ ແລະ ຊຸດລາຕີ

ນານາ​ຊາດ​ຮ່ວມ​ພາລະ​ກິດ​ຄົ້ນ​ຫາ​ເຮືອ​ດຳ​ນ້ຳ​ອາເຈນຕິນາ​ທີ່​ສູນ​ຫາຍ​ພ້ອມ​ລູກ​ເຮືອ​ 44 ຄົນ​

ນານາ​ຊາດ​ຮ່ວມ​ພາລະ​ກິດ​ຄົ້ນ​ຫາ​ເຮືອ​ດຳ​ນ້ຳ​ອາເຈນຕິນາ​ທີ່​ສູນ​ຫາຍ​ພ້ອມ​ລູກ​ເຮືອ​ 44 ຄົນ​

ໂຣເບີດ ມູກາເບ ປະທານາທິບໍດີຊິມບັບເວໄວ 93 ປີ ລາອອກຈາກຕຳແໜ່ງແລ້ວ

ໂຣເບີດ ມູກາເບ ປະທານາທິບໍດີຊິມບັບເວໄວ 93 ປີ ລາອອກຈາກຕຳແໜ່ງແລ້ວ

ແທ້​ຫລື​ບໍ່​? ຕິດ​ຢາດົ​ມ​ ອັນຕະລາຍ​ຕໍ່​ສຸຂະພາບ​?

ແທ້​ຫລື​ບໍ່​? ຕິດ​ຢາດົ​ມ​ ອັນຕະລາຍ​ຕໍ່​ສຸຂະພາບ​?

ສຶກສາຄວາມເປັນໄປໄດ້ຊ່ວຍເຫຼືອສ້າງໂຮງຮຽນ 2 ແຫ່ງຢູ່ນະຄອນຫຼວງ

ສຶກສາຄວາມເປັນໄປໄດ້ຊ່ວຍເຫຼືອສ້າງໂຮງຮຽນ 2 ແຫ່ງຢູ່ນະຄອນຫຼວງ

ສົ່ງອີເມວຫາໝູ່

ສົ່ງໃຫ້ໝູ່ຫຼາຍຄົນ “,” (ສົ່ງພ້ອມກັນຫຼາຍສຸດ 50 ອີເມວ)

ສົ່ງອີເມວ