ວັນເສົາ ທີ 23 ກັນຍາ 2017

ບັນຫາການເວົ້າ-ອ່ານ ລວມໄປເຖິງການສະກົດຄຳທີ່ມີຫຼາຍພະຍາງ

ບັນຫາການເວົ້າ-ອ່ານ ລວມໄປເຖິງການສະກົດຄຳທີ່ມີຫຼາຍພະຍາງ

ບັນຫາການເວົ້າ-ອ່ານ ລວມໄປເຖິງການສະກົດຄຳທີ່ມີຫຼາຍພະຍາງ

ພາສາເຮົາເປັນພາສາຄຳໂດດ ເມື່ອໃຊ້ຄຳຫຼາຍພະຍາງ ມັກເກີດມີບັນຫາທັງການຜັນສຽງແລະການສະກົດພະຍາງໃນຄຳ ທີ່ເຫັນແຈ້ງກໍຄືແຕ່ລະພະຍາງບໍ່ມີຄວາມໝາຍຄືໃນພາສາລາວ (ຈຶ່ງບໍ່ສຳຄັນໄດ້ວ່າຜິດຫຼືຖືກ) ແລະ ມັນກໍ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບການເນືອງສຽງ. ການເນືອງສຽງຂຶ້ນກັບຈຸດກັ້ນສຽງ ແລະ ປົງສຽງ. ໂດຍພາບລວມ, ການອ່ານຄໍາຫຼາຍພະຍາງຕ້ອງຮູ້ຈຸດເນັ້ນສຽງ, ໂດຍສະເພາະພະຍາງໜ້າທີ່ເປັນສຽງສັ້ນ: ຄຳສອງພະຍາງຕ້ອງເນັ້ນທີ່ພະຍາງທ້າຍ; ຄຳສາມພະຍາງຕ້ອງເນັ້ນທີ່ພະຍາງຕົ້ນ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ເຮົາສາສາມາດບັນຊາສຽງໄດ້. 

ຄໍາຫຼາຍພະຍາງ, ຖ້າອ່ານໂດຍບໍ່ມີຈຸດເນັ້ນພະຍາງນັ້ນ: 

- ຄຳທີ່ມີພະຍາງໃນລະດັບດຽວກັນຈະບໍ່ມີການປ່ຽນແປງ: ພັດທະນາ, ລັດຊະການ,..

- ແຕ່ຄຳທີ່ມີລະດັບພະຍາງໃນຄຳແຕກຕ່າງກັນຈະເກີດການຜັນປ່ຽນ: ລັດຖະບານ=ລັດທະບານ,

ຕົວຢ່າງຄໍາສອງພະຍາງ: ພະຍາ, ຜະຫຍາ. ກໍລະນີສອງພະຍາງຢູ່ໃນລະດັບສຽງຄືດຽວ ຈະບໍ່ຄ່ອຍມີບັນຫາ, ຖ້າຕ່າງລະດັບຈະເກີດບັນຫາ: ຜະຫຍາ ຈະກາຍເປັນ ພະຫຍາ. ສະນັ້ນ, ພະຍາງຕົ້ນອອກສຽງແຜ່ວເບົາ ແລ້ວໄປຕົກທີ່ພະຍາງທ້າຍ.

ກໍລະນີຄຳສາມພະຍາງເຊັ່ນ “ລັດຖະບານ”, “ວັດທະນາ”; ອ່ານແລະຂຽນຄໍາ “ວັດທະນາ” ຈະບໍ່ຄ່ອຍຜິດ ຫາກທຽບກັບ “ລັດຖະບານ”. ສາເຫດ: “ວັດທະນາ” ສອງພະຍາງຕົ້ນເປັນອັກສອນລະດັບດຽວ, ການອ່ານຈະປົງຢູ່ບ່ອນໃດ ລະດັບສຽງກໍບໍ່ປ່ຽນ. ສ່ວນ “ລັດຖະບານ” ລະດັບສຽງ(ອັກສອນ) ຕ່າງກັນ, ເມື່ອປົງຫຼືເນັ້ນສຽງບໍ່ຖືກຈຸດ ຈະເຮັດໃຫ້ການເນືອງສຽງມີການປ່ຽນແປງຈາກເດີມ; ຖ້າອ່ານຕໍ່ກັນລວດດຽວ ລະດັບສຽງຈະກາຍເປັນສຽງລະດັບດຽວ ຄືພະຍາງຕົ້ນຈະດຶງພະຍາງຕໍ່ໄປ: “ລັດທະບານ”, ລາດຊະດອນ. ການປົງສຽງ ຈຶ່ງມີບົດບາດສໍາຄັນໃນການເນືອງສຽງ. 

ໃນກໍລະນີ “ລັດຖະບານ”, “ລາດສະດອນ” ຖ້າຢາກອ່ານ, ເວົ້າຖືກຕາມທີ່ຂຽນ ໂດຍບໍ່ຂັດຈັງຫວະຕໍ່ການຜັນສຽງນັ້ນ ກໍມີແຕ່ຊອກຈຸດເນັ້ນຫຼືປົງສຽງ. ຖ້າປົງສຽງທີ່ພະຍາງຕົ້ນ ເຮົາຈະສາມາດບັນຊາສຽງໃນພະຍາງຕໍ່ໄປໄດ້ໂດຍສະດວກ: ລັດ|ຖະບານ, ລາດ|ສະດອນ. ໃນກໍລະນີສີ່ພະຍາງ: ລັດ||ຖະ|ສະພາ. 
ກໍລະນີອ່ານຄຳຍາວໆ ຄົນສ່ວນຫຼາຍຢາກອ່ານອົມຄວາມລວດດຽວ ກໍເລີຍມີບັນຫາກະຕຸ້ກກະຕັ້ກ. ໃນກໍລະນີຄຳຍາວ ຫຼືເປັນວະລີຕ້ອງເລືອກເນັ້ນໃນແຕ່ລະໜ່ວຍຄຳ: “ມຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດ”, ຖ້າປົງຫຼືກັ້ນໜ້ອຍໜຶ່ງທີ່ ມະຫາ ກ່ອນແລ້ວການຈະອ່ານຕໍ່ພະຍາງຖັດໄປກໍບໍ່ມີບັນຫາ: ມຫາ||ວິທະຍາໄລ|ແຫ່ງຊາດ. (ບໍ່ດັ່ງນັ້ນ ກໍຈະກາຍເປັນແນວບໍ່ເປັນຕາ!).

Advertisement Replay Ad

ຂໍຂອບໃຈ

ຂໍ້ມູນ : Bualy Paphaphanh

ທຣຳ ປະກາດມາດຕະການລົງໂທດຊູດໃໝ່ຕໍ່ເກົາຫຼີເໜືອ

ທຣຳ ປະກາດມາດຕະການລົງໂທດຊູດໃໝ່ຕໍ່ເກົາຫຼີເໜືອ

ແອ​ັບ​-ສົງ​ການ​​ ສະ​ຖາ​ນະ​ບໍ່ຊັດເຈນ​ ຕອນ​ນີ້​ແຍກ​ກັນ​ຢູ່​ ແຕ່​ຍັງ​ເປັນ​ຜົວເມຍ​

ແອ​ັບ​-ສົງ​ການ​​ ສະ​ຖາ​ນະ​ບໍ່ຊັດເຈນ​ ຕອນ​ນີ້​ແຍກ​ກັນ​ຢູ່​ ແຕ່​ຍັງ​ເປັນ​ຜົວເມຍ​

AirAsia Treats Young Flyers to Free Inflight Meals

AirAsia Treats Young Flyers to Free Inflight Meals

ຂວັນ​ ອຸ​ສາມະ​ນີ​ ໃສ່​ຊຸດເຈົ້າສາວສຸດຫລູ​ ​ງາມ​ສະ​ຫງ່າ​ດັ່ງ​ເຈົ້າ​ຍິງ​

ຂວັນ​ ອຸ​ສາມະ​ນີ​ ໃສ່​ຊຸດເຈົ້າສາວສຸດຫລູ​ ​ງາມ​ສະ​ຫງ່າ​ດັ່ງ​ເຈົ້າ​ຍິງ​

ຍອດ​ວິວ​ທະ​ລຸ 2 ລ້ານ​! "ເບັ້ນ​ ພິກ​ໄທ​" ສຸດ​ແຮັບ​ປີ້​ ຟີດ​ແບັກ​ເພງ​ - ຄ້າຍ​ໄປ​ໄດ້​ງາມ​

ຍອດ​ວິວ​ທະ​ລຸ 2 ລ້ານ​! "ເບັ້ນ​ ພິກ​ໄທ​" ສຸດ​ແຮັບ​ປີ້​ ຟີດ​ແບັກ​ເພງ​ - ຄ້າຍ​ໄປ​ໄດ້​ງາມ​

ເມັກຊິໂກເລັ່ງຄົ້ນຫາຜູ້ລອດຊີວິດຈາກແຜ່ນດິນໄຫວຂະໜາດ 7.1

ເມັກຊິໂກເລັ່ງຄົ້ນຫາຜູ້ລອດຊີວິດຈາກແຜ່ນດິນໄຫວຂະໜາດ 7.1

ຈີນເປີດໃຫ້ບໍລິການລົດໄຟທີ່ໄວທີ່ສຸດໃນໂລກແລ້ວ

ຈີນເປີດໃຫ້ບໍລິການລົດໄຟທີ່ໄວທີ່ສຸດໃນໂລກແລ້ວ

ແມ່ຍິງທີ່ຮັ່ງມີທີ່ສຸດໃນໂລກເສຍຊີວິດແລ້ວ ຖິ້ມມໍລະດົກກວ່າ 40 ຕື້ໂດລາໄວ້ໃຫ້ລູກຫຼານ

ແມ່ຍິງທີ່ຮັ່ງມີທີ່ສຸດໃນໂລກເສຍຊີວິດແລ້ວ ຖິ້ມມໍລະດົກກວ່າ 40 ຕື້ໂດລາໄວ້ໃຫ້ລູກຫຼານ

ຕາດນ້ຳນົວ ນ້ຳຕົກຕາດທີ່ໄຫຼລົງຈາກໜ້າຜາ 80 ແມັດ ເມືອງ ວຽງໄຊ ແຂວງ ຫົວພັນ

ຕາດນ້ຳນົວ ນ້ຳຕົກຕາດທີ່ໄຫຼລົງຈາກໜ້າຜາ 80 ແມັດ ເມືອງ ວຽງໄຊ ແຂວງ ຫົວພັນ

ເຮືອນປະຊາຊົນໃນແຂວງສາລະວັນ 25 ຫຼັງໄດ້ຮັບຜົນກະທົບຈາກພາຍຸລົມແຮງ

ເຮືອນປະຊາຊົນໃນແຂວງສາລະວັນ 25 ຫຼັງໄດ້ຮັບຜົນກະທົບຈາກພາຍຸລົມແຮງ

ກົມໃຫຍ່ຕຳຫຼວດແຈ້ງການໃຫ້ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບຄວາມເສຍຫາຍຈາກ "ພີເອັສ" ເຂົ້າແຈ້ງຄວາມ-ລາຍງານ ຕໍ່ຕຳຫຼວດ

ກົມໃຫຍ່ຕຳຫຼວດແຈ້ງການໃຫ້ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບຄວາມເສຍຫາຍຈາກ "ພີເອັສ" ເຂົ້າແຈ້ງຄວາມ-ລາຍງານ ຕໍ່ຕຳຫຼວດ

ເປີດປະຫວັດ ອາເລັກຊານດຣາ ຫລື ໜ້າກາກຊາກຸຣະ ສິລະປິນທີ່ຊົງຄຸນຄ່າຂອງປະເທດລາວ

ເປີດປະຫວັດ ອາເລັກຊານດຣາ ຫລື ໜ້າກາກຊາກຸຣະ ສິລະປິນທີ່ຊົງຄຸນຄ່າຂອງປະເທດລາວ

ນັກວິທະຍາສາດລາວຄົ້ນພົບປາຊະນິດໃໝ່ໃນນໍ້າມ້າ ແຂວງຫຼວງນໍ້າທາ

ນັກວິທະຍາສາດລາວຄົ້ນພົບປາຊະນິດໃໝ່ໃນນໍ້າມ້າ ແຂວງຫຼວງນໍ້າທາ

ປາກເຊກຽມຈັດງານປະເພນີຊ່ວງເຮືອປະຈຳປີ 2017 ມີເຮືອເຂົ້າແຂ່ງຂັນ 3 ປະເພດເພື່ອຊີງໄຊກັນ

ປາກເຊກຽມຈັດງານປະເພນີຊ່ວງເຮືອປະຈຳປີ 2017 ມີເຮືອເຂົ້າແຂ່ງຂັນ 3 ປະເພດເພື່ອຊີງໄຊກັນ

ນັກສຶກສາ 81 ຄົນ ໄດ້ຮັບທຶນການສຶກສາຮຽນຕໍ່ ທີ່ປະເທດລັດເຊຍ

ນັກສຶກສາ 81 ຄົນ ໄດ້ຮັບທຶນການສຶກສາຮຽນຕໍ່ ທີ່ປະເທດລັດເຊຍ

ໄຟຟ້າລາວ ເຜີຍແຜ່ວິທີຊົມໃຊ້ໄຟຟ້າຢ່າງມີສະຕິ

ໄຟຟ້າລາວ ເຜີຍແຜ່ວິທີຊົມໃຊ້ໄຟຟ້າຢ່າງມີສະຕິ

ແຮງງານລາວທີ່ຢາກເຮັດວຽກຢູ່ໄທ ຕ້ອງຍື່ນຄໍາຮ້ອງຜ່ານບໍລິສັດຈັດຫາງານທີ່ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດເທົ່ານັ້ນ

ແຮງງານລາວທີ່ຢາກເຮັດວຽກຢູ່ໄທ ຕ້ອງຍື່ນຄໍາຮ້ອງຜ່ານບໍລິສັດຈັດຫາງານທີ່ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດເທົ່ານັ້ນ

ກຽມຈັດແຂ່ງຂັນຊ່ວງເຮືອທີ່ບຶງທາດຫຼວງ 21-22 ຕຸລານີ້

ກຽມຈັດແຂ່ງຂັນຊ່ວງເຮືອທີ່ບຶງທາດຫຼວງ 21-22 ຕຸລານີ້

ສຸດຍອດເລີຍ!! ໜ້າກາກຊາກຸຣະ ແມ່ນນັກຮ້ອງສາວລາວ ອາເລັກຊານດຣາແທ້ໆ

ສຸດຍອດເລີຍ!! ໜ້າກາກຊາກຸຣະ ແມ່ນນັກຮ້ອງສາວລາວ ອາເລັກຊານດຣາແທ້ໆ

ຊາວເມືອງໂຂງພົບຊາກປາຝາໄລແລ້ວນຳມາແບ່ງປັນກັນ ຮູ້ບໍ່ວ່າການຄອບຄອງຊາກ-ຊິ້ນສ່ວນຂອງມັນກໍຜິດກົດໝາຍ!

ຊາວເມືອງໂຂງພົບຊາກປາຝາໄລແລ້ວນຳມາແບ່ງປັນກັນ ຮູ້ບໍ່ວ່າການຄອບຄອງຊາກ-ຊິ້ນສ່ວນຂອງມັນກໍຜິດກົດໝາຍ!

ສົ່ງອີເມວຫາໝູ່

ສົ່ງໃຫ້ໝູ່ຫຼາຍຄົນ “,” (ສົ່ງພ້ອມກັນຫຼາຍສຸດ 50 ອີເມວ)

ສົ່ງອີເມວ