ວັນພຸດ ທີ 26 ກໍລະກົດ 2017

ບັນຫາການເວົ້າ-ອ່ານ ລວມໄປເຖິງການສະກົດຄຳທີ່ມີຫຼາຍພະຍາງ

ບັນຫາການເວົ້າ-ອ່ານ ລວມໄປເຖິງການສະກົດຄຳທີ່ມີຫຼາຍພະຍາງ

ບັນຫາການເວົ້າ-ອ່ານ ລວມໄປເຖິງການສະກົດຄຳທີ່ມີຫຼາຍພະຍາງ

ພາສາເຮົາເປັນພາສາຄຳໂດດ ເມື່ອໃຊ້ຄຳຫຼາຍພະຍາງ ມັກເກີດມີບັນຫາທັງການຜັນສຽງແລະການສະກົດພະຍາງໃນຄຳ ທີ່ເຫັນແຈ້ງກໍຄືແຕ່ລະພະຍາງບໍ່ມີຄວາມໝາຍຄືໃນພາສາລາວ (ຈຶ່ງບໍ່ສຳຄັນໄດ້ວ່າຜິດຫຼືຖືກ) ແລະ ມັນກໍ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບການເນືອງສຽງ. ການເນືອງສຽງຂຶ້ນກັບຈຸດກັ້ນສຽງ ແລະ ປົງສຽງ. ໂດຍພາບລວມ, ການອ່ານຄໍາຫຼາຍພະຍາງຕ້ອງຮູ້ຈຸດເນັ້ນສຽງ, ໂດຍສະເພາະພະຍາງໜ້າທີ່ເປັນສຽງສັ້ນ: ຄຳສອງພະຍາງຕ້ອງເນັ້ນທີ່ພະຍາງທ້າຍ; ຄຳສາມພະຍາງຕ້ອງເນັ້ນທີ່ພະຍາງຕົ້ນ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ເຮົາສາສາມາດບັນຊາສຽງໄດ້. 

ຄໍາຫຼາຍພະຍາງ, ຖ້າອ່ານໂດຍບໍ່ມີຈຸດເນັ້ນພະຍາງນັ້ນ: 

- ຄຳທີ່ມີພະຍາງໃນລະດັບດຽວກັນຈະບໍ່ມີການປ່ຽນແປງ: ພັດທະນາ, ລັດຊະການ,..

- ແຕ່ຄຳທີ່ມີລະດັບພະຍາງໃນຄຳແຕກຕ່າງກັນຈະເກີດການຜັນປ່ຽນ: ລັດຖະບານ=ລັດທະບານ,

ຕົວຢ່າງຄໍາສອງພະຍາງ: ພະຍາ, ຜະຫຍາ. ກໍລະນີສອງພະຍາງຢູ່ໃນລະດັບສຽງຄືດຽວ ຈະບໍ່ຄ່ອຍມີບັນຫາ, ຖ້າຕ່າງລະດັບຈະເກີດບັນຫາ: ຜະຫຍາ ຈະກາຍເປັນ ພະຫຍາ. ສະນັ້ນ, ພະຍາງຕົ້ນອອກສຽງແຜ່ວເບົາ ແລ້ວໄປຕົກທີ່ພະຍາງທ້າຍ.

ກໍລະນີຄຳສາມພະຍາງເຊັ່ນ “ລັດຖະບານ”, “ວັດທະນາ”; ອ່ານແລະຂຽນຄໍາ “ວັດທະນາ” ຈະບໍ່ຄ່ອຍຜິດ ຫາກທຽບກັບ “ລັດຖະບານ”. ສາເຫດ: “ວັດທະນາ” ສອງພະຍາງຕົ້ນເປັນອັກສອນລະດັບດຽວ, ການອ່ານຈະປົງຢູ່ບ່ອນໃດ ລະດັບສຽງກໍບໍ່ປ່ຽນ. ສ່ວນ “ລັດຖະບານ” ລະດັບສຽງ(ອັກສອນ) ຕ່າງກັນ, ເມື່ອປົງຫຼືເນັ້ນສຽງບໍ່ຖືກຈຸດ ຈະເຮັດໃຫ້ການເນືອງສຽງມີການປ່ຽນແປງຈາກເດີມ; ຖ້າອ່ານຕໍ່ກັນລວດດຽວ ລະດັບສຽງຈະກາຍເປັນສຽງລະດັບດຽວ ຄືພະຍາງຕົ້ນຈະດຶງພະຍາງຕໍ່ໄປ: “ລັດທະບານ”, ລາດຊະດອນ. ການປົງສຽງ ຈຶ່ງມີບົດບາດສໍາຄັນໃນການເນືອງສຽງ. 

ໃນກໍລະນີ “ລັດຖະບານ”, “ລາດສະດອນ” ຖ້າຢາກອ່ານ, ເວົ້າຖືກຕາມທີ່ຂຽນ ໂດຍບໍ່ຂັດຈັງຫວະຕໍ່ການຜັນສຽງນັ້ນ ກໍມີແຕ່ຊອກຈຸດເນັ້ນຫຼືປົງສຽງ. ຖ້າປົງສຽງທີ່ພະຍາງຕົ້ນ ເຮົາຈະສາມາດບັນຊາສຽງໃນພະຍາງຕໍ່ໄປໄດ້ໂດຍສະດວກ: ລັດ|ຖະບານ, ລາດ|ສະດອນ. ໃນກໍລະນີສີ່ພະຍາງ: ລັດ||ຖະ|ສະພາ. 
ກໍລະນີອ່ານຄຳຍາວໆ ຄົນສ່ວນຫຼາຍຢາກອ່ານອົມຄວາມລວດດຽວ ກໍເລີຍມີບັນຫາກະຕຸ້ກກະຕັ້ກ. ໃນກໍລະນີຄຳຍາວ ຫຼືເປັນວະລີຕ້ອງເລືອກເນັ້ນໃນແຕ່ລະໜ່ວຍຄຳ: “ມຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດ”, ຖ້າປົງຫຼືກັ້ນໜ້ອຍໜຶ່ງທີ່ ມະຫາ ກ່ອນແລ້ວການຈະອ່ານຕໍ່ພະຍາງຖັດໄປກໍບໍ່ມີບັນຫາ: ມຫາ||ວິທະຍາໄລ|ແຫ່ງຊາດ. (ບໍ່ດັ່ງນັ້ນ ກໍຈະກາຍເປັນແນວບໍ່ເປັນຕາ!).

ຂໍຂອບໃຈ

ຂໍ້ມູນ : Bualy Paphaphanh

ມາເບິ່ງຄວາມງາມໃນການໃສ່ຊຸດໄໝລາວຂອງ ຫລິງຫລິງ ປິຍະດາ ສາວປະເພດສອງທີ່ງາມທີ່ສຸດໃນລາວ

ມາເບິ່ງຄວາມງາມໃນການໃສ່ຊຸດໄໝລາວຂອງ ຫລິງຫລິງ ປິຍະດາ ສາວປະເພດສອງທີ່ງາມທີ່ສຸດໃນລາວ

ລາວຈະສ້າງຕັ້ງສານບໍລິຫານ ເພື່ອແກ້ໄຂຂໍ້ຂັດແຍ່ງກ່ຽວກັບການບໍລິຫານ ລະຫວ່າງອົງການບໍລິຫານ ແລະ ປະຊາຊົນ

ລາວຈະສ້າງຕັ້ງສານບໍລິຫານ ເພື່ອແກ້ໄຂຂໍ້ຂັດແຍ່ງກ່ຽວກັບການບໍລິຫານ ລະຫວ່າງອົງການບໍລິຫານ ແລະ ປະຊາຊົນ

ຮູບຫຼຸດດີຊາຍສຸດທ້າຍ iPhone 8 ກ່ອນເປີດໂຕ ມາພ້ອມຂອບຈໍບາງ 4 ມມ ລາຄາເລີ່ມຕົ້ນ 8,800,000 ກີບ

ຮູບຫຼຸດດີຊາຍສຸດທ້າຍ iPhone 8 ກ່ອນເປີດໂຕ ມາພ້ອມຂອບຈໍບາງ 4 ມມ ລາຄາເລີ່ມຕົ້ນ 8,800,000 ກີບ

ພົບເດັກອາຟຣິກາໃຕ້ປອດຈາກເຊື້ອເອັດໄອວີ (HIV) ຫຼັງຈາກໄດ້ຮັບຢາຕ້ານໄວຣັດຕັ້ງແຕ່ເກີດ

ພົບເດັກອາຟຣິກາໃຕ້ປອດຈາກເຊື້ອເອັດໄອວີ (HIV) ຫຼັງຈາກໄດ້ຮັບຢາຕ້ານໄວຣັດຕັ້ງແຕ່ເກີດ

ສ່ອງຄວາມໜ້າຮັກຂອງຄູ່ຮັກ ຕ່າຍ ອາກາດ ແລະ ສາວ ລີຊ່າ ສິນທະສອນ

ສ່ອງຄວາມໜ້າຮັກຂອງຄູ່ຮັກ ຕ່າຍ ອາກາດ ແລະ ສາວ ລີຊ່າ ສິນທະສອນ

ດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພຸດ ທີ 26 ກໍລະກົດ 2017 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພຸດ ທີ 26 ກໍລະກົດ 2017 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ຍິງຍີ່ປຸ່ນເສຍຊີວິດຈາກເຊື້ອໄວຣັດທີ່ມີເຫັບແມວເປັນພາຫະນຳພາ

ຍິງຍີ່ປຸ່ນເສຍຊີວິດຈາກເຊື້ອໄວຣັດທີ່ມີເຫັບແມວເປັນພາຫະນຳພາ

ສະຫາຍເລຂາພັກແຂວງຈຳປາສັກ ເນັ້ນຫຼາຍບັນຫາ​ໃນບັ້ນປັບປຸງປົວແປງພັກທົ່ວຂົງເຂດວັດທະນະທຳສັງຄົມ

ສະຫາຍເລຂາພັກແຂວງຈຳປາສັກ ເນັ້ນຫຼາຍບັນຫາ​ໃນບັ້ນປັບປຸງປົວແປງພັກທົ່ວຂົງເຂດວັດທະນະທຳສັງຄົມ

ຫົວພັນ ເລັ່ງພັດທະນາຕາດສະເຫຼີ້ຍ ເປັນແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວທຳມະຊາດ

ຫົວພັນ ເລັ່ງພັດທະນາຕາດສະເຫຼີ້ຍ ເປັນແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວທຳມະຊາດ

ແບບນີ້ກໍ່ມີຫວາ! ຂັບລົດເກີນ 2-3 ຊົ່ວໂມງຕໍ່ວັນ ອາດເຮັດໃຫ້ “ໂງ່” ລົງ

ແບບນີ້ກໍ່ມີຫວາ! ຂັບລົດເກີນ 2-3 ຊົ່ວໂມງຕໍ່ວັນ ອາດເຮັດໃຫ້ “ໂງ່” ລົງ

ກ໊ອຟ ຊີງຂັນນາຍົກ 2017 ລະດົມທຶນຊ່ວຍທີມຊາດ ຮ່ວມ ກົວລາລຳເປີ ເກມ ຈະເປີດສາກທ້າຍອາທິດນີ້

ກ໊ອຟ ຊີງຂັນນາຍົກ 2017 ລະດົມທຶນຊ່ວຍທີມຊາດ ຮ່ວມ ກົວລາລຳເປີ ເກມ ຈະເປີດສາກທ້າຍອາທິດນີ້

ລາວ ຖືກ ເຈົ້າພາບ ຖະຫຼົ່ມ 6-0 ຕົກຮອບຕາມເຄີຍ ເຕະບານ ເອເອັຟຊີ ຢູ-23 ຮອບຄັດເລືອກ

ລາວ ຖືກ ເຈົ້າພາບ ຖະຫຼົ່ມ 6-0 ຕົກຮອບຕາມເຄີຍ ເຕະບານ ເອເອັຟຊີ ຢູ-23 ຮອບຄັດເລືອກ

ແຂວງອຸດົມໄຊ ປະດັບຫຼຽນກຽດຕິຄຸນກອງທັບປະຊາຊົນລາວ ໃຫ້ແກ່ອາດິດນາຍທະຫານ

ແຂວງອຸດົມໄຊ ປະດັບຫຼຽນກຽດຕິຄຸນກອງທັບປະຊາຊົນລາວ ໃຫ້ແກ່ອາດິດນາຍທະຫານ

ຍີ່ປຸ່ນເປັນອັນດັບ 7 ຂອງປະເທດທີ່ລົງທຶນຫຼາຍທີ່ສຸດໃນລາວ

ຍີ່ປຸ່ນເປັນອັນດັບ 7 ຂອງປະເທດທີ່ລົງທຶນຫຼາຍທີ່ສຸດໃນລາວ

​ເຜີຍ​ໂສມ​ໜ້າ​ຜູ້​ທີ່​ສົ່ງ ນ້ອງ​ມະລິ ຮຽນ​ຈົນ​ຈົບ​ປະລິນຍາ​ໂທ ​ໂດຍ​ບໍ່​ມີ​ເງື່ອນໄຂໃດໆ

​ເຜີຍ​ໂສມ​ໜ້າ​ຜູ້​ທີ່​ສົ່ງ ນ້ອງ​ມະລິ ຮຽນ​ຈົນ​ຈົບ​ປະລິນຍາ​ໂທ ​ໂດຍ​ບໍ່​ມີ​ເງື່ອນໄຂໃດໆ

ລັດຖະມົນຕີຄົມມະນາຄົມອິນເດຍຢືນຢັນບໍ່ອະນຸຍາດໃຫ້ມີລົດໄຮ້ຄົນຂັບໃນປະເທດ ເພາະຈະເຮັດໃຫ້ຄົນວ່າງງານຫຼາຍຂຶ້ນ

ລັດຖະມົນຕີຄົມມະນາຄົມອິນເດຍຢືນຢັນບໍ່ອະນຸຍາດໃຫ້ມີລົດໄຮ້ຄົນຂັບໃນປະເທດ ເພາະຈະເຮັດໃຫ້ຄົນວ່າງງານຫຼາຍຂຶ້ນ

ຊວນໃຫ້ຫຼົງໄຫຼອີກແລ້ວ! ຈຸງກິ ເປີດໃຈ ເຫດຜົນທີ່ຕັດສິນໃຈແຕ່ງດອງໄວ

ຊວນໃຫ້ຫຼົງໄຫຼອີກແລ້ວ! ຈຸງກິ ເປີດໃຈ ເຫດຜົນທີ່ຕັດສິນໃຈແຕ່ງດອງໄວ

ເຕືອນໄພພາຍຸເຂດຮ້ອນ 25-27 ກໍລະກົດນີ້

ເຕືອນໄພພາຍຸເຂດຮ້ອນ 25-27 ກໍລະກົດນີ້

ອັນຕະລາຍຈາກການຟັງເພງສຽງດັງທີ່ບໍ່ໄດ້ມີພຽງແຕ່ເຮັດໃຫ້ "ຫູຕຶງ"

ອັນຕະລາຍຈາກການຟັງເພງສຽງດັງທີ່ບໍ່ໄດ້ມີພຽງແຕ່ເຮັດໃຫ້ "ຫູຕຶງ"

ຊ່າງຖ່າຍຮູບ 50 ປີ​ ມີ​ໃບ​ໜ້າ​ອ່ອນ​ເຍົາປານຄົນ​ ອາຍຸ 30

ຊ່າງຖ່າຍຮູບ 50 ປີ​ ມີ​ໃບ​ໜ້າ​ອ່ອນ​ເຍົາປານຄົນ​ ອາຍຸ 30

ສົ່ງອີເມວຫາໝູ່

ສົ່ງໃຫ້ໝູ່ຫຼາຍຄົນ “,” (ສົ່ງພ້ອມກັນຫຼາຍສຸດ 50 ອີເມວ)

ສົ່ງອີເມວ